A lingua de Lía

 por Antón Riveiro Coello, en La Voz de Galicia:

Lía vén de nacer en Vigo e cavilo no mundo que agarda por ela, a escola á que irá, as amizades que fará e, inevitablemente, pregúntome tamén en que lingua vivirá. Na casa non teño dúbidas. A súa familia falaralle en galego, igual cós seus curmáns Aldán e Airas. Escoitará contos, cancións e conversas na lingua herdada. Pero iso non abondará. Transmitir o galego na familia deixou de ser garantía para que unha nena o poida incorporar con naturalidade á vida cotiá.

Un plan do galego para Rueda

 por Manuel Bragado, no Nós Diario:

Cando Alfonso Rueda encargou ao dezao José López a Consellaría de Cultura, Lingua e Xuventude sabía moi ben o que quería. Desactivar o conflito do galego e diluílo nun preparado desaborido para Feijoo e Tellado nos seus faladoiros madrileños. Con todo, Rueda, participante nas mobilizacións de imposición do galego de febreiro de 2009, pretendía que o seu goberno mantivese liña por liña o decreto 79/2010 de Plurilingüismo e ofrecese ao mesmo tempo "un pacto pola lingua", a semellanza do consenso histórico que se conseguira en 2004 no derradeiro dos gobernos de Fraga. En definitiva, unha cuadratura do círculo de cuxo inevitable fracaso se culpabilizaría á oposición, sobre todo ao BNG, e as organizacións galeguistas, como a Mesa pola Normalización Lingüística, ás que chama extremistas e promotoras da imposición do galego e das políticas de inmersión lingüística.

Futuro para o idioma ou plan do 'show'?

por Marcos Maceira, no Nós Diario:

O pasado 15 de xullo a Xunta presentou a revisión do Plan Xeral de Normalización Lingüística (PXNLG) de 2004. Un show descrito perfectamente nestas páxinas por Manuel Xestoso, que contrasta coa acción real da Xunta a respecto do idioma, tanto nos 17 anos que pasaron desde o retorno ao goberno do Partido Popular, como estes dous últimos con Rueda á fronte. Pasado o día, PP e Xunta condicionan a súa obriga de actuar a favor do galego a que as entidades sociais de todos os ámbitos que llo reclaman, acepten a rebaixa.  

A lingua dos convencidos

 por Ismael Ramos en El Diario:

“Sempre escribes en galego?”. A pregunta aparece en actos e entrevistas tanto fóra como dentro de Galicia. Cando sucede fóra, a maioría das veces hai nela un matiz de curiosidade xenuína, sobre todo se quen a fai é monolingüe. Existe un desexo inocente de saber máis, de aprender. Intúese nela, ás veces, mesmo certa xenerosidade. En cambio, cando a pregunta se enuncia dende dentro, os matices son máis variados: a evidencia do galego como lingua non normalizada fronte ao español, a perpetuación de prexuízos e estereotipos lingüísticos que a miúdo cremos superados —estar sempre á defensiva resulta tan aburrido!— ou a ignorancia máis absoluta. É neste último caso, cando xa non sinto rabia, só tristeza.

 por Xoxé-Henrique Costas, no Nós Diario:

O pasado día 15 presentouse no Gaiás con todo boato, ouropel e fanfarria mediática o novo Plan Xeral da Lingua que unhas comisións de traballo elaboraron para a Xunta de Galicia. Nas imaxes da gala da presentación podíanse ver numerosos políticos e cargos públicos do PP e representantes de institucións, mais tamén persoeiros e famosos de diversos eidos. Entre os asistentes habíaos crédulos no futuro do idioma -non o dubido-, pero tamén notables incrédulos e mesmo recoñecidos haters do galego -non nos enganemos.

Un plan que non avanza

 por Marta Dacosta, no Nós Diario:

15 de xullo, aniversario do falecemento de Rosalía. Case un século e medio despois, fan coincidir con esta efeméride a presentación do Plan xeral de normalización da lingua galega. Nesta mesma semana fixéronse dez anos do pasamento de Agustín Fdez Paz, quen tanto traballou pola normalización da lingua. 

Actualizar o diagnóstico

 

por Xoán Costa, no Nós Diario:

O pasado 15 de xullo, 141 aniversario da morte de Rosalía, coincidiron dous feitos arredor da lingua galega. A Xunta presentou a actualización do seu Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega e Galiza Cultura, unha reedición de Conflito lingüístico e ideoloxía na Galiza. A coincidencia convida á reflexión: cincuenta anos despois, o libro segue a ofrecer o diagnóstico que o Plan evita asumir.

En 1976 Francisco Rodríguez non buscou novas respostas. Cambiou o foco da análise. O galego non retrocedía por unha evolución espontánea, senón por unha relación histórica de dominación. Se o problema fose individual, abondarían campañas de sensibilización; como é estrutural, cómpre transformar as relacións de poder.

Desde a década de 1980, a política lingüística autonómica escolleu outro diagnóstico: concibe as linguas nun equilibrio administrábel, non nunha desigualdade que cumpra corrixir. O Plan Xeral de 2004 xa partía dese marco. O de agora repite o xesto. O propio conselleiro xa avisou de que o decreto que limita o galego no ensino non se toca. Sábese ben cal é o problema, porén elíxese non resolvelo.

Actualizar un plan é doado. Actualizar o diagnóstico exixe unha análise rigorosa que, ao que parece, a Xunta non está disposta a asumir. Rosalía, se cadra, xa o sabía cando chamou a non desertar da bandeira levantada.

O plan da nada

 por Alberte Mera, no Nós Diario:

Como se dunha gala se tratase, artistas e creadoras de contido amenizaron onte moi agradecidos a presentación do plan do galego do Goberno de Alfonso Rueda. O acto foi convocado oficialmente pola Xunta da Galiza como presentación da proposta para actualizar o Plan xeral de normalización da lingua galega, coa idea de renovar o de 2004 —após os datos do IGE de 2024 certificaren a perda récord de galegofalantes—. A base do plan ían ser as conclusións das comisións de expertos convocadas pola Consellaría de Cultura e Lingua. Ora ben, Rueda xa deixou claro esta semana que o plan era da Xunta e non dos expertos; así o dixo o día antes de que o coordinador das comisións, Manuel González, entregase ao conselleiro as conclusións dos devanditos grupos de expertos. Finalmente, o documento presentado pola Xunta ten moito de desexo bonito e pouco de propostas prácticas. Para mostra, un botón —que coincide coa liña vermella imposta por Rueda e o sector duro do PP—: o decreto de Núñez Feixoo que desde 2010 limita o galego nas aulas non se cuestiona nin se toca. De novo, no PP galego impúxose o sector máis radical fronte ás voces internas que pedían remodelar o decreto do ensino para que a intención do plan fose críbel. Lémbrese que a situación do galego é reversíbel se hai vontade normalizadora.

O galego, lingua de ciencia

por María Xosé Bravo, no Nós Diario:

O Consello da Cultura Galega vén de facer público un estudo sobre a divulgación científica en galego nas redes sociais no que constata unha diminución da lingua galega no ecosistema dixital. A divulgación científica é unha tarefa de grande importancia, é unha parte fundamental da investigación para que a ciencia non se quede exclusivamente nese mundo especializado e o coñecemento científico poida transcender, influír sobre a opinión pública e logre impacto na cidadanía. Cada vez máis a comunidade investigadora é consciente desa necesidade de achegar a ciencia ao público non especializado para que este poida autorresponsabilizarse e tomar decisións informadas que, a medio ou longo prazo, van afectar directa ou indirectamente ao seu benestar; falemos de saúde, medioambiente ou mobilidade.

A política lingüística e a imposición

 

Nunha única viñeta Davila explica a situación social do galego e a política lingüicida da Xunta.

Vía X

Denuncia da prohibición do uso do galego no ensino das matemáticas

Coñecín a Macías López, profesor de matemáticas, a raíz dun boletín que publicara cando estaba impartindo clase no Porto do Son. Tratábase da Revista Lambda, unh publicación onde podemos achar diversos artigos divulgativos sobre esta ciencia adicados a temas tan diversos como o cubo de Rubik, a banda de Möebius ou ao autor da Carta Xeométrica, Domingo Fontán. 

Neste vídeo, a coñecida activista da lingua, Mercedes Queixas, faille unha pequena entrevista a Macías na que se denuncia a prohibición de impartir aulas de matemáticas en galego. Só un escuro radicalismo antigalego pode seguir sustentando a exclusión da nosa lingua nas aulas, pois é practicamente o único reducto normalizador con visos de efectividade que nos queda a man nun momento de grave retroceso no uso do galego.

A lingua dos nosos nenos

 por Xosé-Henrique Costas no Nós Diario:

Hai uns días vin na rede un vídeo dun grupiño de rapazas participantes na actividade –fagocitadamente institucional– dos "21 días co galego". Daba para reflexionar bastante e comprobar tristemente as dificultades para aquelas nenas se expresaren nun galego fluído. Recoñecían que ningunha delas falaba o galego normalmente, aínda que na casa dalgunha os pais falaban. 21 días co galego no mes de xaneiro, si, moito ben, e antes? E despois? E no curso que vén? E os libros de texto? E o profesorado? E o lecer?

A mala saúde de ferro da edición en lingua galega

 

por Manuel Bragado no Nós Diario:

Non hai análise posible do estado da edición en galego sen reparar na modalidade literaria que funciona como o seu cativo escaparate en medios e redes, inducindo ao erro de identificala co conxunto do sector. A efectos de análise do seu estado, continuando a entrega anterior sobre a literatura infantil e xuvenil, seguiremos a convención dos estudos de Comercio Interior do Libro da Federación de Gremios de Editores, que considera catro modalidades: a primeira, a Literatura, que abrangue as publicacións de narrativa, poesía e teatro, ademais de ensaio e crítica literaria; a segunda, a Literatura Infantil e Xuvenil; a terceira, o Libro de Texto e materiais didácticos; e, por último, a de Non Ficción, un caixón de xastre no que se inclúen os textos de ciencias e tecnoloxía, ciencias sociais (a máis relevante na edición galega), ademais dos libros e divulgativos (gastronomía e guías de viaxe), así como as enciclopedias e dicionarios impresos, que na actualidade sofren unha crise gravísima, mitigada con algunhas reimpresións das súas versións escolares, prescritas en 3º de Educación de Primaria ou 1º de ESO.

A memoria do territorio

 

por Iván Méndez na Praza Pública:

Hai uns meses, un grupo dunhas cincuenta persoas camiñaba por un parque da Coruña. Tratábase dun roteiro pola periferia da periferia urbana organizado pola Asociación de Veciños de Labañou, San Roque e a Cidade Escolar. Moitos dos participantes vivían neses barrios desde hai décadas; algúns mesmo naceran alí. Tamén os había de Riazor ou da Agra do Orzán. 

Orgullo e prexuízo

 

editorial por Xoán Costa, no Nós Diario:

"Somos orgullosamente bilingües", dixo Alfonso Rueda no Parlamento. A frase soa ben, mais importa perguntarse quen é ese "somos", que significa realmente ser "bilingües" e de onde vén tanta fachenda. Ese "somos" dá por común o que non é, xa que na Galiza unhas persoas poden viver sempre en castelán sen obstáculos e outras atopan trabas constantes para usar o galego, mesmo onde debería estar garantido. Non é unha vivencia compartida, é unha desigualdade imposta.

Normalización da lingua galega: un obxectivo realista.

 por Óscar Lomba Álvarez, membro de ProLingua,  en Novas do Eixo Atlántico

A normalización da lingua galega constitúe un dos grandes retos socioculturais da Galiza contemporánea. Lonxe de ser unha aspiración utópica ou simplemente simbólica, trátase dun obxectivo realista, sempre que exista vontade política, compromiso social e unha planificación estratéxica coherente e sostida no tempo.