Para moitas xeracións de estudantes -tanto nos anos do bacharelato como nos universitarios-, o nome de Ricardo Carvalho Calero (1910-1990) forma parte cosubstancial do desenvolvemento académico nas materias da lingua, a literatura, o ensaio e a investigación. A súa importancia como eixo esencial da época de preguerra, a activa militancia despois da contenda (logo do paso polo cárcere e do seu afastamento posterior de calquera labor público) e un traballo incansable arredor da lingua e a literatura galegas, fixeron del un investigador importante -máis aló de diferenzas filolóxicas con outros colegas-, un observador da realidade do idioma e un incansable mergullador no feito literario do que foi, nalgúns trazos, pioneiro. No discorrer persoal non obviou a poesía, o xénero dramático, a novela e, naturalmente, o ensaio, un terreo no que a súa Historia da Literatura Galega Contemporánea, ou os ensaios arredor do idioma, non pasaron inadvertidos para público e crítica que, puntualmente, recoñecerían neles a dimensión do profesor, ensaísta e estudoso.
Hai case corenta anos que na Editorial Galaxia vía a luz este manual no que Carvalho Calero fusionaba esas dúas liñas de traballo que mantivo activas e que se presentan expresamente no título: "Sobre lingua e literatura galega". Non cabe dúbida que, desde a perspectiva que dá o tempo, os estudos e traballos lingüísticos e literarios teñen evolucionado e o multiperspectivismo nas súas análises son, desde hai moito tempo, un trazo esencial do labor investigador. Con todo, cómpre recoñecer o interese e importancia dun volume coma este, dividido en tres amplos capítulos: o primeiro dedicado a unha miscelánea (Rosalía, Xohana Torres, Queizán, o conto popular...), un segundo apartado centrado nas cantigas medievais, as influencias provenzais, as pastorelas, o Santo Graal... e, finalmente, un bloque no que salienta trazos fonéticos do idioma, aspectos de sufixación, documentos medievais... Un amplo abano de asuntos moi heteroxéneos condensados nestas páxinas nas que o profesor amosou unha parte das súas investigacións que é mester iluminar á luz do tempo en que foron trazadas e plasmadas.
