A edición galega á intemperie

 por Manuel Bragado no Nós Diario:

A situación crítica da edición galega, que perdeu nunha década 39,05% da súa facturación, non se explica sen sumar as axudas directas achegadas pola Xunta de Galicia durante ese período, como polo impacto sobre o sector editorial do modelo de (falsa) gratuidade do libro de texto no ensino obrigatorio, mediante préstamo e banco de libros (renovados cada seis anos) e a redución das materias nas que se emprega o galego como lingua vehicular obrigada polo decreto 79/2010 de plurilingüismo. Unha intervención pública que, coma se da aperta do oso se tratase, obrigou a se reconverter a primeira e máis estable das (cativas) industrias culturais galegas.

Oficialidade de cartón

 

por Carlos Callón no Nós Diario:

Ás veces un país recoñécese nos seus silencios. A sucesión de eventos que conforman O libro negro da lingua galega comeza en 1480, coa norma que varre o galego da burocracia, e finaliza en 1986, cando o Tribunal Constitucional emite unha sentenza para limitar a oficialidade do noso. Non é casual que ese sexa tamén o ano en que xermolou A Mesa pola Normalización Lingüística. No entanto, quería chamar a atención sobre unha obviedade que, por máis sabida que sexa por quen vai pousar o seu ollar sensíbel nestas liñas, non por iso debe deixar de se destacar: O libro negro da lingua galega tería que ser só historia, mais non cesa de se escribir, cada día.

A lingua galega e os corpos policiais

 por Xosé González no diario dixitgal O Barbanza:

Durante moitas décadas os sucesivos gobernos do Estado non lexislaron para que en Galicia a cidadanía puidese utilizar a lingua propia nas súas relacións cos órganos periféricos, nomeadamente coas forzas e corpos de seguridade. Este baleiro lexislativo provocou indefensión xurídica. O paradoxal desta situación surrealista é que o 98% dos efectivos policiais no noso país son galegofalantes. Estamos pois perante unha diglosia inducida que ten as súas orixes nun desviacionismo do exercicio do poder que non recoñece a cultura e lingua dun pobo como “patrimonio cultural que será obxecto de especial respecto e protección” (art. 3 da Constitución española).

 

Vamos bebendo

Outra vez o Concello da Estrada presentou un acto polo Día de Rosalía no que participaron diversos centros educativos e no que se presentou un vídeo elaborado para a ocasión.

Desta volta os protagonistas do vídeo son os nenos e nenas das escolas infantís estradenses Escola Infantil Municipal, Escola Galiña Azul, Escola Elfos e Escola Undoustres. Recitan o poema Vamos bebendo.

Un brinde por todos eles e porque esta iniciativa se espalle e siga tendo continuidade!

Mais eles tamén perdidos

 Manifesto do Día de Rosalía 2026. Por Eva Veiga, recollido da AELG

Comprenderás estonces

como abranda a delor as pedras frías,

 anque abrandar non poida

 almas de ferro e peitos homicidas.

 Rosalía de Castro

Cara a onde imos?

Esta é unha pregunta que a bo seguro a Humanidade vén facendo en todo momento ao longo da súa historia, pois adoito camiñamos ás atoutiñadas, abríndonos paso no escuro. Mais talvez nunca como agora semellou esa cegueira tan perigosa para a supervivencia da especie, mergullada nunha imparable e global complexidade onde as redes de (des)información parecen arredarnos, máis que achegarnos, dun atinado coñecemento do real. Un coñecemento que deberá ir alén da ciencia e da tecnoloxía; e unha realidade que atinxe a vida cotiá da meirande parte da poboación mundial cada vez máis súbdita dos poderes económicos e dunha escala de valores que admira a riqueza, odia o pobre e apenas se escandaliza ante a inxustiza. No entanto, de tal triste condición xa nos advertiu Rosalía de Castro –“Tirá pedras ó caído”–, cuxa obra aborda con verdade e lucidez a problemática humana tanto no que á emocionalidade se refire como á súa dimensión social e política.

RC Celta: lingua e identidade

 

por Xosé Henrique Costas, no Nós Diario:

O estadio de Balaídos é municipal pero de uso case exclusivo do RC Celta de fútbol grazas aos convenios que se asinan periodicamente entre o Concello e o club. A finais da década de 1980, coincidindo cunha das renovacións do convenio de uso do estadio, o Goberno municipal de Manuel Soto, por suxestión do funcionario e membro da Asociación de Funcionarios pola Normalización Lingüística (AFNL) Xesús Costas Abreu (Suso Costas), introduciu unha nova cláusula: que a megafonía do estadio debería ser sempre e só en lingua galega.

A lingua que nos une

 

por María Reimóndez, no Nós Diario:

Tantas veces temos escoitado esa expresión de "a lingua que nos une" para referirse ao castelán (coma se as outras linguas nos separasen), que non puiden evitar volver a ela nun contexto totalmente diferente. Hai uns días que estou na miña segunda casa, en Támil Nadu, pero no voo de chegada ao Estado indio dirixido a Delhi, unha muller maior quixo sentar ao meu carón, no canto de sentar á beira dunha irlandesa branca, coa expectativa de latricar, pois é habitual que a xente non me identifique como estranxeira. Ela e o outro home que compartían fila comigo ficaron coa boca aberta cando lles dixen que non falaba hindi, que o que falaba era támil.

A elección

 por Manuel Gago, en La Voz de Galicia:

Quen siga as novidades da literatura notará nos últimos anos na comarca do Barbanza, máis que na Costa da Morte, como cada vez máis xente nova escolle publicar a súa primeira obra literaria en castelán. Desde poemarios ata novelas de mocidade, cozy mistery, ou de pretensións máis literarias. Son na maior parte dos casos obras autoeditadas, pagadas cuns aforros deles, ou por pais ou avós que financian ese soño dos seus rapaces. Como pasa en todo o mundo, a maior parte deses libros non chegan moito máis alá do círculo de amizades e familia. E internet tampouco axuda moito a movelos. Eles cren que o seu Instagram vai funcionar. Pero resulta que non.

Ficha polo galego!

Vídeo da campaña 'Ficha polo Galego!, promovida polo Departamento de Lingua Galega do Concello de Santiago.

Ciencia en galego: desexos e propósitos para o ano novo

 

Leonor Parcero no Nós Diario:

Aínda se pode dicir feliz ano novo? Supoño que si, tendo en conta que é a primeira vez que me dirixo a vós neste 2026. Como moitas, imaxino que empezo o ano un pouco inquieta, algo pesimista, especialmente polo que está a acontecer fóra das nosas fronteiras, nun contexto global de conflitos interminables, de desgaste democrático. Pensar en propósitos de ano novo, máis alá da esfera estritamente individual, e formular desexos científicos colectivos non é tarefa sinxela, mais non é imposible. Podemos comezar por propoñer cambiar ou mellorar pequenas cousas que si están da nosa man e coas que podemos marcar a diferenza. Ir tomando decisións realistas e asumibles, como seguir normalizando o galego na ciencia.

U-lo Pacto pola Lingua?

 por Daniel Chapela, no Nós Diario:

En outubro de 2024, após unha enquisa do IGE demoledora a respecto do emprego do galego no noso país, o conselleiro de Lingua da Xunta de Galicia, José López Campos, apurouse a prometer un Pacto pola Lingua, unha proposta que naceu morta desde o mesmo intre en que se trazaron liñas vermellas no mesmísimo punto de saída. Aquela proposta tiña 15 meses para se materializar, un prazo que vence neste mes no que xa encaramos a recta final. Onde está?

LGx15. A minha nai. Cintaadesiva

 Silvia Penas e o músico Jesús Andrés Tejada son os que forman Cintaadeiva. Unha proposta con textos poéticos integrados na música (non acompañados pola música). O espectáculo intercala tamén temas cantados compostos polos mesmos autores.

LBx15. Vernáculo

Artur Trillo Sendón é actor, director e autor teatral. Fundador de Talía Teatro, un grupo no que recoñecemos moitas obras de alto valor sociolingüístico (lembremos "Bicos con lingua"). Nesta intervención fálamos do seu propio nome.

LGx15. Comunicanto en galego

Fátima Pego, creadora de contido, cantante e comunicadora fálanos da súa experiencia persoal coa lingua. 

Atenea: xustiza e sabedoría

 por Xosé-Henrique Costas no Nós Diario:

A situación calamitosa da lingua galega no eido da Xustiza podería comezar a mellorar significativamente nos vindeiros meses. Algúns datos din que apenas 3% das sentenzas se redactan en galego. Que lle pregunten aos servizos xurídicos da CIG, no eido laboral, ou aos do Concello de Vigo, no administrativo, de cantos dos miles de preitos nos que interveñen lles chegan as sentenzas en galego (e en non poucos casos nun castelán incumpridor das leis autonómicas, por exemplo incorrendo na vulneración do artigo 10 da Lei de Normalización referida ao uso das formas oficiais dos topónimos).

LGx15. Vitamina G, activa a túa lingua

 Vitamina G, un proxecto que emprega a lingua galega como factor de cohesión e integración social, nun contexto cunha alta porcentaxe de nenos e nenas de orixe migrante. Esta inicitiva gañou o Premio Mil Primaveras e tamén o Dígocho Eu de ouro 2024-2025. Preséntanolo a mestra de Cabana de Bergantiño, Mariña Lema