Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







domingo, 20 de xaneiro de 2019

Política lingüística para a nosa lingua

por Henrique del Bosque Zapata no Sermos Galiza:


Política lingüística é aquel conxunto de decisións conscientes, artellado en normas, estratexias e actuacións, que se toman desde instancias de poder co obxectivo de regular ou intervir, pasiva ou activamente, sobre o uso dunha ou varias linguas. No caso das actuacións protectoras, resulta habitual que estas fiquen reflectidas en textos normativos que amparan outras actuacións de promoción e potenciación dirixidas desde o conxunto das Administracións Públicas. Pois ben, compriría reflexionar sobre algunhas situacións a fin de valorar a lexitimidade, xustiza e equidade referida ás mesmas.

sábado, 19 de xaneiro de 2019

Cativos na cociña


Cativos na cociña from SIRADELLA FILMS on Vimeo.

Onte ProLingua compartía este vídeo nas RRSS con este acaído comentario:
"un produto audiovisual de innegable calidade que mostra con orgullo e normalidade a realidade lingüística do Grove, alén de tocaren temas como a transmisión interxeracional do idioma ou a integración natural e sen problemas da poboación migrante na nosa cultura e na nosa sociedade."
 Apúntome aos parabéns aos realizadores, Siradella Films, empresa audiovisual do Grove.

venres, 18 de xaneiro de 2019

Da lingua aproveitase todo, como o porco

por Iván Méndez en Luzes:

Unha das grandes frases maxistrais que nos deixou Castelao foi cando desexaba emitirmos billetes sen caras longas de políticos nin de sabios nin de artistas, só coa figura dunha vaca. Non vou ser eu quen contradiga, madia leva!, o noso máis senlleiro sabio, político e artista, pero acho que ao noso papel-moeda lle acaería máis a figura do porco. Non só porque non hai nada que máis nos identifique nas épocas de abundancia, ou de aparentala, que unha mesa pantagruélica a rebordar de lacón, fociño, costela, orella, chourizo, filloas de sangue e omeprazol, senón porque, cando pinta bastos, somos de tirar proveito de até o último céntimo: por algo os petiños para os aforros teñen forma de porco!

Algunhas reflexións sobre a necesidade de aprimorarmos o uso da lingua

por Xosé Manuel Sánchez Rei, no Terra e Tempo:

Durante o século XIX, cando o idioma galego comeza a ser estudado e reivindicado con certo rigor, un dos debates que se produciu asentou na necesidade de recuperar a autenticidade lingüística. Así, perante a relativa diversidade local, reparábase en que galego podería ser o máis xenuíno ou onde se debería ir procurar un “galego enxebre” ou até en que escritoras e escritores posuían o estilo máis recomendábel. Ao mesmo tempo, moitas das persoas que nesa época se ocuparon das dificultades sociais que tiña a lingua identificaron unha boa parte deses problemas nas influencias que o galego sofría a respecto do español, as cales, en moitos casos, chegaban a xerar unha variedade hibridizada. E quen realmente se preocupaba polo futuro do idioma fixo ás veces chamadas de atención para que ese estado de cousas non progredise ou, no mellor dos casos, para que recuase, pois percibíase con total clareza que unha das ameazas máis serias para a sobrevivencia do galego consistía precisamente na constante erosión a que estaba sometido: colectores de literatura tradicional, gramáticos, intelectuais comprometidos coa lingua, poetas etc. subliñaron, con maior ou menor acerto, con menor ou maior intensidade, e cadaquén desde as súas propias concepcións ideolóxico-lingüísticas, que o idioma se achaba nunha situación de perigo por esas perennes beliscadelas da, na altura, única lingua oficial. O compromiso coa recuperación real do galego, pois, confluía en todo o momento coa súa necesaria estilización, xa que se entendía que non se podía recuperar a forma cando a substancia tiña serias problemáticas internas.

xoves, 17 de xaneiro de 2019

Calendario da Univerisade de Vigo para 2019

Hai uns días xa falamos da campaña “Na Universidade… onde queiras, pero coa lingua” promovida pola ANL da Universidade de Vigo. Para completar o paquete acompáñase con este calendario para o presente ano 2019.
Os principais obxectivos desta campaña son os de tratar algúns dos prexuízos lingüísticos máis “naturalizados” na sociedade e o de axudar a visualizar realidades sociolingüísticas que están chamadas a ter un papel clave no futuro da lingua como o caso dos neofalantes ou a opotunidade da lusofonía"
Seguiremos atentos aos audiovisuais que prometen publicar cada mes.

martes, 15 de xaneiro de 2019

21 días co galego x 4

O alumnado do IES Pontepedriña de Santiago de Compostela, o IES Antón Alonso Ríos de Tomiño, IES Otero Pedrayo de Ourense e o IES Francisco Daviña Rey de Monforte de Lemos comprométense a falar soamente en galego as 24 horas do día durante as 21 xornadas que dura o programa; é dicir, desde o 14 de xaneiro ata o 3 de febreiro de 2019, dentro e fóra do centro de ensino. Segundo a nota emitida pola SXPL tamén ses buscou o acompañamento do persoal de administración e servizos, as ANPAS e as familias... pero non o profesorado! Por que? Por culpa do maldito decreto 79/2010. Isto non o queren tocar.Excelente a mensaxe que manda a SXPL. Falade en galego, que nós xa procuraremos que vos dean as clases en castelán, que vos fagan os exames en castelán, que o material didáctico estea en castelán.

A pesar de que todo o por onde anda a SXPL sempre corre un regueiro de zudre, a iniciativa de 21 días co galego (este ano 21 días co galego e máis), volvo a dicilo, é unha das mellores iniciativas xurdidas no ensino para a normalización da lingua. Quen non lembra a excelente intervención de Lía Lema no número 11 da rúa Tabernas? ou o inconmensurable audiovisual-resumo da edición do 2017 no Fogar de Santa Margarida (A Coruña) no que se nos descubre o muro que temos levantado contra o uso do galego ao que a política lingüística dos gobernos de Feijóo no fixo máis que colocar contrafortes e levantar alturas.
Todos eles abriron as portas dos seus centros para presentarse ante este reto, o de pasar 21 días falando en galego.












A nova gramática para xaponeses e as "moi tristes" follas rosalianas do brigadista Asaka

por Francisco Fernández Rei, nas Voces de ProLingua:



Cando Takekazu Asaka presentou en Compostela o 31 de xullo do 2015 a edición e tradución dos poemas de Martín Codax, acompañado dun CD onde un grupo xaponés interpretaba as cantigas do poeta do mar de Vigo, un xornalista preguntoulle polos seus futuros proxectos sobre a lingua e a cultura galegas. Contestou que posiblemente o libro de Martín Codax fose o seu último traballo, porque estivera varios anos con ese proxecto e que se achegaba á xubilación. Ese día pensei que esa obra, en edición moi coidada, era o ramo de Asaka a 32 anos de investigación sobre o idioma galego, de traducións de clásicos galegos ó xaponés e de difusión de Galicia e da nosa cultura no Xapón.

luns, 14 de xaneiro de 2019

App Abertos ao galego



A Mesa lanzou unha App para acceder a centos de estabelecementos e para que poidas opinar e valorar o seu uso do galego.
Que raro que á Secretaría Xeral de Política Lingüística non se lle ocorrira lanzar unha app semellante!. Quizais prefiren vetar propostas para garantir os dereitos do uso do galego no ámbito socioeconómico.

xoves, 10 de xaneiro de 2019

Chíos de ciencia en galego



 "É posible divulgar ciencia en galego, e de feito faise malia atrancos como o mal chamado decreto de plurilingüismo que pretende expulsar o galego das aulas de matemáticas, física e química e tecnoloxía. Son moitas as persoas comprometidas coa divulgación da ciencia na nosa lingua e coa normalización desta nun ámbito tan importante como é o científico polo que coido que é interesante positivo e necesario apoiar todos estes proxectos"

Estas foron as palabras finais da intervención de Javier Balea (facebook, twitter, instagram) no LGx15 de 2018.

mércores, 9 de xaneiro de 2019

“Na Universidade… onde queiras, pero coa lingua”



 O ano 2017 comenzara co significativo éxito do calendario de Davila publicado pola Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. O 2018 este departamento achegounos o calendario do 2018 realizado por Kiko Dasilva. Repetirían no 2019?
A resposta témola neste vídeo, e en xeral na campaña "Na Universidade… onde queiras, pero coa lingua” . No inicio de cada mes a Área de Normalización da Universidade de Vigo difundirá unha peza audiovisual especialmente deseñada e producida para esta campaña.

A consideración ofcial do galego en Asturias

por Xosé-Henrique Costas, nas Voces de ProLingua:

1.- TIPOLOXÍA LINGÜÍSTICA



Desde sempre, a lingüística e a filoloxía románicas estableceran que as variedades lingüísticas empregadas en Asturias entre os ríos Eo e Navia eran de filiación galega, continuidade natural do galego nororiental de Lugo [véxanse as páxinas 29-40 do Informe lingüístico sobre a nosa Terra Eo-Navia, da Asociación Abertal (2007) https://anl.uvigo.gal/opencms/export/sites/anl/anl_gl/documentos/E_INFORME_EONAVIEGO.pdf]. Isto foi algo que nunca se discutira.


domingo, 6 de xaneiro de 2019

Nove anos e un día

Outro ano máis para lembrar os comenzos deste blogue.
Xa foron alá nove anos. Mala cousa porque isto faime lembrar que hai outro tanto tempo que dura o que Suso Acevedo chamou moi acertadamente os "anos da peste" nas gorentosas xornadas sobre a lingua organizadas pola Deputación da Coruña, Malas linguas.
Pois si, continuamos baixo a peste que renega da lingua galega nas institucións galegas. Non imaxinaba eu cando comencei con esta xanela dixital que ía durar tanto o ataque da zunia. Pero aí están.
Aquí estaremos, do outro lado.

venres, 4 de xaneiro de 2019

Aniversarios matemáticos

por José Ángel Docobo en La Voz de Galicia:

Se en 2017 celebramos os 200 anos do comezo da Carta Xeométrica de Domingo Fontán, neste ano que está a piques de rematar conmemoramos o centenario de Algorítmia, libro emblemático do sacerdote, astrónomo e matemático Aller Ulloa, así como o 75 aniversario do Observatorio Astronómico Ramón María Aller da Universidade de Santiago de Compostela (USC), un referente internacional hoxe en día no eido das estrelas dobres e múltiples. Dentro da estrutura deste centro, cuxa orixe foi o Observatorio particular que don Ramón tiña en Lalín (hoxe felizmente recuperado), o profesor Enrique Vidal Abascal creara en 1945 unha sección de Astronomía Teórica e Matemática á que lle puxera o nome do ilustre matemático galego Durán Loriga. A idea de Vidal era recuperar o espírito do Seminario Matemático, denominado así mesmo Durán Loriga, que en 1935 organizara na universidade o catedrático de Xeometría Analítica, o monfortino José Rodríguez Sanz, e que fora concluído no 36 a pesar dos importantes froitos que dera nos poucos meses que tivo de vida.

luns, 31 de decembro de 2018

2019: O ano de Cerdedo

Hai un ano dábamos conta de que o IES de Forcarei publicaba un calendario adicado enorgullecerse do patrimonio do concello. Coa mesma idea, elaboraron un novo calendario no que se explica a toponimia das parroquias de Cerdedo (Castro, Cerdedo, Figueiroa, Folgoso, Parada, Pedre, Quireza e Tomonde) e no que se divulgan os principais puntos do seu patrimonio: as pontes do Lérez, os petróglifos, as eiras de hórreos e os muíños).
Detrás deste calendario podemos enxergar, unha vez máis, a irracionalidade da fusión de Cerdedo e Cotobade nun único concello. Ao IES de Forcarei acude o alumnado de Cerdedo, mais non o de Cotobade pois nin propia xeografía o permite. Cerdedo e Cotobade nin pertencen á mesma comarca nin ao mesmo partido xudicial

Dimensionarmos o de Sabela

por Xoán Antón Pérez Lema, no Sermos Galiza:



Desejava de te ver, trinta dias cada mês
cada semana o seu dia e cada dia umha vez.(*)

(*) Tris tras- Marful

A participación de Sabela Ramil no programa Operación Triunfo da TVE , cantando en lingua galega en tres ocasións, xerou unha grande simpatía na cidadanía galega, amosando unha vez máis que case todos, galegofalantes e non galegofalantes, asumimos a nosa lingua como un patrimonio común moi valioso, visibilizando que a lingua galega ten futuro e serve para cantar, amar, traballar e crear.

domingo, 30 de decembro de 2018

Sabela na televisión

por Vítor F. Freixanes, en La Voz de Galicia:
O meu amigo Henrique Monteagudo, vello compañeiro de angueiras e atafegos, vén de acceder á cátedra de Sociolingüística da Universidade de Santiago de Compostela cunha liña de investigación sobre a realidade social do galego, o estado actual da lingua entre nós, cuestión na que vén traballando dende hai anos, o que nos permite elaborar unha radiografía cada vez máis exacta non só do presente do idioma, senón do que máis nos preocupa: o seu futuro. Inevitablemente, no debate sae a cuestión de fondo: a perda de falantes, que nos últimos tempos é bastante acelerada. E eu matizo dende esta marea dos domingos da Voz: de que falantes falamos? O que nos preocupa é o crecemento do que o sociolingüista denomina os «desprazados», persoas que reciben a lingua no seu contorno inicial (tradicional) e renuncian a ela polo castelán, galegofalantes que cambian de código, en contraposición aos que algúns denominan «neofalantes» e que o sociolingüística prefire denominar «recuperadores», xente que nace nun contexto castelán e que, polas razóns que sexan, muda de rexistro e asume activamente o galego.

venres, 28 de decembro de 2018

O novo modelo lingüístico catalán: algo que aprender desde Galicia?

por F. Xavier Vila, director do Departament de Filologia Catalana i Lingüística General e do
Centre de Recerca en Sociolingüística i Comunicació, da Universitat de Barcelona (Catalunya), nas Voces de ProLingua:


O modelo lingüístico da escola galega é a miúdo motivo de polémica porque sofre uns importantes déficits no terreo da ensinanza do galego e da promoción do uso da lingua. Así, por exemplo, o ano 2015 só un 57% das persoas de 15/16 anos declaraban saber falar e escribir na lingua propia de Galicia (Monteagudo et al. 2016, 46). Voces autorizadas como a RAG sinalan o modelo escolar vixente como un axente de desgaleguización das novas xeracións: “un 36% das familias de fillos/as galegofalantes contestaron que ao entrar na escola [o fillo/filla] comezou a falar máis castelán, indicando a maioría (63,9%) que foi a etapa de educación infantil onde se produciu esa muda;” (Seminario de Sociolingüística da RAG 2018, 65). Ante este panorama, pode resultar interesante xirar os ollos para modelos escolares que estean demostrándose máis efectivos na bilingüización das xeracións novas.