Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







sábado, 20 de outubro de 2018

Una lingua de premio




A Deputación de Pontevedra presenta nesta peza audiovisual os certames literarios que convocan os concellos da provincia. Unha iniciativa para visibilizar tanto premios como os concellos que os convocan.

quinta-feira, 18 de outubro de 2018

Abecedario





Unha das cousas que aprenden os rapaces na escola é o abecedario, pero o primeiro, o considerado principal e moitas veces único, é o abecedario en español. Velaí que non sexa normal bater con vídeos como o de arriba; velaí que ao velo teñamos aínda que pegar chimpos de alegría.
Lémbranos esta outra gorentosa iniciativa da Mesa pola Normalización Lingüística:



quarta-feira, 17 de outubro de 2018

E Toni Cantó escribiu de linguas

por Anxo Teixeiro, no Sermos Galiza:

Se por el fose falaba do galego no obituario, mais polo momento tivo que se conformar con botar a lingua a pacer na sección de opinión da Voz. O seu artigo representa un novo exercicio de odio ao galego. Riu de nós cando dixo o que dixo no congreso pero, ollo, ímoslle dar tribuna. É para chorar desconsoladamente. Se un segue con atención os pinchacarneiros argumentais de Toni Cantó colixe a súa demagoxia. Cada vez que exemplifica lévao ao terreo da saúde. Chántanos no imaxinario unha muller luguesa a vida ou morte co corazón exposto na mesa de quirófano e un neno cun tumor cerebral. Non van ter bos cirurxiáns porque os mellores tiveron que marchar ao trote a Valladolid porque aquí sen saberen galego non daban ficado.

terça-feira, 16 de outubro de 2018

Deixa en herdanza a túa lingua



En ningún lugar está tan morta al lingua galega como nos cemiterios. Por iso, un ano máis a Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística pon en marcha unha campaña polo uso do galego nos documentos notariais e nas lápidas mortuorias.
Este é o texto co que se presenta o audiovisual:

Houbo tempos –séculos atrás- que era frecuente encontrar nos protocolos notariais mandas testamentarias. Nelas o testador impúñalles aos herdeiros obrigas de carácter piadoso, por regra xeral. Case todas elas referidas ás crenzas relixiosas imperantes na sociedade: celebración de cabodanos, construción de cruceiros ou hermidas cunha advocación conreta... Desta maneira foise consolidando xeración tras xeración o respeto e fomento dunha cultura relixiosa. Certo é tamén que había outras moitas cargas para os herdeiros como por exemplo “dar unha pitança o día festa” aos criados. Nun comezo eses protocolos notariais estaban escritos en galego.Tempo despois, a partir do século XVI, foron reemprazados pola prosa notarial en castelán. A Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística, vén publicando unha colección de libros titulados “En galego,agora e sempre”, que recollen modelos de mandas testamentarias nas que se lles encomenda aos beneficiarios testamentais a defensa do patrimonio cultural e lingüístico, como un legado inmaterial que deben conservar no futuro. Bos exemplos para que retomemos aquel vello costume de incluír neles mandas específicas con esta nova orientación.

domingo, 14 de outubro de 2018

Recursos sobre Domingo Fontán



Coa designación de Domingo Fontán como Científico Galego 2018 por parte da Real Academia das Ciencias de Galicia (RAGC), incrementouse a divulgación e o interese por este matemático do XIX. Ademais da revista da RAGC especialmente centrada na figura de Fontán, (portal, PDF) e o vídeo que abre esta entrada, o Consello da Cultura Galega publicou unha unidade didáctica.
Todas estas achegas súmanse ao diverso material que podemos recoller pola arañeira da rede. Velaquí se recollen algúns deses recursos.


Xeral

Artigos


Blogues


Vídeos


Libros
  • Pensamento matemático en Galicia, Edicións do Castro (1992), autor: Ricardo Moreno Castillo. Ten un capítulo adicado a Domingo Fontán.
  • 13 matemáticos galegos, Grupo Anaya (2004), autor: Ricardo Moreno Castillo. Ten un capítulo adicado a Domingo Fontán.
  • Fontán, Editorial Galaxia 2015, autor: Marcos Calveiro. IX Premio Narrativa Breve Repsol 2015. Novela biográfica con moita información, case podería pasar por un ensaio sobre a vida de Domingo Fontán.
  • A parroquia galega a partir da “Carta Geométrica de Galicia”, Minerva (repositorio institucional da USC) (2015), tese de doutoramento de María del Carmen Álvarez Monterroso
  • Carta Geométrica de Galicia 1817-2017, Teófilo comunicación (2017)
Revistas

Carta Xeométrica

sábado, 13 de outubro de 2018

En galego, libres e iguais

por Marcos Maceira Eiras, en La Voz de Galicia:

Señor Cantó: supoño que compartimos os dous o desexo de vivirmos en sociedades de cidadáns libres e iguais. Porén, o tratamento que recibimos quen queremos utilizar o galego con toda normalidade non é o de libres e iguais. O galego é a lingua propia de Galiza. Non sería normal que quen serve na Administración pública atenda e entenda á cidadanía na lingua que ten dereito a empregar? Restrinxir e prohibir o exercicio dese dereito é contrario á igualdade e á liberdade. Que liberdade teriamos para empregar un servizo no que prima a inferioridade -desigualdade- da nosa lingua? Vaia a un centro de saúde galego e observe cal é a lingua que impera. Pareceríalle normal nunha situación de vulnerabilidade, como o é unha doenza, ter que mudar de lingua no seu propio país porque o médico non o entende, e asegura ademais non ter por que facelo?


sexta-feira, 12 de outubro de 2018

Alguien... Cantó

por Nemesio Barxa, no Sermos Galiza:

Fai-me lembrar a letra de uma canção de meus tempos mozos, onde vai, algo assim como “tal vez no supe hablar cuando debí/ mi mente controló mi corazón/el precio que pagué fue verme asi/ y cuado oí tu voz alguien (Toni) CANTÓ”. Pois sim, o inefavel Sr. Cantó ja debía andar ou presentirse por aquelas datas interrompendo a quem quería falar e dizendo, lógicamente, cantadas.

quinta-feira, 11 de outubro de 2018

Explícoche Matemáticas 2.0, edición 2018

Acaba de facerse pública a resolución do concurso Explícoche Matemáticas 2.0 do presente ano. En cada un dos audiovisuais recollidos polo xurado veremos desenvolto un tópico das matemáticas en menos de 2 minutos e medio. Cada un deles é unha labazada nas fazulas dos zunantes que manteñen as mentiras sobre o galego no ensino. O único certo a día de hoxe é que continúa a prohibición para impartir matemáticas en galego no ensino obrigatorio, unha medida que coadxuvada co prestixio e o aumento de carga lectiva dos últimos anos das materias de matemáticas, afonda no ataque á lingua galega no seu punto fulcral, o ensino.
Moi especialmente desde a posta en marcha do funesto decreto 79/2010 (o que chaman algúns do plurilingüismo), sabemos que a escola actúa, , como elemento desgaleguizador. Con todo, un grupo de afoutos rapaces elaboraron un material que divulga (en galego) un aspecto das matemáticas e deben recibir o premio do noso recoñecemento. Destacamos algúns deles.
Aarón Vilariño Folgueira, alumno de 4º da ESO do IES Lamas de Abade (Santiago) , foi o premiado na categoría A (2º ciclo da ESO, bacharelato e Formación Profesional) cun gorentoso traballo no que debulla como calcular o tamaño da Terra, experiencia da que demos conta noutras entradas.




Na cateboría B (Universidade), houbo dous premiados. Un deles foi o víedo "Diagramas de Voronói", de María Navarro Martínez e Iria Lago Portela, alumnas de grao de Matemáticas da USC



O outro premio da categoría B foi para "O problema do camiño máis rápido: a cicloide", de Jesús Conde Lago, alumno de doutoramento en Matemáticas da USC. Certamente as aplicacións da cicloide e a súa traxectoria estelar na historia das matemáticas serán sempre fonte de inspiración.




Nesta última moxalidade de alumnado de mestrado ou doutoramento, o xurado acordou conceder un accésit ao vídeo "O teorema da pizza", de Brais Prieto Moure, alumno de doutoramento en Ciencias da Comunicación da USC. Non podo negar que foi o que máis me prestou por levar á excelencia o guión e a realización.




Finalmente, Clara Rey Barona e Laura Álvarez Barbosa, do IES Escolas Proval (Nigrán) demostraron ser as máis populares pois o seu vídeo "Buscando aproximacións do número Pi mediante o método de Arquímedes", foi o máis valorado polos internautas. O título do tema dá pistas sobre o tema que trata.




O dito: parabéns a todos os participantes e agradecemento aos organizadores.

Éxito de participación no concurso de vídeos da USC ‘Explícoche Matemáticas’ (10/10/18) en GCiencia

quarta-feira, 10 de outubro de 2018

A lingua do Pórtico

por Luís Bará, no Sermos Galiza:

Nestes días Galiza e o mundo enteiro gozan da beleza policromada do excepcional conxunto escultórico do Mestre Mateo: o Pórtico da Gloria. Convén lembrar que esta obra magna da arte universal foi o froito dun tempo de esplendor no que Galiza era un reino soberano, nos séculos XII e XIII. Mais non foi un produto illado, canda o Pórtico o noso país alumeou a arte do románico e do gótico e unha vizosa literatura en galego na que brillan con luz propia as cantigas de amigo, de amor e de escarnio e maldicer.

terça-feira, 9 de outubro de 2018

Ao señor Toni Cantó

por María Canosa en La Voz de Galicia:


Señor Toni Cantó. Chámome María Canosa e son galega. Vivo en Galicia, nunca me quixen ir de aquí, por moito que as circunstancias sexan complicadas e ás veces me tentara o desenvolvemento laboral. Pero ao final decidimos formar a nosa familia na nosa terra, por moito que se nos complique.

Toni Cantó non se equivocou

por Manuel Veiga Taboada, no Sermos Galiza:



Aínda que pareza un disparate afirmar que o castelán está desaparecendo nas comunidades bilingües, entre elas Galiza, hai que pensar que o deputado de Cidadáns nas Cortes, Toni Cantó, sabe o que di e a quen representa coas súas palabras.

domingo, 7 de outubro de 2018

Necesitamos un horizonte novo

por Víctor Freixanes, en La Voz de Galicia:

O pasado día 26, Día Europeo das Linguas, presentamos no Concello de Ames os resultados dun estudo de campo sobre a situación da lingua galega nas familias e nos primeiros anos do sistema escolar (infantil e primaria), traballo realizado a partir de achegas do profesorado do CEIP Agro do Muíño, na parroquia de Ortoño, nas terras de Amaía, a poucosquilómetros de Santiago de Compostela.

sábado, 6 de outubro de 2018

Desapareceu o castelán

por Xosé Manuel Pereiro en La Opinión:

Danme ganas de escribir isto en castelán, como mostra da miña solidariedade cos falantes desa lingua minorizada e perseguida, antes de uso corrente e natural, incluso oficial, antes de que se convertera practicamente nunha lingua morta en Galicia, como denunciou no Congreso, con tanta valentía e pundonor como coñecemento de causa, o deputado Toni Cantó. Xa era hora de que alguén o dixera, e non foi ningún dos representantes galegos, aos que se lle supón que van alí a defender os dereitos da cidadanía. Non, tivo que ser Cantó, un home tan prezado polo electorado que foi capaz de recuncar no escano por dous partidos distintos, UPyD e Cs. Xa dicía Churchill -creo que era Churchill, ese home dixo de todo- que en ocasións un home ten que mudar de partido para conservar as ideas, ou algo así. Algo de conservar era.

sexta-feira, 5 de outubro de 2018

Introdución ás relatividades de Einstein




Moito teño usado o libro "Astronomía práctica e outras cousas" (Toxosoutos, 1999), naqueles anos nos que impartira a materia de Astronomía. Por iso cada recollo pola arañeira unha interveción  do seu autor, Ramón Vilalta López, como a que se recolle nesta entrada, revivo aqueles días con agarimo e agradecemento.
A Asociación Cultural Alexandre Bóveda tivo a feliz idea de organizar a presentación doutro libro de Ramón Vilalta "Introdución ás relatividades de Einstein" (Xerais 2018). Faino acompañado polo director da colección Xerais Básicos Ciencia, Miguel Vázquez Freire. É unha mágoa que non se vexan ven as diapositivas, con todo, a conferencia ofrece motivos sobrados para escoitala enteira. Só vou recoller unhas declaracións de Ramón Vilalta, case ao comenzo da súa intervención agradecendo a Xerais que puxera a andar unha liña editorial de divulgación científica en galego, unha...

[min 26]. aposta de galego e ciencia. Lamentablemente desde o 2010 a física e outras materias non se poden estudar en galego na ESO, e voluntariamente podémolo facer no bacharelato e dependendo de moitas audacias do profesorado. O cal me parece un sinsentido tremento. De aí se instituíu no 2010 o 4 de novembro polos profesores que dabamos as aulas de ciencias en galego, o Día da Ciencia en Galego, e hai pouco está institucionalizado ese día polo mesmos que  seguen mantendo esa prohibición prohibiron. Son esas cousas paradóxicas.

sexta-feira, 28 de setembro de 2018

Novas conselleiras contra a lingua


Vía Compostela24horas
Fabiola García, a nova conselleira de Política Social,  ocupaba desde hai 3 anos o cargo de primeira tenente de alcalde do concello de Ribeira. Si, Ribeira,  ese lugar no que o grupo de goberno formado polo Partido Popular, coa participación da que acaban nomear conselleira,  mantén un empecinamento reseso en deturpar a denominación do propio concello (*Riveira). Basta ver o portal oficial municipal para comprobar o radicalismo do consistorio. Este tipo de actitudes, que comparte Fabiola,  leva como consecuencia o desprestixio social do galego, esa fala na que cada quen pode escribir como queira, esa fala para a que as regulamentación só operan para prohibila, esa fala á se se mantén nun estatus que non lle permita ser lingua.


Web de Carmen Pomar
Carmen Pomar, a nova conselleira de educación, tivo a feliz idea de abrir un portal web persoal: Carmen Pomar. Educando Fortalezas. Con subtítulo: Educación, inteligencia, creatividad y emociones. Efectivamente, esta súa web, a imaxe que ela mesma proxecta ao mundo, é unha imaxe na que renega da lingua galega.
O mundo educativo está infectado polo funesto decreto 79/2010, mal chamado do plurilingüismo. Un decreto que reduce e prohibe o ensino en galego e que laminou por completo a normalización lingüística dentro da educación. Un perfil como o que se dá a coñecer na páxina persoal de Carmen Pomar apunta, xa sen disimulos, cara unha españolización wertiana.

Con estes vimbios enxérgase con claridade cal vai ser o cesto da política lingüística que se vai elaborar a partir de agora. Os indicios apuntan a unha maior radicalización, a posturas aínda de maior desprezo para o galego. Non hai nada malo que non admita peor, así que non tardaremos en sentir as consecuencias.