Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







mércores, 17 de xullo de 2019

Os secretos matemáticos do triángulo de Pascal


Velaquí o famoso vídeo de TEDed sobre o triángulo de Pascal con subtítulos en galego.
A cousa empezou nos XXI Encontros para a normalización lingüística organizados polo Consello da Cultura Galega. Alí Xusto Rodríguez explicou como funcionaba o proxecto de tradución de vídeos TED.
O proceso de aprendizaxe de uso da plataforma de tradución é simple. Basta con seguir os pasos indicados nesta serie de vídeos.
A ventaxa principal deste tipo de traballo, penso eu, é a simplicidade de todo o proceso. O peor é que para que se publique unha tradución é que hai que agardar a que outro tradutor, nun principio máis experto, che revise o traballo e non sempre vai haber alguén do outro lado da arañeira de internet mirando a ver o que fas. Cumpriría ter un grupo de traballo organizado para sacar adiante tanto as traducións feitas e sen publicar, como as que vaian chegando.
Unha dificultade engadida, segundo me pareceu ver, é que na primeira tradución gozas dunha serie de ventaxas que xa non se dan nas seguintes (agás que soltes a xarda). Ademais de facer a tradución, hai que colocar cada secuencia dentro dun intervalo de tempo. A primeira vez podes usar a temporalización doutro idioma. Non poder seguir facéndoo nas seguintes é unha carga de traballo engadida, e non pequena.
Con todo, no momento da publiación desta entrada, xa hai unhas 300 traducións ao galego.

venres, 12 de xullo de 2019

Llenguaferits



"Llenguaferits" é un documental que aborda moitos aspectos da situación da lingua catalá. Foi emitido no programa 30 minuts da TV3 o pasado 30/06/19. Polo tanto é un documental cortiño, pero veredes que moi aproveitable.
Pola contra, nós, desde aquel "Linguas cruzadas" (2007) non volvimos ver nada semellante na TVG.
Recollo de seguido a presentación que se fixo do documental na TV3:

Segundo os lingüistas, nove de cada dez linguas no mundo están ameazadas e poden desaparecer durante este século. O proceso pode ter moitas causas, pero a orixe é sempre o mesmo: unha xeración de falantes decide non transmitila aos seus fillos. A sentenza de morte, neste momento, xa está asinada.

Está o catalán en perigo de chegar a este estadio? A cuestión non ten unha resposta unánime por parte dos filólogos, pero no que coinciden é na aparición de algúns síntomas preocupantes.

Os comenzos da fase terminal xa se está vivindo nos extremos do dominio lingüístico: en gran parte de Cataluña Norte e ao sur do País Valenciano. Só en cen anos desapareceu o catalán de cidades e vilas cidades que antes eran monolingües nesta lingua.

Nas rexións catalás, con todo, manteñense as cifras globais do catalán: pouco máis dun terzo da poboación a emprega habitualmente e case todo o mundo o entende. Ademais, os pais seguen transmitíndoo aos seus fillos e hai recén chegados que o aprenden.

Pero hai indicadores que apuntan no sentido contrario. O primeiro: aínda que a escola protexe a lingua a través da inmersión, o catalán é residual no ocio dos nenos e adolescentes. Isto vese nos patios das escolas, onde a alternancia lingüística é continua, pero tamén na transformación do mundo audiovisual. Os máis novos deixaron de consumir os medios tradicionais e os contidos que buscan na web están feitos principalmente en castelán e inglés. A segunda: os falantes de catalán renuncian á súa lingua en calquera situación de conflito e moitas veces cando se relacionan cos inmigrantes. E isto ocorre nun territorio que recibiu case dous millóns de persoas na última década. Por último, o continuo litixio e bloqueo en España e a subestimación do Estado francés dificultan que se poida garantir a supervivencia do catalán. Conflitos que teñen o maior expoñente no mundo da xustiza.

En "Llenguaferits" recompilamos as visións de filólogos como Maria Carme Junyent, Pau Vidal, Francesc Xavier Vila ou Neus Nogué; E preguntamos cal é a súa relación coa lingua a Albert Sánchez Piñol e Víctor Amela, ou músicos como Lildami e David Carabén, así como Pol Gisé e Juliana Canet e activistas como Àlex Hinojo. E sobre todo oiremos os falantes. Algúns son recén chegados que decidiron aprender a lingua e outros son o último eslabón, os últimos falantes en áreas onde se eliminou calquera rastro de catalán.

xoves, 11 de xullo de 2019

Enreguéifate 2019



Na canle de Enreguéifate xa podemos ver os participantes desta edición 2019. Este proxecto é unha iniciativa dos concellos de Santiago, Ames e Teo. No certame hai dúas categorías, unha xeral e outra para centros escolares.

luns, 1 de xullo de 2019

Ricardo Carvalho Calero: Conferencia sobre Otero Pedrayo



A Academia Galega da Língua Portuguesa (AGLP) subiu á arañeira esta conferencia sobre Ramón Otero Pedrayo impartida polo vindeiro homenaxeado no Día das Letras, o profesor Carvalho Calero. Foi durante as I Xornadas da Didáctica da Lingua e da Literatura celebradas os días 16. 17 e 18 de febreiro do 1989.

O portugués naceu por xeración espontánea?

por Mª Pilar García Negro, en La Voz de Galicia:


En visita institucional á Galiza, o presidente do Instituto Camões, Luís Faro Ramos, afirma que galego e portugués non son a mesma lingua, ben que entre elas hai proximidade, maior da que hai entre o portugués e o castellano. Resulta lamentábel -dígoo así, ás claras, sen ceder á pretensa ambigüidade caracterolóxica galega- que un alto representante cultural de Portugal se manifeste deste xeito ignorante. O portugués, señor Faro, naceu do galego, que se expandiu de norte a sul (como o castellano, como o catalán), nun tempo en que a fronteira Galiza-Portugal simplemente non existía: nobres con patrimonio común aquén e alén do Minho, alianzas estratéxicas entre a aristocracia de ambos lugares, trobadores dun e doutro lado coa mesma lingua e os mesmos códigos literarios... O portugués é o galego do Sul, cunha diferenza fundamental provocada pola separación política: tal e como afirmaban os nosos clásicos, o portugués non é máis que o galego moderno e oficial, quer dicer, o que tivo a oportunidade de se desenvolver como tal, con todas as institucións do poder político, do Estado, detrás, en canto o galego orixinal ficou oprimido, reprimido, comprimido e deprimido (e asegúrolle que non é un xogo inútil de palabras coa mesma raíz).

domingo, 30 de xuño de 2019

Os premios "Explícoche Matemáticas 2.0". Edición 2019



‘A medición da liña costeira’, foi o traballo presentado pola alumna de 3º da ESO do IES As Bizocas ( O Grove) María Sanmartín Cabanas, e ‘Un mundo rodeado de matemáticas. Trigonometría’, é unha peza de Francisco Estévez e Paula Mourille, estudantes de 4º da ESO no IES Celanova Celso Emilio Ferreiro. Estes foron os audiovisuais premiados o pasado xoves 20/06/19 na 8ª edición do concurso Explícoche Matemáticas 2.0, organizado pola CNL da Facultade de Matemáticas da USC.




Na categoría de mellor valoración dos usuarios da arañeira o vídeo premiado foi‘Chiquicuriosidades’, realizado por Sara Marco Andrade, Carmen Caeiro Arca e Sofía Caramés Lage, alumnas de 4º de ESO do IES Frei Martín Sarmiento ( Pontevedra.)





Ademais dos premios cos que estaba dotado este concurso, o alumnado galardoado recibiu como agasallo o libro Mate-Glifos, do que xa falamos noutra ocasión.
Parabéns a todos os premiados, e tamén a todos os participantes. Seica así, aos pouquiños, Explícoche Matemáticas 2.0 xa leva xuntado un par de centos de vídeos relatando diversos aspectos das matemáticas.

Un último comentario do que teño que deixar constancia. No que fora un rechío estridente, o secretario xeral de política lingüística participara na pasada entrega de premios. Desta vez non se soubo nada del. Parece que con aquela intervención xa lle chegou. Demasiada dose de matemáticas en galego para quen ten como función principal prohibir as matemáticas en galego.

martes, 25 de xuño de 2019

O forno da fala

O forno da fala é o blogue que crearon no IES Francisco Daviña Rey ( Monforte de Lemos) dentro do programa Lingua, patrimonio e coñecemento tradicional, desenvolvido polo ILG en colaboración co Centro de Linguística da Universidade do Porto. Este programa é un dos que forman ese totum revolutum que é o plan Proxecta.
 O alumnado recolleu ao longo do curso o léxico relacionado co pan, xunto a refráns, cantigas e diversas cuestións etnográficas arredor desta temática.
Como cada un tira polo seu, recollo un dos traballos dese blogue relacionado coas medidas.





domingo, 23 de xuño de 2019

Antón Fraguas no Xavedes!


Guapísimo (na miña terra dirían ghopísimo) documental sobre Antonio Fraguas. Unha nova achega arredor do Días das Letras deste ano. Vén asinado polo ENDL do IES Lestonnac (Ferrol)

sábado, 22 de xuño de 2019

O Morrazo da Xunta



Velaquí o vídeo institucional de autobombo da Xunta a raíz da apertura da Autovía do Morrazo. Un grupo de presuntos usuarios da autovía comentan as súas bondades. Todas as declaracións fanse en español. Un novo chanzo na invitación á desgaleguización social.
Non acho mellor exemplo da política lingüística da Xunta que este vídeo. É un exemplo perfecto. A portada, en galego, para poñer unha cortina deformante da verdade. O contido en español, para lanzar, outra vez máis, a mensaxe de que a Xunta en realidade está empeñada nunha política lingüicida.
A Secretaría Xeral de Política Lingüística calará unha vez máis e deste xeito xustificará este novo ataque institucional á lingua galega. Temos aos inimigos do galego gobernando as institucións das que depende a nosa lingua. Estamos aviados.
Por todo iso, pido que lle pegues un dislike 👎 a este vídeo.

venres, 21 de xuño de 2019

E logho? 2019

Xa sei que hai moitas revistas escolares, e tamén moitas de ENDLs, coma esta. Pero resulta que estamos a falar da do meu centro e non me resisto a compartila.


Revista elogho? 2019 by on Scribd

xoves, 20 de xuño de 2019

A táboa periódica prohibida do IES de Melide

Unha xenialidade do IES de Melide foi esta de argallar unha táboa periódica interactiva en galego.
Como o galego está prohibido para o ensino da química (cousas da Xunta), quixen contribuir ao seu espallamento con esta entrada.
Debeu ser un traballo enorme. Mil parabéns.




Tamén os meus agradecementos a GCiencia, polo enorme labor divulgador da ciencia na nosa lingua. Grazas á súa nova foi como me enterei desta impresionante contribución.

martes, 18 de xuño de 2019

Unha nova afronta recentralizadora: o que hai detrás da polémica dunha ABAU única

por Suso Bermello no Sermos Galiza:



Nos últimos días determinados medios de comunicación difundiron unha suposta polémica sobre a existencia de diferenzas entre as distintas probas de acceso á universidade nas comunidades autónomas e o carácter de distrito único nese acceso aos estudos superiores.

luns, 17 de xuño de 2019

SXPL y cierra España!



Segundo a nota de prensa oficial, nestes días de atrás o secretario xeral de política lingüística estivo "difundindo o legado de Antonio Fraguas na cidade brasileira de Baía". Efectivamente, todo indica que houbo unha estreita colaboración entre a Secretaría Xeral de Política Lingüística (SXPL) e a Associação Cultural Hispano-Galega Caballeros de Santiago. Por unha banda os membros da entidade asistiron a unha conferencia impartida por Valentín García e por outra este último estivo presente na renovación da directiva da asociación. Polo que se ve, houbo un perfecto entendemento, unha total conexión. Non é de estrañar. Se visitamos o portal da Associação dos Caballeros de Santiago  non veremos outra cousa que cursos de español. Esta é a actividade principal, por non dicir a única, dos Caballeros.
Para sermos xustos debemos explicitar un pouco mellor cales son as outras accións dos Caballeros. Tamén imparten aulas de baile, especialmente de flamenco, e con bastante regularidade proxectan unha película.... en español.
Teñen unha frase que repiten decote en todos os anuncios nos que fan publicidade das súas actuacións:

Pensou em espanhol, pensou em Caballeros

Tendo en conta que agora a SXPL, nunha nova reviravolta da política lingüística da Xunta, se adica a subvencionar premios tanto de narrativa como de poesía en español, non podemos negar unha perfecta sintonía entre este organismo e a asociación dos Caballeros. De aí que nos atrevamos a propoñer un lema para todas as actividades nas que, de aquí en diante, teña parte esta Secretaría Xeral:
Pensou en español, pensou na SXPL
Espero que o usen, é o máis acaído ás súas prácticas.

venres, 14 de xuño de 2019

Contaxia a ciencia en galego


experimento galego from lingualiza on Vimeo.

No IES de Rodeira (Cangas) desenvolveron no pasado mes de abril unha Semana da Ciencia cunha pintaza. Un xa non sabe a onde mirar ou o que recoller para intentar enxergar o que viviron entre o 8 e o 11 do pasado mes de abril. Podemos comenzar por ver o anterior vídeo, pero isto non é máis que un punto de partida xa que teñen máis experimentos sorprendentes. Podemos continuar co cartel qlue anuncia estas actividades; cartel que, por certo saquei de aquí, onde podemos observar tamén un mural sobre a táboa periódica.
Centos, miles de aplausos para os promotores e.... como non! tamén aos participantes.



ProLingua fondeou ha homenaxe a Xabier P. Docampo

por Francisco Fernández Rei, nas Voces de ProLingua:


1. O necesario PXNLG e a súa incipiente aplicación

A ausencia dun plan integral de normalización, a alarmante caída na transmisión familiar e a perda xeral de falantes, sobre todo na mocidade urbana, motivaron que o goberno do Partido Popular de Fraga Iribarne iniciase no 2002 a redacción do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNLG), nun proceso aberto, consensuado e participativo, ó que lle puxo ramo o Parlamento de Galicia o 22 de setembro do 2004 ó aprobáreno por unanimidade os tres grupos da cámara (populares, socialistas e nacionalistas). O primeiro obxectivo xeral dese Plan era “garantir a posibilidade de vivir en galego a quen así o desexe, sabendo que conta co amparo da lei e das institucións.”