Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







segunda-feira, 18 de junho de 2018

Que non podes dicir en galego?


Audiovisual elaborado para o concello de Cuntis para celebrar a súa III Festa das Letras.

Hipocrisía e premios científicos

A Secretaría Xeral de Política Lingüística divulgaba o seu apoio [e +] aos premios Ofelia Devesa que se conceden no IES Xelmírez II (Santiago) e gabáse de contribuír así ao espallamento da ciencia en galego, xa que os premios Ofelia Devesa valoran que se ofreza algún aspecto científico tendo como protagonistas aos participantes.
A calquera se lle fai evidente que o nivel de hipocrisía non pode ser maior. Por unha banda sacamos a foto cos gañadores dun certame centrado na divulgación en galego dun aspecto científico mentres que a política lingüística que se leva a cabo é xustamente a contraria: a de prohibir impartir aulas das materias científicas na nosa lingua. Con este tipo de actos preténdese lavar as mans manchadas polo sangue do asasinato da transmisión da lingua ás novas xenenacións. Hai que ser moi estúpido, moi hipócrita ou ambas cousas para acreditar neste tipo de manipulacións.

Os traballos premiados
Os audiovisuais que recibiron o premio son os que compartimos aquí.




O primeiro dos vídeos da categoría (1º a 3º da ESO) é unha recreación do conto Dióxenes do libro Made in Galiza, de Séchu Sende que trata sobre a morte dos porco espiños, e en xeral, os animais mortos nas estradas. A este respecto, convén lembrar a guía de lectura realizada por Pilar Ponte. No apartado adicado a este conto recolle unha proposta de reflexión do IES Ramón Mª Aller:
Segundo os datos da UNESCO cada ano morren entre 25 e 30 linguas no mundo, e o 90% extinguiranse nos vindeiros cen anos, ao mesmo tempo asistimos ao nacemento ou consolidación doutras, especialmente os denominados crioulos ou pidgins. Cal coidas que será a lingua máis falada en Galicia dentro deses cen anos?




O segundo dos vídeos premiados, o da categoría 4º ESO e Bacharelato, trata sobre a comparación entre o cerebro e os ordenadores. Unha reflexión sobre o funcionamento da mente.

quarta-feira, 13 de junho de 2018

Videoconectad@s2018



O proxecto VIDEOCONECTAD@S é unha proposta de DINAMIZAESTRADA . O IES Antón Losada (A Estrada) realizou dúas videoconferencias sobre un variado repertorio de temas científicos e que estaban destinadas a dous centros de Primaria. Neste vídeo recóllense as charlas dixitais e correspondente coloquio final co alumnado do CEIP O Foxo (A Estrada) co alumnado de 4º ESO da materia de Cultura Científica.

sábado, 9 de junho de 2018

A Xunta renega da defensa dos topónimos galegos


Hai uns días un chío (xa borrado) da RAE xenerou moita polémica:



A resposta foi múltiple e indignada. Pero como a zunia sempre ten que estar demostrando que o é, a resposta da Real Academia Española foi a de rectificar parcialmente, para insistir na deturpación



Se o 5 de xuño a grafía era *Sanjenjo, o 6 de xuño pasou a ser *Sangenjo. Son as cousas das linguas como o castelán, que cambian dun día para outro. Con esta inseguridade lingüística eu recomendaríalle aos que aínda falan nesa lingua, que comenzaran a valorar seriamente facer a súa vida en galego, xa que nesta nosa lingua non se dan eses bailes aleatorios.
Con todo, o empecinamento da RAE é de

Aunque hay documentación histórica de ambas grafías, la que ha quedado fijado como forma tradicional española es «Sangenjo».


Ante este agravio houbo varias institucións que responderon. A Deputación de Pontevedra consideraba que non se trataba dunha cuestión de grafía, senón de respecto, ao tempo que consideraba escandalosa a recomendación da RAE "fóra de usos oficiais". A Academia Galega tamén interveu establecendo que só recoñece a forma "Sanxenxo", e que éste é un topónimo galego e ésta é a única forma recoñecida.
Nin a Xunta, nin a Consellería de Cultura e Educación, nin a Secretaría Xeral de Política Lingüística interviñeron para defender a lingua galega. Isto é o máis terrible do episodio, mais tamén isto é o que ven sendo habitual pois parece que estes organismos están do lado dos agraviadores. As razóns de por que isto é así poden sacarse do seguinte vídeo, no que o ex-presidente do goberno español, Mariano Rajoy anunciaba que deixaba de dirixir o PP. Nun momento da rolda de prensa fai referencia a este partido:
"yo se lo he dao todo desde hace muchos años. Hace 40 yo pegaba carteles en el municipio pondevedrés de *Sanjenjo/*Sangenjo"




Se aqueles que nos gobernan son os que renegan da lingua, pouco importan leis e normas, os agravios ao galego están garantizados e serán defendidos por moitas razóns que se lles poñan por diante, sexan éstas lóxicas ou legais, non importará. Soldados e capitáns réxense todos por unha mesma ideoloxía, a do supremacismo lingüístico.
Para que despois digan que hai que deslindar a lingua da política. Ben se ve que é imposible.

Dende Ribadeo a Varsovia. Unidos pola lingua


Un diálogo entre o alumnado do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo e o alumnado de galego do Centro de Estudos Galegos de Varsovia. Sabedes que é un fato? un cocho? os chuchos? un pícaro? Ademais de escoitar aos polacos falando a nosa lingua, non convén perder a tertulia final. Moito teñen que aprender os tertulianos das nosas teles deles!

quinta-feira, 7 de junho de 2018

A mocidade coa lingua 2018



Foron dúas horas de festival na que participaron 800 rapaces dos centros de ensino da comarca ferrolán. Foi pasado 5 de abril no Auditorio de Ferrol. Trátase da XXVI edición da "Mocidade coa Lingua"
 A banda da Loba, foi a estrela da programación na que tamén estaban, soben a escenario outros 35 músicos en 8 actuacións en dúas horas de festival.
O primeiro en subir ao escenario será o Coro Solidarium do IES Terra de Trasancos, de Narón, seguidos de Irene Beceiro e Manolo Dopico, do IES Concepción Arenal. En terceiro lugar, Arredemo, do IES de Fene, Raptios, do CPI de Atios (Valdoviño), cunha proposta de rap en galego, o Carvalho Quartet, do IES Carvalho Calero, seguidos de Pay FUNk-Ta, do CPR Tirso e no peche,Indianos, está formado por alumnos do IES Fernando Esquío, de Neda.

quarta-feira, 6 de junho de 2018

María Victoria Moreno: mestra da vida

Escucha"Maria Victoria Moreno, Mestra da Vida" en Spreaker.

Este podcast é un dos moitos que podemos achar entre as actvidades realizadas pola Biblioteca a Deputación da Coruña . O que se pode comprobar é que está moi ben elaborado, e que ten como resultado un excelente programa radiofónico sobre a autora protagonista do Día das Letras 2018. Conta coa participación de Francisco Castro, Fran Alonso, Montse Pena, Xavier Senín, Marilar Aleixandre, Ánxela Gracián, Eli Ríos, Pilar Álvarez, Antonio Fraga, Pedro Ferriol e Begoña Llácer.
Outra excelente achega traballada arredor das celebracións do 17 de Maio, e non é a única.

Non é éste o único podcast sobre María victoria Moreno. Nesta ligazón podemos acceder a unha boa colección deles.

segunda-feira, 4 de junho de 2018

Mar de Sangenjo

Recollo esta imaxe de Carlos Rodríguez Pérez, e que tivo certo "éxito" estes días na arañeira virtual por motivos obvios.
O triste do caso é que este produto xa leva anos comercializándose e que personaxes públicas de moita relevancia espallan a mesma deturpación do topónimo.

domingo, 3 de junho de 2018

Notas ao vivo: O idioma e a ignorancia (3)

por Miguel Anxo Fernán Vello, no Sermos Galiza:

Un grupello reducido de antigos alumnos da Escola de Náutica da Coruña abandonaron o acto de homenaxe á súa promoción, a do ano 1968 -celebrábase o 50 aniversario da mesma-, porque as autoridades presentes, alcalde da Coruña, secretario da UDC e un representante da Xunta, utilizaban en tan solemne acto académico o idioma galego, lingua propia e oficial da universidade e do país. Particularmente, un dos ex alumnos, bocalán e malfalado, ergueu a voz, mentres abandonaban el e outros a sala, para bramar cheo de carraxe contra o uso do idioma galego en tal contexto, afirmando que tal utilización era unha vergoña. Mais tamén é certo que a inmensa maioría dos antigos alumnos e persoas diversas asistentes ao acto manifestaron en todo momento a atención precisa e o respecto debido en tan formal, e por outra banda entrañábel, cerimonia universitaria.

Alpabardas verdes

por Carlos Lixó no Sermos Galiza, Praza Pública, Que Pasa na Costa, La Voz de Galicia:

Entrei na casa e bañoume un cheiro intenso a caldeirada, a voz de miña nai ouvíuse no fondo, atende ao que ten túa nai, unha cousa que nunca viches, tróuxenos para ti. Enriba da mesa uns toros de peixe cocido que para os meus ollos pouco espertos podería ser perfectamente xarda apañada antes do tempo. Abre un, abre. E fiquei parvo. Tiña por dentro unha espiña dunha cor tan bonita e tan intensa e tan difícil de definir... O máis próximo sería o espazo entre verde mar e azul turquesa. Apunta a palabra que despois esquénceme, son pataguillóns.

quinta-feira, 31 de maio de 2018

A intervención Lía Lema na Academia Galega




Un ano tras outro facemos referencia neste blogue á iniciativa 21 días co galego , por ser un traballo referencial na normalización lingüística. Por múltiples razóns, nesta ocasión, foise adiando esta entrada. Entrementres 21 días co galego recibiu un merecido recoñecemento da Academia Galega ao seren invitados nunha xornada de Encontros coa xente nova que se celebrou por primeira vez o pasado día 08/05/18 na Rúa Tabernas nº 11 (A Coruña)-
Quen mellor relatou este Encontro foi o portal educativo Botóns nun artigo cargado de información e con vídeos propios no que se daba conta fiel do desenvolvemento do acto. De alí recollín este vídeo, coa intervención de Lía Lema, alumna do Colexio Fogar Santa Margarida, cun discurso realmente impresionante e que debería divulgarse e fomar parte do peto educativo para a reflexión sociolingüística.
Lía é de Laxe, chegou á Coruña hai 8 anos. Explícanos como actúa a presión lingüística do español para o cambio de lingua e propón algunhas consideracións sobre o uso do galego e a súa situación actual.

terça-feira, 29 de maio de 2018

Na política lingüística, detrás do fume está o incendio


De seguirmos as actuacións da política lingüística da Xunta de Galicia, concluiríamos que as súas actividades redúcense a fumegar o panorama político. Collamos un exemplo típico, o que se presenta neste vídeo. Feijóo acude ao VIII Encontro da industria alimentaria na Coruña,  e a súa intervención, en contra de todos os consensos en materia lingüística, faina en castelán. Este proceder é tan habitual no presidente da Xunta que case a diario hai un audiovisual mostrando esta práctica. Podemos imaxinar que a cantidade de actos e intervencións nas que renega do galego é moito maior.  Se o presidente renega da lingua galega acotío está dando a entender que é completamente prescindible. A un tempo demostra que a Xunta non está comprometida co seu uso nin coa súa normalización.
Entón, como debemos entender que o mesmo o día e á mesma hora o secretario xeral de política lingüística se reúna cun pequeno grupo de empresarios para sacarse unha foto con eles e poder emitir un comunicado no que pretendidamente se está a favorecer a galeguización no mundo económico? De ser certo o que se di neste comunicado, teriamos que estar escoitando a intervención de Feijóo en galego. Como isto non é así, ese presunto apoio á galeguización empresarial queda nunha fumareda intoxicadora que pretende ocultar unha realidade atroz, a dunha Xunta aniquiladora da lingua. O máis grave deste intento de encubrimento  é que está substentada por un organismo, a SXPL, que debería ser o máis radical garante de normalización da lingua.
Unha cuestión á marxe. No comunicado da SXPL fálase dun Plan de dinamización do galego no tecido económico. Alguén sabe dalgunha medida efectiva dese Plan?

segunda-feira, 28 de maio de 2018

Lingua propia, lingua común

por Xoán Antón Pérez Lema, no Sermos Galiza

O galego, ademáis de ser a lingua propia de Galicia, constitúe o noso principal patrimonio inmaterial, o que nos fai propios e diferentes. O cerne da nosa cultura e do noso xeito de estarmos no mundo. Malia non ser xa a lingua materna de centos de milleiros de galegos a nosa lingua é un patrimonio común a todos. Tamén aos que aprenderon (aprendimos) falar en castelán.

sábado, 26 de maio de 2018

Mil futbolistas máis para a lingua galega

por Iván Méndez López, na revista Luzes:


Pasou o “Día del gallego” e a lingua xa está toda feita até o ano que vén. Co esmero deste ano, ademais, quedounos niquelada incluso até o 2020.A edición 2018 da festa das letras vernáculas prometía xa hai unha semana cando Feijóo I O Sociolingüista achou a resposta á pregunta do millón: por que perdemos clientela galegofalante na rapazada? “Porque os mozos son libres e quedaron fartos da política lingüística do bipartito”. Os menores de 9 anos, que son os que leva O Noso Presidente en Monte Pío, falarán todos en galego, supoñemos. E, se non, culpa do bipartito. De non marchar a Madrid ou ao consello de administración dunha eléctrica, Feijóo ben pode fichar por algún club de primeira como defensa central: expeditivo e mestre en mandar balóns fóra como el hai poucos.

sexta-feira, 25 de maio de 2018

Como a lingua modela o noso pensamento


Chegoume este vídeo de Trafegando Ronseis. Ao premer o play, Lera Boroditsky, profesora de ciencias cognitivas da Universidade de California ofrece neste relatorio TED varios exemplos de como a lingua modela a forma do noso pensamento.
Hai linguas que teñen unha gran cantidade de palabras para identificar as cores do espectro, outras apenas diferencian "claro" de "escuro". Os Kuuk Thaayorre, de Pormpuraaw na costa oeste do Cabo York, no continente australiano, foron obxecto de estudo de Lera Boroditsky. Eles non usan conceptos como "esquerda" ou "dereita" pois todo o refiren aos puntos cardinais. Esta forma de comunicación está moi ligada ao territorio, xa que Pormpuraaw é un lugar desértico, sen referencias xeográficas que indiquen as direccións. Pola contra, os galegos temos todo o territorio nomeado. A nosa lingua é xeografía, de aí que só nós teñamos un Otero Pedrayo. Tal é o noso apego á xeografía que cando nos pregunta por unha dirección, contestamos: "vai por ese camiño e á man dereita verás un desvío e unha casa de pedra. Por aí non é. Segue dereito...."
En español "ponte" é masculino, en alemán (e en galego) é feminino. Lera comenta que os españois atribúenlle ás pontes cualificativos que os prexuízos e as convencións sociais asocian ao "masculino", porén os alemáns danlle atributos "femininos". Pregúntome cal é a conformación galega do concepto "ponte".

"Hai 7000 línguas faladas en todo o mundo e podemos crear moitas mais.  O tráxico é que estamos a perder moita desa diversidade linguística a cada momento Perdemos cerca de unha língua por semana e segundo as estimacións, a metade das línguas do mundo desaparecerán nos próximos 100 anos. Unha notícia ainda peor é que agora, case todo que sabemos sobre o espírito e o cerebro humanos baséase en estudos de estudantes universitarios normalmente americanos e anglófonos. Isto exclúe a case todos os seres humanos."

A xente non lle falla ao galego

por Xosé Mexuto, no Sermos Galiza:

Iso é así. A grande maioría do país tenlle lei ao galego. Quérelle ben. Se reparades, poucas causas hai no país -se algunha- que mobilicen tanto -que sexan tan transversais, por usar ese palabro- como a causa colectiva pola dignificación do idioma que nos dá nome.

Querida Victoria

por Beatriz Gutiérrez Caneda, no Sermos Galiza:

Coñecina en 1993. Por aquel entón eu estreaba os 26 con ilusión e ganas de cambiar o mundo. Coma todos. Cando cheguei a aquel instituto de Pontevedra pensei que sería máis doado do que foi. Normas non escritas, un alumnado problemático, profesores que levaban anos na ensinanza. E eu que acababa de saír da facultade, cos meus zapatos de cores e un sorriso nos beizos.

quinta-feira, 24 de maio de 2018

O asasinato do galego

por Antón Losada, na revista Luzes:

Dise con frecuencia que a lingua galega está morrendo. Non podo estar máis en desacordo. Á lingua galega estana matando. Non morre coma se fora vítima dun accidente, dunha enfermidade ou das inexorables leis da evolución que obrigan a adaptarse ou morrer. Trátase dun crime premeditado, planificado e executado por criminais perfectamente conscientes, que saben o que fan e o que queren e actúan con premeditación e aleivosía; nin sequera se lles pode aplicar a atenuante de ignorancia porque saben perfectamente o que están asasinando e o que significa.

quarta-feira, 23 de maio de 2018

O "Mar adiante" do CRA de Vilaboa


Os cativos da Escola de Barciela, pertencente ao CRA de Vilaboa, presentan "Mar adiante", a primeira novela de María Victoria Moreno. Vese que traballaron o tema, pois no vídeo vemos como presentan un libro feito por eles. Ademais son quen de presentarnos á autora homenaxeada no Día das Letras 2018:




Letras galegas: de guímaros e suicidas

por Iolanda Teixeiro Rei, no Sermos Galiza:

Todo empezou por un viño nunha cea dun interesante encontro herculino de psicanálise onde se falava de Sade e da esencia da perversión. O viño era tan bon que deu parola a preguntármonos que era a verba guímaro coa que se bautismara aquel gorentoso viño. Eu só lembrava que Franco Grande definía ese vocábulo como un adxectivo semellante a espilido, vivo, activo e sagaz. Meu irmao pequeno, o mitólogo, díxome ao telefone que era unha especie de familia mítica das terras luguesas. Así as cousas, mentres preparava o poema para a homenaxe a Carvalho Calero, desprezado un ano máis pola Academia Galega, un amago de neurose obsesiva adonouse da miña vontade e deime á pescuda deses enigmáticos guímaros. Alén dos viñedos de Doade debruzados no Sil, o primeiro guímaro dun dicionario de español falavame de bufón e hazmereir, mais tambén dun apelido común en Brasil e Portugal.

Para que serve o galego?

por María Xosé Porteiro, na revista Luzes:

A primeira vez que intentei expresarme en galego tiña catorce anos, recén chegada de Cuba. Non coñecía a familia de aquí, en particular, a miña avoa Xosefa Fernández Millares. Meu avó, Xosé Porteiro Irimia, morrera pouco antes e non me deu tempo de preguntarlle polos devanceiros, nin de que me levase persoalmente ata o pedregal onde nace o Miño, ou saber daquel bisavó que se alistara no exército carlista, tampouco de como facía aquelas zocas tan xeitosas que todo o mundo lembraba, ou da fabulosa historia daquela súa irmá que lle botou un meigallo e lle fixo perder varias colleitas e ver morrer as súas vacas máis prezadas. Pero tiven durante tres anos -logo morreu- a nai do meu pai que nacera en Santalla, na Ribeira de Piquín. Casou con aquel mozo lanzal e máis novo ca ela, de Candedo, preto de San Martín de Lúa. Meu pai, Xesús, foi o fillo máis vello pero cando sendo un rapaz viu o cepelín cruzar o ceo, metéuselle na cabeza que quería ser piloto, marchou a Madrid para facer o servizo militar como voluntario en aviación e xa non regresou.