Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







martes, 14 de setembro de 2021

Axendas para o curso 2020-2021


Os comezos de curso inaugúranse cunha axenda que nos axuda a organizar as complexas tarefas do ensino. Desta volta recomendamos a que nos achega Aulas Galegas, cunha moi completa lista de PDF listos para imprimir e fermosamente ilustrados por Viky Rivadulla.

Unha segunda alternativa é este caderno escolar de Nerea Seijoso


luns, 13 de setembro de 2021

O rap das matemáticas en galego


Vai comezar un novo curso baixo a era da prohibición do ensino en galego nas materias científicas. Como recordatorio destes agravios recupero o vídeo elaborado polo Equipo de Normalización do IES de Chapela (Redondela) na última edición da súa feira científica.
Aproveito a ocasión para pedir unha reflexión sobre a expulsión planificada da lingua na mocidade polo que cómpre atender as necesicades sociais lembrando exemplos como o de Rosa Parks, quen, ocupando un asento para brancos no autobús, dou un enorme paso na loita contra o racismo.

 

venres, 10 de setembro de 2021

Unha figa para Eurovisión

As Tanxugueiras con esta canción, Figa, foron as preferidas dos eurofans para o certame eurovisivo do 2022. Unha mágoa que o tema non poida participar no certame que depende en exclusiva de RTVE. Cousas de non termos nós a mans no timón do noso barco.

martes, 7 de setembro de 2021

Máis do mesmo. Cara e cruz

 


por Pilar García Negro en Nós Diario:

"Falar galego é saudábel”. Tal foi o lema da campaña da Mesa pola Normalización Lingüística e mais do Grupo de Normalización do Estudantado de Medicina que apresentaron ao Presidente do Parlamento en Febreiro de 2020. Este diario informaba daquela de que esta campaña declaraba como obxectivo desenvolver con normalidade en galego a relación entre persoal sanitario e pacientes. Lembro isto porque, no meu último artigo, referinme á exigua presenza do galego na vida académica superior, e é de xustiza felicitar o labor de estudantes de Medicina que defenden algo tan elementar como poderen se familiarizar co galego na carreira e, así, teren unha base práctica para o exercicio posterior da súa profisión. Ninguén discute a necesidade de os futuros médicos saberen algo de grego, por ser esta lingua formante de termos científicos e clínicos. É menos o galego na Galiza? 

domingo, 5 de setembro de 2021

Nin lubinas nin sardinillas

 por Víctor Freixanes en La Voz de Galicia:

Na lingua do país dicimos robaliza, non lubina, e robalos para os de maior tamaño. Dicimos ollomol, non besugo, aínda que ultimamente, por influencia do castelán, algúns teimen en buscar diferenzas entre un e outro (unha penca debaixo do ollo e cousas así); e cando aínda non chegan ao tamaño de adultos chámanse buraces ou panchiños. Os abadexos pequenos son corbelos. As sardiñas, xoubas ou parrochas (na zona da Coruña, principalmente).

mércores, 1 de setembro de 2021

"Coma todo, un idioma aniquílase a base de non utilizalo"


A Secretaría Xeral de Política Lingïuística (SXPL) anunciou que o vindeiro venres 3 de setembro a música en lingua galega chega ao Festival Go!Go!Zo! Xacobeo 21-22 grazas ao apoio da Xunta. O que esconderon foi que o festival programou actividades durante 33 días entre o 14 de xullo e o 9 de setembro. Na linguaxe habitual dos comunicados da Xunta isto significa que só o 3% das actuacións serán na nosa lingua. Usando a súa terminoloxía poderíamos dicir que o 97% do festival Go! GO Zo! Xacobeo 21-22 excluíu o galego co apoio da Xunta.
Como certificación de que o desprezo á lingua galega é estrutural dentro do goberno galego, basta pasear pola páxina do festival. O primeiro que me chamou a atención foi que en distintos formatos, e na versión suspostamente galega, os meses apareceran sempre en castelán. Os vídeos encargados para difundir os eventos tamén se esqueceron do galego. Velaquí a mostra:


Coma sempre, a aniquilación do galego e da normalización difúndese con descarada propaganda como se foso todo o contario. Son reveladoras as palabras de Valentín García, o secretario xeral de política lingüística afirmando que isto

É unha forma de usar a nosa lingua dun xeito lúdico, natural e sen medo a trabucarse. Coma todo, un idioma apréndese a base de utilizalo” 

Moi interesante a última afirmación, que explica por que desde esa mesma SXPL defenden a prohibición das aulas en galego en infantil e moitas das materias do ensino non universitario, especialmente as de carácter científico. Non sei se cómpre traducir o que significan;

"Coma todo, un idioma aniquílase a base de non utilizalo"

martes, 31 de agosto de 2021

A Fala na Raia

 Xa levamos unha boa presa de vídeos sobre as falas arraianas. Velaquí unha nova achega desde NósTV. Desta volta cunha visita ao Couto Mixto.

luns, 26 de xullo de 2021

Risco de giz


'Risco de giz' é un documental no que Xarda viaxa pola fronteira entre Galiza e Portugal, desde o Castromil da provincia de Zamora ata a desembocadura do Miño. Parando e facendo vida nas vilas dos dous lados da raia, falamos con veciñas e expertas sobre as súas culturas, da lingua, do despoboamento, da covid ou lembrando como era a vida nos tempos das ditaduras e do contrabando. 

Realizado por Elena Martín e Pablo Santiago para Xarda e Nós Televisión.

Iniciativa Xabarín. Segunda parte


 por Marcos Maceira en Nós Diario:


Dos 25.872 títulos entre series e filmes dispoñíbeis nas principais plataformas de televisión, practicamente todos contan con versión orixinal ou dobrada ao español e lexendado en español ou inglés. Pola contra, só 25 están en versión orixinal galega e cero contan con opción dobrada ou lexendada á nosa lingua. Pode resistir un idioma nestas condicións?

martes, 20 de xullo de 2021

A cacicada dos exames CELGA 2021

 

Xa noutra ocasión César Caramés denunciou irregularidades nos CELGA. Neste vídeo debulla as respostas do secretario xeral de política lingüística na comisión do Parlamento mostrando todas as mentiras que contou nesa comparecencia. Entre outra cousas denuncia que:

  • Houbo a directriz de non ter en conta que non se saiba usar o sistema fonolóxico galego
  • Houbo ameazas ao profesoreado avaliador CELGA
  • Houbo un cambio do procedemento avaliador, establecendo a presenza de dous profesores cando ata o momento sempre houbera só un
  • Houbo contratacións a dedo de persoal de secundaria e manipulouse o calendario para que non puidese acceder todo o persoal que quixera
  • Establecéronse grupos ad hoc de alumnos, o que fai sospeitar que aqueles que se pretendía aprobar a toda costa acabaran sendo avaliados polo persoal contratado a dedo.


(Re)nomear as rúas

 por Gonzalo Constenla en Nós Diario:

Na que se auto atribúe como a maior plataforma de abaixo-asinados do mundo, iniciouse unha petición, que xa chega a perto de cincuenta mil asinaturas, para lle mudar o nome á coruñesa avenida de Buenos Aires polo de Samuel Luiz. É comprensíbel unha reacción así, que reflicte a conmoción social provocada por un salvaxe asasinato tinguido de odio. Porén, tais decisións transcendentais non se deberan fechar en quente, sen a necesaria perspectiva temporal e a debida coherencia con que cumpre abordar, na súa globalidade, os rueiros dos nosos concellos. 

O español precisa de protección.... e de diñeiro

 


por Pilar García Negro en Nós Diario:

Aloleada fiquei cando lin que se creaba unha "Oficina del Español" en Madrid. O nome é insuperábel, pois, como mínimo, é bisémico: tanto podemos entender que se trata dun gabinete público ao xeito de embaixada-refuxio para esta nacionalidade ou, como logo verificamos, para o idioma oficial do Estado. Aclarado este aspecto, tiven ocasión de ler abondosas críticas dirixidas ao seu titular, antano debelador de "chiringuitos" e experto en transfuguismos varios. Non concordo con elas. Na realidade, Toni Cantó non practica o transfuguismo senón a arte da reubicación dentro do mesmo campo españolista, e ao servizo dos mesmos obxectivos imperiais. Hai quen se escandaliza do pagamento de 75.000 euros anuais por semellante cacicada, mais non hai problema: os 5'4 millóns de euros de sanción aos cargos públicos cataláns, divididos por ese salario anual, dan para 72 anos de remuneración. Nengún problema.

sábado, 17 de xullo de 2021

Un libro contra os niquiriqueiros: "Pola nosa lingua"


O pasado xoves 15/07/2021 presentouse na Praza da Música o libro de Xosé Mª Lema "Pola nosa lingua". O acto, organizado pola Asociación Cultural Vagalumes, foi presentado por Marcos Borrageros. Acompañaron ao autor do libro na presentación Maca Arca e Héitor Picallo, a primeira, membro de ProLingua tamén é autora do epílogo e o segundo ademais de ser o autor do prólogo é o ilustrador do texto.
Xa se indica no subtítulo do libro que se trata dunha compilación de trinta e un textos en defensa do galego publicados en diversos medios ao longo de 10 anos. Entre eles figuran os cinco artigos polos que o autor recibiu o Premio Manuel Reimóndez Portela en 2010. A data que dá inicio á compilación, 2009, marca o comezo dunha etapa de agresión á nosa lingua por parte do goberno galego; precisamente moitos dos textos deste libro teñen como tema central a denuncia de tales políticas.
Durante a súa intervención Maca Arca achegounos un termo propio do Val do Fragoso (Vigo), "niquiricas", "niguiriqueiro" e o seu verbo asociado "niquiricar". Refírese a aquel que aparenta con acenos, sons e exhibicionismo que se traballa ou fai algo con dedicación cando na realidade non se fai nada de nada. Velaí o termo máis acaído á política lingüística que practica a Xunta. 

venres, 16 de xullo de 2021

Marzo mes das matemáticas, en galego

Marzo, mes das matemáticas. Sempre me pareceu un mal nome para esta enorme iniciativa pois sobarda con moito o citado mes. A rede de divulgación das matemáticas DIMa, a partir da proclamación por parte da UNESCO do 14 de marzo como Día das Matemáticas, decidiu participar cunha serie de eventos durante todo o mes. Pero parece que o asunto botou por fóra e o listado de actividades xa ocupa máis de medio ano e non se lle ve trazas de que teña finalización. 

Entre outros proxectos divulgativos hai unha gorentosa colección de exposicións. Agora podemos acceder á versión en galego dalgunha delas. En concreto:

O primeiro destes recursos lévanos á descarga do material desta exposición. O segundo é un portal no que podemos acceder á exposición Matemáticas para un mundo mellor, con 10 pósteres distintos xunto con outra exposición de 12 fotografías matemáticas comentadas.

De toda esta colección de recursos sabemos grazas a Elena Vázquez Abal, profesoa do Departamento de Matemáticas na Área de Xeometría e Topoloxía da USC quen comparte todo isto coa seguinte petición:

A descarga de todo este material é libre, o único que pedimos é que no caso de realizar unha exposición pública se nos informe (por motivo de recollida de impacto) ao enderezo marzomates@ull.edu.es do lugar e período da exposición e, se é posible, que nos envíen fotos. Se comparten información en redes da exposición, por favor, inclúan #MarzoMates DiMa - Divulgación Matemáticas F E C Y T ·

Sen dúbida ningunha son unha boa colección de recursos que permiten abordar novas miradas ás matemáticas. Tamén aparecen recollidos no web Retallos de matemáticas, no seu apartado de Material didáctico.

 

xoves, 15 de xullo de 2021

‘A Galicia estragada’. O novo proxecto da Xunta de Galicia


 por Fernando Groba en Nós Diario:

Hai uns meses, asistía á presentación dun proxecto da Secretaría Xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia para recoller moita da inesgotábel riqueza toponímica do país: https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/inicio. Todo moi bonito. Un proxecto necesario, plural, participativo, sinxelo no que calquera persoa, asociación ou institución pode colaborar.

martes, 13 de xullo de 2021

Como salvar unha lingua da extinción

 



Velaquí un novo traballo do grupo de tradutores TED ao galego. O relator é Daniel Bögre Udell, cofundador de Wikitongues e preséntase así:

Nos próximos 80 anos poderían desaparecer ata 3.000 linguas, o que practicamente silenciaría culturas enteiras. Nesta breve charla, o activista lingüístico Daniel Bögre Udell mostra cómo pobos de todo o mundo están encontrando novas maneiras de rescatar as súas linguas ancestrais e reconstruír as súas tradicións. Anímanos a todos a investigar as linguas dos nosos ancestros e afirma que "reclamar a túa lingua e aceptar a túa cultura é un xeito poderoso de ser ti mesmo".