Que pasa co galego?

 

por Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo:

A lingua é unha facultade que distingue a especie humana indisolubelmente unida ao exercicio da razón e da comunicación estética. A lingua humana é unha, e, sen embargo, maniféstase en forma de linguas particulares e diversas. A maioría dos humanos, mesmo os poliglotas, comunícanse usando preferentemente unha soa lingua: a propia da comunidade orixinaria das partes comunicantes. Iso levou a sentir o mito de Babel coma unha maldición divina e, a diversidade lingüística coma algo chamado a ser abolido polo Progreso. 

Dioivo: Retorno a Tagen Ata

Este chío de Iván Méndez López foi o que me informou sobre este audiovisual no que o grupo metálico vigués Dioivo pon a música e o autor do texto, Xosé Luís Méndez Ferrín pon tamén a voz. A mestura é xenial. Ao escoitalo non podo deixar de sentir a Ramón Piñeiro remexéndose na súa tumba.

Freixanes: "a situación da lingua galega é mala"

Xosé .Mexuto entrevista a Víctor Freixanes para o Sermos Galiza:

Víctor Freixanes (Pontevedra, 1951) é un conversador torrencial e manexa con destreza todos os rexistros. Domina a frase curta, mais tamén a sintaxe máis alambicada. É sempre un escritor, até cando fala. É tamén unha personalidade poliédrica, non reductíbel a un arquetipo. Novelista, ensaísta, xornalista, editor, presidente da Real Academia Galega. Nesta entrevista falamos sobre a iniciativa da RAG a favor da restitución dos apelidos á súa forma orixinaria, galega, mais tamén acerca do estado en que se acha o galego ou a propia institución que el preside, coa inevitábel figura de Ferrín a se recortar no horizonte. "Son partidario das políticas de inmersión lingüística", afirma.
Continúa a me impresionar o edificio da faculdade de Xornalismo, na USC, obra de Álvaro Siza, arquitecto multi-premiado. Si, mais apenas deixou espazo para os despachos dos profesores, verdadeiramente pequechos. "Son como as celas dun mosteiro", brinca Freixanes, cando nos franquea a porta do seu minúsculo gabinete. Case que non hai sitio para as estanterías. É cuarta feira. Cóntolle que Sermos leva uns días a publicar textos, quer no semanario, quer no dixital, sobre o proceso de restitución dos apelidos galegos á súa forma patrimonial e xenuína, a galega. A Real Academia Galega deu un pouco a pistolada de saída a ese debate coa publicación do seu estudo Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización. Damos comezo por aí á conversa.


-Que está a facer a RAG para que o seu traballo sobre os apelidos en galego resulte nunha efectiva recuperación dos patronímicos orixinarios do país?

Poder e hexemonía lingüística

A Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo acolleu o pasado mes a presentación do do libro Crónica Córnica de Francisco Coimbra, finalista do Premio Xerais de Novela 2016. Acompañado ao autor estiveron Xosé Henrique Costas, director do Departamento de Filoloxía Galega e Latina, e os escritores Anxo Angueira e Xosé Luis Méndez Ferrín.
Aquí recollo o vídeo da intervención de Quique Costas porque foi quen centrou máis claramente o seu discurso arredor do panorama sociolingüístico. Ben significativo é o título que lle buscaron na canle da Unversidade de Vigo: "Poder y hegemonía lingüística" (nota aparte: por que nesta canle hai vídeos titulados en inglés e en castelán, pero non en galego?).
Quique comenta que en Europa hai unhas 140 linguas das que 100 están en risco de desaparición. A vontade dos falantes está meditatizada e controlada polos poderes. Expón o caso do aranés (4000 falantes) que se elevou a lingua oficial grazas a unha lei da Generalitat. O goberno español denunciou esta lei perante o Tribunal Constitucional. Trátase do memo goberno que vén incumprindo a CELRM, tal e como se ditaminou nos catro informes que fixo o Consello de Europa.
Henrique Costas tamén falou do libro, e se alguén quer, ademais do que se comenta no vídeo, algunha desculpa máis para lelo, pode botarlle un ollo a este artigo de Manuel Cabada Vázquez.

Da utilidade práctica do idioma galego

por Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo:

Acabo de ler, neste mesmo xornal, un artigo no que se afonda nun tópico ben coñecido. Este é: o ensino das "lenguas regionales de España", ou sexa, galego, vasco e catalán, opera contra o desenvolvemento económico e contra o progreso das comunidades respectivas. A persistencia de tal construcción ideolóxica é sorprendente.

*O Ágora *no Agra? Que di *o acta?

por Xoán Costa no Sermos Galiza:

O día 4 de abril, escribía no Faro de Vigo X.L Méndez Ferrín “O pasado 1 de abril ouvinlle unhas declaración públicas á Secretaria de Estado de Educación, Formación Profesional e Universidades. Falaba esta señora das deficiencias educativas que se aprezan "en nuestros aulas". Así mesmo dixo.”

´Sardinilla´ non!

por Xosé Luis Méndez Ferrín, no Faro de Vigo:

A un tiro de pedra da casa na que é fama que se imprentou a edición príncipe de Cantares Gallegos, Rúa Real de Vigo, traballa desde antigo, un establecemento de viños e comidas

A lingua das matemáticas

por Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo:

"La España de charanga y pandereta/devota de Frascuelo y de María?." Estes versos de Machado envelleceron algo. Xa a pandereta e as castañolas se retiraron do espectáculo flamenco, aínda que hai moita fina España que vibra cos seus toureiros e sente pola Virxe do Rocío (ou polas Dolorosas de Semana Santa) un respecto impoñente.

Sen premios nacionais

por Xosé Luís Méndez Ferrín, no Faro de Vigo:

Dous dos chamados Premios Nacionales do Ministerio de Cultura de España, o de poesía e o de cómic, fóronlle concedidos este ano a Álvarez Torneiro e a Miguelanxo Prado por senllas obras escritas en lingua galega.

Se Justiça non me val?

por Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo:

Núñez Feixóo fixo, durante as eleccións, o imposíbel por succionar o voto dos contrarios á defensa e ilustración da nosa lingua maltratada. Unha vez dono da maioría absoluta, intentou contentar tamén os votantes conservadores algo galeguistas. Contratou, ao efecto, un experto sociolingüistica da Universidade de Vigo e aló cociñaron o Decreto chamado do Plurilingüismo. Nel aparéntase respectar o galego, pero retrocédese na súa protección a respecto da Lei de Normalización consensuada na Cámara.

Idioma e riqueza

por Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo:

Xabier Domingo, escritor e xornalista que soubo tratar con elegancia da "physiologie du goût", sostiña que as conservas de peixe constitúen un apartado moi importante da gastronomía galega. Nin Picadillo nin Cunqueiro nin outros escritores gastronómicos nosos se ocuparon das conservas desde o punto de vista da análise culinaria.

Entrevista a Henrique Monteagudo na TVG

Marga Pazos entrevistou a Henrique Monteagudo no programa Bos Días ao día seguinte do pleno da RAG no que se confirmou a demisión de Ferrín.
Velaquí algunhas frases que resumen o fundamental das respostas de Henrique Monteagudo:
"Hai que ser comprensivo con Ferrín porque está un pouco alterado"
"A marcha de Ferrín non é boa para a Academia."
"O plenario foi tenso pero nun bo ambiente".
"As explicacións sobre as contratacións xa se deran en plenos anteriores."
"Ferrín debería continuar ata finalizar o seu mandato"
[sobre o decreto de plurilingüismo] "O galego non pode ter un límite do 33%,  ten que ter maior presenza para que se cumpra o mandato normalizador"

Coa esperanza nos dentes

por Manuel Rivas en La Voz de Galicia:

Benquerido Xesús, prezado profesor:Permíteme este trato, o de mestre, non porque fora alumno teu, como moitos tiveron a sorte de ser, senón porque me considero un permanente aprendiz ás ceibas que en moitos dos teus libros atopou saberes, luces e tamén un compromiso rexo pola redención de Galicia e coa primeira das patrias: a xustiza.

Novo rumo na Academia Galega

por Xoán Antón Pérez Lema no Sermos Galiza:

Méndez Ferrín é o noso primeiro valor literario e un exemplo de patriota. Soubo tecer complicidades institucionais fóra do ámbito do galeguismo sen abdicar da súa firme defensa da nosa lingua, como amosou co recurso xudicial contra do Decreto do plurilingüismo que acadou a sentenza favorábel do TSXG.

Sentido da medida

por Suso de Toro en Praza Pública:

Cando comecei a publicar, van alá uns anos, fíxeno coa conciencia de que a cultura galega sobrevivía nun limbo administrado por institucións e que a tarefa era achegar as creacións a sociedade a través dunha industria cultural ( Supoño que esas ideas son hoxe máis aceptadas, porén daquela comprobei o que xa intuía, que eran a peor carta de presentación dun autor). Así e todo nestas décadas pasadas as cousas foron cambiando e hoxe a cultura galega son dúcias de actores e actrices, de artistas e técnicos do audiovisual, pintores e ilustradores, escritores de libro ou para a cena teatral, pensadores, editores e, desde logo, xeracións de científicos. A cultura galega ten hoxe unha dimensión como nunca, abolutamente nunca, tivo antes desde a Idade Media.

Ferrín morreu, viva Ferrín

por Xurxo Borrazás, na Praza Pública:

Son escritor galego e desde esa condición digo que a miña relación coa Real Academia Galega en máis de dúas décadas foi a mesma que co club de hípica da Coruña, que nin sequera sei se existe. Tampouco sei, pero sospeito, que non son o único autor ou autora que milagrosamente conseguiu sobrevivir á marxe da academia. Quero dicir que as declaracións, comentarios e réplicas con pompa e drama que estes días se están a verter en medios e foros son na súa literalidade unha comedia irrelevante. Se me paro a observalos é porque dentro do ir-relevante viaxa sempre de polisón o relevante. Desa observación son froito as seguintes consideracións soltas:

Demisión de Ferrín. Recompilación

Desde a súa demisión houbo toda unha revolta no mundo da cultura galega. Velaquí algunhas das cousas publicadas ata o momento. Non descarto seguir engadindo máis, que ha de habelas, ... se teño folgos.


Carta de demisión de Ferrín, 25/02/2013, vía Sermos Galiza
Axeitos atribúe a tensión no interior da Academia ao ILG e ao CCG, 25/02/2013, no Sermos Galiza
Méndez Ferrín dimite como presidente da RAG, 25/06/2013, en Praza Pública
A Mesa reclama que o ILG e o Consello da Cultura expliquen se presionaron a RAG para que non presentase o recurso en defensa do galego no ensino, 25/02/2013 no web da Mesa
O escándalo das contratacións e a tensión interna co núcleo do ILG-CCG precipitaron a demisión de Ferrín, 26/02/2013, no Sermos Galiza
O mundo da cultura reacciona após a demisión de Ferrín, 26/02/2013, no Sermos Galiza
A demisión de Ferrín en once claves: da sombra de nepotismo á guerra polo control da RAG, 26/02/2013, no Sermos Galiza
ILG e CCG estudarán esta semana respostar ás acusacións de presións á RAG, 26/02/2013, no Sermos Galiza

Ferrín recibe apoios desde o mundo literario, 27/02/2013, no Sermos Galiza
Manuel Rivas pídelle a Ferrín que esgote o seu mandato, 27/02/2013, no Sermos Galiza
Monteagudo: ''Hai xente que vive noutro mundo, nun de conspiracións e censuras'', 27/02/2013, Galiciaé
Comunicado da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega sobre a Real Academia Galega, 27/02/2013, no blogue da AELG
A cultura galega valora positivamente a xestión de Ferrín e pide unha RAG "máis activa" e "plural", 27/02/2013, na Praza Pública
A AELG pídelle a Ferrín que continúe como presidente e non abandone a Academia, 27/02/2013, Sermos Galiza
Comunicado do Consello da Cultura Galega, 27/02/2013, Consello da Cultura Galega
O CCG nega presións á Academia Galega, 27/02/2013, Sermos Galiza

Comunicado do Consello Científico do Instituto da Lingua Galega, 28/02/2013, comunicado do ILG no Xornal da USC
O ILG súmase ao Consello da Cultura e nega ter presionado á Academia, 28/02/2013, Sermos Galiza
Ferrín non aclara se repensará a súa dimisión malia xurdir máis voces que llo piden, 28/02/2013, Praza Pública

Axeitos chama a Monteagudo "portavoz dos conspiradores” contra Ferrín, 01/03/2013, Sermos Galiza
Henrique Monteagudo: “Inventar a teoría da conspiración é irresponsábel e pon en perigo a Academia”, 01/03/2013, Carme Vidal entrevista a Henrique Monteagudo para Sermos Galiza
A demisión de Ferrín deixa á vista unha grave crise na RAG de desenlace incerto, 01/03/2013, Sermos Galiza
Villares agarda que quen suceda a Ferrín xestione "o poder simbólico" da Academia, 04/03/2013, Sermos Galiza

Consenso para que Ferrín continúe na Academia cando menos como numerario, 06/03/2013, Sermos Galiza

Ferrín advirte de que "sempre se pode cambiar de opinión", 10/03/2013, Praza Pública
Ferrín: "Sempre se pode cambiar de opinión", 10/03/2013, Sermos Galiza

Ferrín podería esclarecer esta segunda feira se leva o decreto ao Supremo e se se mantén na RAG, 11/03/2013, Sermos Galiza
A RAG pide anulación total do decreto do plurilingüismo no Supremo, 11/03/2013, Sermos Galiza
A RAG recorre ao Supremo a sentenza do TSXG e pide a "anulación total" do decreto, 11/03/2013, Praza Pública
"Cando se filtran as cousas é que hai deslealdades e entón entramos no terreno das cloacas", di Ferrín, 11/03/2013, Sermos Galiza

Jesús Vázquez, ao BNG: "A RAG recorre ante un tribunal que vostés tildan de españolista", 12/03/2013, Sermos Galiza

A RAG vivirá hoxe o seu pleno máis decisivo, 13/03/2013, Sermos Galiza
Ferrín dimite e asegura que "a Academia está en perigo", 13/03/2012, Praza Pública
Consúmase a demisión de Ferrín, que ve a RAG "en perigo", 13/03/2013, Sermos Galiza
Ferrín cumpre coa súa palabra, 13/03/2013, Galicia Confidencial
Entrevista a Henrique Monteagudo, académico da RAG, 14/03/2013, entrevista no programa Bos Días da TVG
"Agora toca un consenso polo ben do galego", 17/03/2013, Xurxo Salgado entrevista a Henrique Monteagudo no Galicia Confidencial
Henrique Monteagudo tira con bala: "Se cadra o que hai que entender que Ferrín pensa que corre perigo e a súa persoal visión da RAG", 18/03/2013, no Galicia Hoxe
Ferrín ve a RAG ameazada de "absorción", mais continúa sen explicitar quen a pon en perigo, 18/03/2013, Sermos Galiza
A división da cultura chega tamén a premios emblemáticos, 20/03/2013, Galicia Confidencial
Manuel González, primeiro candidato a presidir a RAG, 24/03/2013, Sermos Galiza
A dupla Alonso Montero-Rosario Álvarez, candidatura probábel do sector crítico a Ferrín na RAG, 25/03/2013, Sermos Galiza

Opinión
Opacidade institucional. As contas da Academia, 16/02/2013, por Ramom López Suevos no Sermos Galiza
Doce segundos de silencio, 16/02/2013, por Carlos Negro en Praza Pública 
A dimisión do Presidente da RAG, 26/02/2013, por Manuel Rodríguez Alonso en Galicia Confidencial
Academia, 26/02/2013, por Antón Dobao, en Praza Pública
Compartamos o escaso pan e o viño, 27/02/2013, por X. H. Rivadulla Corcón no Sermos Galiza
Ferrín morreu, viva Ferrín, 27/02/2013, por Xurxo Borrazás na Praza Pública
Ferrín debe responder, non demitir, 01/03/2013, por Xabier P. Iglesias no Sermos Galiza
Compartamos o escaso pan e o viño II, 02/03/2013 por X. H. Rivadulla Corcón no Sermos Galiza
A RAG e a teoría dos cueiros, 04/03/2013 por Daniel Landesa en Praza Pública
Sentido da medida, 05/02/2013 por Suso de Toro en Praza Pública
Carta aberta a Manuel Rivas, 06/03/2013, por Xesús Alonso Montero en La Voz de Galicia
Novo rumo na Academia Galega, 10/03/2013, por Xoán Antón Pérez Lema no Sermos Galiza
Coa esperanza nos dentes, 12/03/2012, por Manuel Rivas en La Voz de Galicia
A conxura dos mediocres, 14/03/2013, por Francisco Sampedro no Sermos Galiza
E Ferrín marchou da Academia, 16/03/2013, por Redes Escarlata en Praza Pública


Blogues
Grandeza e miseria da Real Academia Galega, 07/01/2013, por Manuel Rodríguez Alonso en Bouvard e Pécuchet
Un espectro percorre a Academia, 25/02/2013, por Xabier Cordal no blogue Monte Alto
Xosé Luís Méndez Ferrín demite como presidente da Real Academia Galega (RAG), 25/02/2013, por Miro Villar no seu blogue As crebas
caso Ferrín, 25/02/2013, por X. M. Eyré na ferradura en tránsito
Onte 536: Ferrín, 26/02/2013, por Manuel Bragado en Brétemas

…E Ferrín declarou a guerra civil! (Parte 1 de 2), 27/02/2013, por Filipe Díez no extramuros

Xogo de tronos ou Cemiterio privado?, 27/02/2013, por X. M. Eyré na ferradura en tránsito
Onte 538: Temperanza, 28/02/2013, por Manuel Bragado en Brétemas
…E Ferrín declarou a guerra civil! (Parte 2 de 2), 28/02/2013, por Filipe Díez no extramuros
Conclusións da primeira semana de guerra civil,02/03/2013, por Filipe Díez en extramuros
o sapo gozoso e o futuro da RAG, 28/02/2013, por X. M. Eyre na ferradura en tránsito
A RAG presenta o recurso de casación perante o TS, 06/03/2013, por Filipe Díez en extramuros
fumata negra na rúa Tabernas, 14/03/2013, por X. M. Eyré na ferradura en tránsito
a mala educación, 18/03/2013, por X. M. Eyré na ferradura en tránsito
Surreal Academia Galega, 20/03/2013, por Alfredo Ferreiro no Levantador de minas

Academia

por Antón Dobao, en Praza Pública:

Somos demasiado adultos. Deixemos a un lado os requintes, que en quen non posúe o talento do virtuosismo na interpretación quedan ridículos. As reviravoltas e as digresións só son interesantes se a literatura é boa. Se non hai técnica nin xenio, fan demasiado evidente o artificio, e onde o artificio se exhibe goberna o simulacro. Hoxe o simulacro volve ocupar a escena social pública. Saibamos, coa cantidade de consciencia que se nos presupón ós adultos formados, que en toda esta exhibición impúdica de cinismo, saña e mal disimulada rabia hai un histórico, alterado e elocuente axuste de contas. A tres bandas. Por moitos motivos, e non todos confesables. E hai tamén oportunidade política.

Entrevista a Ferrín

Fanlle unha entrevista de media hora a Ferrín en V Televisión e non lle fan ningunha pregunta sobre o recurso da RAG contra do decreto do galego, nin sobre a súa produción literaria. Os últimos minutos as cuestións que propón a entrevistadora son realmente penosas: a crise económica, a terminoloxía asociada a arraianos, o ourensanismo, cal é a palabra máis bonita do galego, se o nobel a Cela significou algo para Galicia... Aínda así na primeira parte da entrevista, Ferrín regálanos frases como as seguintes:
"Os poderes públicos foron enemigos do galego desde os Reis Católicos, sobre todo desde o reinado de Carlos I. O galego deixou de ser últil, como lingua allea ao poder."
"A RAG vive na indixencia"
"Se se esixira respaldar o galego coa mesma intensidade coa se esixe o AVE..."
"Galicia está nunha situación de Bonsai"
"Ti coñecerías infinidade de galegos que darían calquera cousa non só por olvidar o galego, senón por perder o acento galego... algúns conseguírono,... como Michael Jackson, que case conseguiu deixar de ser negro."

Carta aberta a Feijóo

Ata hai ben pouco Xabier P. Docampo escribía as súas marabillosas Cartas Abertas desde Vieiros. Eu invito a que lea isto a ir a esta ligazón para ler algunhas das que publicara alí. Vieiros pechou, porén segue abendo carts abertas.
por Xabier P. Docampo, no Xornal de Galicia:

Señor Presidente: En anterior carta xa lle dicía que non había ser aquela a única que lle tería que escribir, así que aquí andamos outra vez e non porque eu o desexe, senón que acabo de ler as súas declaracións verbo do feito de que a RAG presentase un recurso en contra do chamado Decreto de Plurilingüismo.
Abráiase de que se teña producido tal recurso e recrimina o feito. Señor Feijóo, non cre vostede que calquera galego, se considera que nese decreto hai elementos de ilegalidade, o que debe facer é poñer os medios para que se impida a súa posta en funcionamento? Eu confiaba en que vostede actuara así sempre que osme que algo vai en contra das leis, pero polo visto non hai tal, e cre que se deben pasar por alto certas falcatruadas. Por que? Porque as fai vostede e non outro? Di vostede que a RAG non recorreu os decretos de Fraga, pois se neles advertiu algunha materia de ilegalidade e non actuou, mal feito.
Ademais, por que lle parece mal que os tribunais digan se o que decretou é conforme á lei ou non? Non quererá dicir que sabe que o Decreto ten cousas que non son totalmente acaíadas ao dereito? Se é así iso chámase prevaricación, ben o sabe. E se non é así pois estea tranquilo que non haberá lixo.
Tamén deduzo que non lle gusta o presidente da RAG (como tal presidente quero dicir, que lle supoño respecto para as persoas), pero aí teño que lle lembrar que foi democraticamente elixido polos académicos, que son os que teñen que facer tal cousa. Elixírono a maioría deles (como a vostede o elixiron case a maioría dos galegos), e agora o señor Méndez Ferrín é o presidente da Academia con plena lexitimidade e legalidade.
Tan é así que até aqueles que escribían artigos denigratorios para el como candidato a presidente, agora, en raposeira manobra, prémiano e gábano. O cinismo non lle ten cancelas!
Afirma que os seus compromisos electorais están por enriba das institucións. Teña coidado coa soberbia, que pode botalo a perder a vostede. As institucións públicas, señor Feijóo, pódense mudar e, mesmo, suprimir sempre que se faga por medios democráticos, pero están por enriba de calquera de nós mentres existan, do contrario isto sería a casa de tócame Roque.
Pero, no tocante á Academia, a súa soberbia é un pinchacarneiro inútil: vostede pasará, ninguén o lembrará e a RAG seguirá aí, farturenta ou en precario, mais prevalecerá. Xa sobreviviu a outros máis bravos ca vostede.
Eu ben sei que di estas cousas porque despreza a todos cantos non o votamos. Nunca quixo ser presidente dos galegos, só quería e quere dar satisfacción aos que o votaron. E nin sequera a todos, porque tamén despreza a cantos non comparten ese compromiso que adquiriu, vostede saberá con quen, de baleirar Galicia de calquera signo de identidade diferenciada que puidese haber.
A súa disposición a converter Galicia ­nunha “región de España” coma outra calquera (e digo isto sen menosprezo ningún para as comunidades autónomas que veñen definidas como tales rexións) e a iso é ao que lle mete máis dedicación de todo canto fai.
A lingua é o máis claro e querido signo de identidade diferenciada de Galicia, ben que o sabe, e a Academia ten que protexelo de calquera acción que poña en perigo a súa supervivencia e neste caso o perigo vén de vostede e do seu goberno. Non presentar o recurso sería unha grave irresponsabilidade por parte da RAG.