A lingua que nos une

 

por María Reimóndez, no Nós Diario:

Tantas veces temos escoitado esa expresión de "a lingua que nos une" para referirse ao castelán (coma se as outras linguas nos separasen), que non puiden evitar volver a ela nun contexto totalmente diferente. Hai uns días que estou na miña segunda casa, en Támil Nadu, pero no voo de chegada ao Estado indio dirixido a Delhi, unha muller maior quixo sentar ao meu carón, no canto de sentar á beira dunha irlandesa branca, coa expectativa de latricar, pois é habitual que a xente non me identifique como estranxeira. Ela e o outro home que compartían fila comigo ficaron coa boca aberta cando lles dixen que non falaba hindi, que o que falaba era támil.

A elección

 por Manuel Gago, en La Voz de Galicia:

Quen siga as novidades da literatura notará nos últimos anos na comarca do Barbanza, máis que na Costa da Morte, como cada vez máis xente nova escolle publicar a súa primeira obra literaria en castelán. Desde poemarios ata novelas de mocidade, cozy mistery, ou de pretensións máis literarias. Son na maior parte dos casos obras autoeditadas, pagadas cuns aforros deles, ou por pais ou avós que financian ese soño dos seus rapaces. Como pasa en todo o mundo, a maior parte deses libros non chegan moito máis alá do círculo de amizades e familia. E internet tampouco axuda moito a movelos. Eles cren que o seu Instagram vai funcionar. Pero resulta que non.

Ficha polo galego!

Vídeo da campaña 'Ficha polo Galego!, promovida polo Departamento de Lingua Galega do Concello de Santiago.

Ciencia en galego: desexos e propósitos para o ano novo

 

Leonor Parcero no Nós Diario:

Aínda se pode dicir feliz ano novo? Supoño que si, tendo en conta que é a primeira vez que me dirixo a vós neste 2026. Como moitas, imaxino que empezo o ano un pouco inquieta, algo pesimista, especialmente polo que está a acontecer fóra das nosas fronteiras, nun contexto global de conflitos interminables, de desgaste democrático. Pensar en propósitos de ano novo, máis alá da esfera estritamente individual, e formular desexos científicos colectivos non é tarefa sinxela, mais non é imposible. Podemos comezar por propoñer cambiar ou mellorar pequenas cousas que si están da nosa man e coas que podemos marcar a diferenza. Ir tomando decisións realistas e asumibles, como seguir normalizando o galego na ciencia.

U-lo Pacto pola Lingua?

 por Daniel Chapela, no Nós Diario:

En outubro de 2024, após unha enquisa do IGE demoledora a respecto do emprego do galego no noso país, o conselleiro de Lingua da Xunta de Galicia, José López Campos, apurouse a prometer un Pacto pola Lingua, unha proposta que naceu morta desde o mesmo intre en que se trazaron liñas vermellas no mesmísimo punto de saída. Aquela proposta tiña 15 meses para se materializar, un prazo que vence neste mes no que xa encaramos a recta final. Onde está?

LGx15. A minha nai. Cintaadesiva

 Silvia Penas e o músico Jesús Andrés Tejada son os que forman Cintaadeiva. Unha proposta con textos poéticos integrados na música (non acompañados pola música). O espectáculo intercala tamén temas cantados compostos polos mesmos autores.

LBx15. Vernáculo

Artur Trillo Sendón é actor, director e autor teatral. Fundador de Talía Teatro, un grupo no que recoñecemos moitas obras de alto valor sociolingüístico (lembremos "Bicos con lingua"). Nesta intervención fálamos do seu propio nome.

LGx15. Comunicanto en galego

Fátima Pego, creadora de contido, cantante e comunicadora fálanos da súa experiencia persoal coa lingua. 

Atenea: xustiza e sabedoría

 por Xosé-Henrique Costas no Nós Diario:

A situación calamitosa da lingua galega no eido da Xustiza podería comezar a mellorar significativamente nos vindeiros meses. Algúns datos din que apenas 3% das sentenzas se redactan en galego. Que lle pregunten aos servizos xurídicos da CIG, no eido laboral, ou aos do Concello de Vigo, no administrativo, de cantos dos miles de preitos nos que interveñen lles chegan as sentenzas en galego (e en non poucos casos nun castelán incumpridor das leis autonómicas, por exemplo incorrendo na vulneración do artigo 10 da Lei de Normalización referida ao uso das formas oficiais dos topónimos).

LGx15. Vitamina G, activa a túa lingua

 Vitamina G, un proxecto que emprega a lingua galega como factor de cohesión e integración social, nun contexto cunha alta porcentaxe de nenos e nenas de orixe migrante. Esta inicitiva gañou o Premio Mil Primaveras e tamén o Dígocho Eu de ouro 2024-2025. Preséntanolo a mestra de Cabana de Bergantiño, Mariña Lema

LGx15. Un bo médico ou un médico galegofalante

O título é provocador. Máis se pensamos que a disxunción "ou" é excluínte. Miguel López Pueyo é rioxano e leva vivindo con nós 10 anos. 

Cales son os problemas da sanidade? Política lingüística vs. política sanitaria.

 

LGx15. Unha galegofalante nas aulas de Compostela

María Maroño, estudante de 2º de Bacharelato no IES Eduardo Pondalm (Santiago de Compostela). É do Touro, o que lle permitiu criarse nun contexto integramente galegofalante. 

Fala do contraste entre as clases que recibíu no seu concello (rural) e as aulas onde agora estuda bacharelato. Relata como cambiaron algúns prexuízos cara á lingua e como a mocidade reacciona ante a chegada dunha rapaza que prioriza o uso do galego fronte ao castelán. Conta tamén algunhas anécdotas e solucións que aumentarían o uso do galego na xente moza e que propoñemos as estudantes dende organizacións como, por exemplo, Erguer. Estudantes da Galiza, da cal levo a responsabilidade na zona de Compostela.

LGx15. Sempre hai unha primeira vez

Carlos Callón pregúntase cal foi o primeiro libro escrito en galego. E o primeiro publicado? E quen compuxo o primeiro disco? Que boca deu forma ao primeiro discurso? Que voz levou o primeiro podcast? Quen transmitiu o primeiro testamento, a primeira sentenza, o primeiro epitafio, a primeira pegada que nos fala na nosa lingua? Houbo tamén unha primeira vez nunha escola, unha primeira misa, un primeiro folleto, un primeiro anuncio, un primeiro casamento…

16 anos e un día

Efectivamente, tal e como indica o título da entrada xa van 16 anos que na tarde de Reis sento ao pé do ordenador e me poño a compoñer unha nova entrada. 

Pensaba o ano pasado que isto xa non sucedería outro ano máis, que o bloque iría esmorecendo ata quedar aí, como testemuña dunha era negra para a lingua galega por mor dunha política lingüística nefasta. Con todo a estrutura segue en pé. Publicáronse 85 entradas no último ano. Non son moitas respecto da serie histórica. O que si é de destacar é o número de visitas: máis de 200.000.

Grazas a todo aquel que algunha vez botou o ollo por aquí.
 

O profesorado non debe entender o galego

O profesorado non debe entender o galego. Esta é a conclusión que podemos tirar da carta de felicitación enviada polo conselleiro de educación, Román Rodríguez porque non nola envía só en galego.  Ben sei que non é a única razón pola que Román nos fai ese agravio, mais se chego a esa conclusión é por non ser mal pensado. Podería haber outra motivación para actuar así, sería que o conselleiro considerase que o galego é unha lingua menor polo que, no absurdo caso de empregala sempre debe ir acompañada da súa irmá maior, o castelán.