Rolda de prensa de valoración do Decretazo contra o galego from cig-ensino on Vimeo.
Esquecíasenos. Tamén hai alguén a favor: Galicia Bilingüe e as ANPA dos centros concertados (Congapa), isto é a gran maioría silenciosa, digo eu. Cantos centos de milleiros terá cada unha desta asociación?
A esta xente Xabier Docampo chámalles negacionistas: os do non, vamos.
Por se houber algún despistado negacionistas do galego.
O decreto presentado este sábado polo Goberno galego de Núñez Feijóo verifica ás claras e de xeito incontestábel que a única pretensión que o inspira é a de reducir inda máis a exigua presenza do idioma propio do noso país, o galego, no ensino.
A cortina de fume do inglés, e do impostado trilingüismo, esvaeuse deixando en evidencia cal era a intencionalidade real deste grave ataque en contra da lingua galega, que coloca o noso idioma nunha situación preautonómica, de innegábel desprotección.
A norma presentada vulnera o Estatuto de Galiza e vai contra de todos os consensos asinados en materia lingüística. Núñez Feijóo colócase en posicións dun españolismo tan radical e ultra que mesmo supera no seu carácter antigalego á inacción dos dezaseis anos de fraguismo. Fica demostrado que o PP de Galiza se converteu nunha férrea sucursal do españolismo máis rancio, da ala ultraliberal e filofascista do Partido Popular no eido de Estado -que ten na FAES de Aznar o seu think tank preferente-.
O decretazo non só non vai axudar a corrixir a desigual situación do galego fronte ao castelán (verificábel de xeito empírico en practicamente calquera lugar do noso país, especialmente nas urbes), senón que ao contrario no mellor dos casos a cronificará ou no peor -e máis probábel- suporá un elemento acrecentador do retroceso en número de falantes do galego. As nenas e nenos non terán contacto co idioma de seu até os 6 anos, e non terán garantido que ao remataren cada etapa educativa teñan destrezas no uso da súa lingua nai.
O galego non é unha lingua de museo, nin un idioma para a liturxia institucional. É a lingua proletaria do noso pobo, como a cualificaría con acerto Celso Emilio. É alicerce fulcral da nosa identidade como comunidade humana, como nación. Non é un idioma complementar, é o noso idioma. A lingua que con valentía volveron empregar os autores do rexurdimento, coa egrexia Rosalía de Castro á cabeza, após os Séculos Escuros aos que nos forzaron os devanceiros dos acomplexados e colonizados de hoxe.
O PP pretende perpetrar un xenocidio identitario e cultural contra da nación galega. Cun cinismo superlativo, agochan tras a bandeira da liberdade o maior ataque contra do noso idioma dos últimos 30 anos. Non podemos permitir esta aldraxe xenocida. Con mobilización temos que seguir a demostrarlle que o seu españolismo radical ten todo un pobo enfronte.
“Desfeita”, “barbaridade”, “insulto á intelixencia”, “trapallada”, “atraso”, “imposición”... Son só algúns dos adxectivos que empregan os profesores para definir o anteproxecto do decreto do galego no ensino feito público onte. A participación dos pais na elección do idioma, o monolingüismo en Educación Infantil e a determinación de que materias se poden impartir ou non en galego indignan os mestres.
É esta última cuestión a que máis doe aos docentes, especialmente aos de Matemáticas, Física e Química e Tecnoloxía que empregan o galego nas súas materias e que agora deberán usar o castelán “por tradición”, como argumenta o conselleiro de Educación, Jesús Vázquez.
“Levamos dando aulas en galego desde hai moitos cursos, cun esforzo moi importante para adaptar o vocabulario; estamos moi sorprendidos de que se nos obrigue a cambiar o idioma e vivímolo como unha imposición dunha lingua na que non estamos afeitos a traballar”, reflexiona Paulo Rendo, profesor de Matemáticas e director do IES Terra de Xallas de Santa Comba. Fala no seu nome e no de moitos compañeiros afectados. Algo semellante ocórrelle a María Loureiro, profesora de Tecnoloxía no IES Primeiro de Marzo de Baiona, que emprega un blog en galego como ferramenta de traballo e que leva doce anos preparando materiais na súa lingua propia. “Vanme obrigar a traducir todo? Vanme expedientar se non o fago?”, pregúntase.
“Nunca tiven un só problema pola lingua e non sei a que vén todo isto; é unha barbaridade querer politizar o ensino”, engade Loureiro, que prefire agardar a que o decreto sexa definitivo para decidir a súa postura, aínda que prevé rebelión por parte de moitos mestres. “Isto só o poden levar a cabo a golpe de expedientes”, asegura.
“Continuarei dando matemáticas en galego, síntoo moito”, di Carmen Sueiras, profesora no IES Rafael Dieste da Coruña, que aclara que polo menos o 60% dos seus alumnos responden os exames nesta lingua e que “nunca” tivo problemas. “Seguirei impartíndoas na miña lingua, iso que o teñan ben claro”, insiste outra docente que resume o sentir de moitos que non dubidan en desobedecer a norma da Xunta e que solicitan rigor e igualdade.
“Hai cantidade de centros onde non se cumpre o mínimo de materias que se dan en galego, así que se comezan a mandar a Inspección, que o fagan con todos”, engade María Loureiro. Cre que o farán? “Os primeiros vixiados seremos os que damos as aulas en galego”, di. “Que me manden a Inspección que queiran, eu seguirei empregando a miña lingua, polo menos ata que o bilingüismo social sexa real”, insiste Sueiras, que prevé “rebelión” entre moitos mestres. “O ambiente está moi quente nos centros e vanse atopar con contestación”, advirte.
Moitos cren tamén que a “falacia” da imposición do galego que empregou o PP en campaña é agora real en sentido contrario. “Agora si que impoñen a lingua para certas materias”, aclara Juan Filgueiras, profesor de Eduación Física no CEIP de Nebra, en Porto do Son. “Quérese dar máis valor ao castelán coas matemáticas porque as consideran máis importantes”, di sobre algo que indigna aos mestres. “Asocian as materias de ciencias cunha idea de maior prestixio ou importancia, que non é correcto, pero queren transmitir unha imaxe á sociedade de que o galego é un idioma que non vale como o castelán”, engade Rendo, resumindo unha declaración común en todos os profesores consultados. A ridícula mentira do “dous ao caldeiro” callou entre o Goberno.
“É un intento de desprestixiar o galego, un prexuízo total; disque é por tradición, pero desde cando houbo opción historicamente de dar as matemáticas en galego? O que fan é un menosprezo intelectual, un insulto á intelixencia dos galegos”, asegura Miguel Mato, escritor e profesor de Literatura Galega no Rafael Dieste coruñés. Para el, o do decreto é só “unha pinga máis”, nunha estratexia “de moito máis calado”. “Dígoo así de claro: é un desprezo e unha limpeza étnico-cultural da identidade galega; isto non é cuestión de dar unha materia máis ou non en castelán, van moito máis aló, é a negación dunha cultura que se ve en moitas máis decisións deste Goberno cun aire ao movemento do tea party dos Estados Unidos”, reflexiona.
Os profesores ven tamén neste decreto un argumento para que a maioría das materias se dean en castelán, pero insisten en algo que, por lóxico, non debería estar en cuestión. “Hai que potenciar a lingua que está en situación de desigualdade; unha das funcións da escola é equilibrar as desigualdades, pero deste xeito o galego vai retroceder”, lembra Filgueiras. “Parten da base de que en Galicia hai bilingüismo, cando o que hai é unha diglosia clara”, remarca Mato, que xa puido comprobar como alumnos “belixerantes” co galego teñen agora posturas máis “intransixentes” ao sentirse apoiados polas decisións políticas.
O fondo da norma preocupa, pero a forma na que se aplique si que ten o profesorado en tensión. “É unha trapallada, van conseguir que os pais acaben a labazadas”, di Emilio Ballesteros, secretario do Colexio Andersen de Vigo, que cre que o decreto “vai ser moi problemático nas aulas porque desmontará algo que non creaba problemas”. “Unha desfeita”, resume.
Na mesma cidade, Xabier Balsa, coordinador de Normalización Lingüística do Martín Códax, considera que a Xunta “descontenta a todos ao querer contentar a todo o mundo” e pregúntase como se van articular as consultas aos pais.
“Que tipo de votación será: a man alzada, en urna, votará o pai, a nai? E que ocorre se nunha clase de 25 sae un 13 a 12? Que facemos daquela?”, cuestiona Ballesteros. “É un absoluto atraso e un insulto á comunidade educativa porque deixa en último lugar a opinión do profesorado, que xa non tiña moita”, engade Balsa. Todos, sen excepción, coinciden en que involucrar os proxenitores na elección de idioma “é un erro” que provocará “conflitos e enfrontamentos”, ademais da futura “rebelión” de moitos docentes.
Ademais, á problemática da elección de idioma engádeselle tamén a lea que arrodea os libros de texto, sobre todo despois das contradicións que se aprecian entre o que asegura o Goberno autonómico e o que di o anteproxecto do decreto.
AS CONTRADICIÓNS DE ANXO LORENZO
“Os materiais e libros de texto das materias impartidas en galego e en castelán estarán redactados na lingua en que se imparta a materia”, di o anteproxecto do decreto no seu artigo 13. No entanto, o secretario xeral de Política Lingüística, Anxo Lorenzo, declarou onte nunha entrevista que “cada familia, se o considera oportuno, poderá dispor do libro que queira na lingua que queira”. Unha incógnita máis para unha norma que agoira moitos problemas.
Bieito Lobeira, voceiro de Lingua do BNG, teno claro e cre que o decreto “retrocede ao postfranquismo” e prevé “tempos difíciles”. “Moitos docentes serán expedientados por dar aulas en galego, sendo tratados como estranxeiros no seu propio país”, di aludindo a uns versos de Rosalía. Visto o visto, a conflitividade chegará. E ben cedo.
Mentres, os mestres advirten de que o verdadeiro problema seguirá. “Os rapaces teñen cada vez menos competencia en galego”, aclaran. A posibilidade de que en Infantil só teñan contacto co castelán agrava a cuestión. “Cando cheguen a Primaria, o galego será como o inglés ou o francés”, rematan.
La única obligación es hablar o escribir en castellano, que es lo que establece la Constitución. Por lo tanto, puede pedirse una exigencia sobre el castellano, pero sobre el gallego no. 
Caja Duero rexéitalle a un cliente de Lugo un documento oficial da Xunta por estár escrito en galego.Alberto Núñez Feijóo preferiu o pasado sábado participar nunha feira de exaltación do viño ca facelo na presentación dun avance do decreto chamado de plurilingüismo. Escolleu ao conselleiro de Educación e ao secretario xeral de Política Lingüística para que presentasen aos xornalistas unha nota de prensa dun folio na que se recollen as liñas xerais dun documento que, como eles anunciaron, se coñecerá na súa totalidade nos vindeiros días cando sexa enviado a ditame da Mesa Sectorial, do Consello Escolar de Galicia e do Consello Consultivo. Razóns políticas –vencelladas aos desequilibrios internos existentes dentro do seu partido, tanto polo evidente fracaso da política do goberno sobre as caixas como pola carreira ás principais alcaldías– deberon aconsellar ao presidente pechar canto antes a redacción do decreto e, ao mesmo tempo, non participar nun acto que supón o abandono efectivo por parte do Partido Popular das políticas de acción positiva sobre o emprego da lingua propia de Galicia desenvolvidas durante tres décadas nos eidos educativo e social.
Sexa como for a redacción definitiva do articulado, que non vai ser nin moito menos irrelevante para o futuro da nosa lingua e para o desenvolvemento da nosa civilidade e calidade da educación, algunhas conclusións podemos tirar dos importantes anuncios realizados por Vázquez e Lorenzo.
A primeira, a ruptura do Partido Popular cos consensos políticos e sociais forxados ao longo do período autonómico arredor da posición dos idiomas oficiais e da convivencia lingüística en Galicia, recollidos na "Lei de Normalización Lingüística", na "Carta Europea das Linguas" e no "Plan Xeral de Normalización Lingüística" de 2004. Co anunciado por Vázquez e Lorenzo esfarélanse as dúas chaves deste consenso: a da cooficialidade do galego e do castelán, procurando a súa igualdade real e a competencia nas dúas linguas do conxunto da cidadanía; a do impulso de políticas de promoción do galego, para compensar a súa situación de partida claramente en desavantaxe co castelán. Ruptura do consenso que ademais de facer caso omiso dos ditames do Consello da Cultura Galega e da Academia Galega sitúa ao Partido Popular en solitario, apoiado só polos sectores negacionistas, moi minoritarios, que pretenden a ferro e fariña non ter contacto ningún coa lingua galega.
A segunda, as medidas anunciadas, a pesar de insistir no seu carácter equilibrador, reducen significativamente en todos os niveis educativos, o uso do galego no desenvolvemento das competencias de comunicación lingüística, especialmente nas de comprensión e expresión escrita, profundizando, ademais, nos prexuízos sociais arredor da súa utilidade para eidos do coñecemento científico ou técnico.
Moi significativas son as medidas propostas para o segundo ciclo da Educación Infantil (do primeiro, nada sabemos), que volven sobre un modelo semellante ao empregado no decreto de 1995 (o profesorado utilizará na aula a lingua que determinen as familias en votación anual) que os profesionais da educación sabemos supuxo a práctica desaparición do galego na maioría dos centros. A pesar de que no avance do decreto se prevé de forma xenérica "que o profesorado desta etapa procurará que os nenas e as nenas adquiran o coñecemento da outra lingua oficial de Galicia", sabemos que isto só será efectivo nas aulas onde o galego sexa a lingua maioritaria. Resulta moi extraño que nun documento elaborado pola Consellaría de Educación non se proporcionen algunhas recomendacións máis concretas ao profesorado para que os nenos de contornos castelánfalantes poidan iniciarse no proceso educativo cun primeiro contacto co idioma galego.
Esta tardía incorporación do emprego educativo das dúas linguas; o complexo sistema de determinación dos itinerarios lingüísticos do alumnado, no que os pais terán en último termo dereito de veto; como, e sobre todo, esoutra demagóxica apelación á "liberdade de expresión dos alumnos" para utilizar "a lingua oral ou escrita que consideren máis conveniente ", que supón un cínico ataque ao traballo e á autoridade do profesorado na aula, son medidas todas que agoiran o fracaso educativo sen paliativos do modelo proposto que impedirá que todo o alumnado ao remate do ensino secundario posúa idéntica competencia no uso oral e escrito das dúas linguas oficiais.
Alberto Núñez Feijóo e o seu partido coa presentación deste decreto estragaron as posibilidades de recompoñer o consenso arredor da convivencia lingüística que ofreceron as máis diversas institucións e sectores da sociedade galega ao longo dos últimos meses. Quizais non preveron os conservadores galegos que seguindo eses engaiolantes cantos de serea negacionistas poidan estar comezando a súa deriva.
Dato: o uso do galego do xornal Faro de Vigo é do 1,39% . Neste caso o equilibrio lingüístico está nunha proporción de 1,39 a 98,61.Na conferencia de imprensa do pasado sábado, na cal a Xunta presentou as liñas xerais do decretazo contra o galego, os xornalistas preguntáronlle ao conselleiro de Educación cales eran os motivos que levaban a recomendar que se impartisen en español as materias de física e química, matemáticas e tecnoloxía. Jesús Vázquez Abad respondeu que era por "tradición".
Será a mesma "tradición" de exclusión do galego á que se refería un portavoz da Congapa o ano pasado, José Ramón Hermida: "Utilicemos el sentido común. Químicas o Físicas, con tantas nomenclaturas internacionales, no se pueden dar en gallego." Oito científicos galegos do Centro Europeo de Investigación Nuclear e o colectivo de docentes de ciencias en Galiza, Enciga, responderan xa daquela con claridade e contundencia a eses prexuízos carpetovetónicos, agora repetidos irresponsabelmente polo máximo responsábel da Consellaría de Educación. Cal é esa suposta "tradición" que sustenta a exclusión do galego de determinadas materias? Hai algún verdadeiro criterio pedagóxico ou racional que poida alicerzar ese disparate?
Sen diálogo real
As liñas xerais que este sábado pasado presentaron o conselleiro e o secretario xeral de Política Lingüística resúmense en que levan o idioma galego no sistema educativo a 30 anos atrás. A situación que propoñen e queren impor a pesar do rexeitamento unánime da comunidade educativa é preautonómica. O decretazo regula e limita o idioma galego como un coñecemento opcional até que se cumpran os seis anos, varrendo de facto a súa presenza na educación infantil nas cidades. Este é o golpe máis letal, co que se pretende acelerar aínda máis a erradicación da lingua propia de Galiza, asegurándose a súa plena residualización no medio prazo.
Ademais, este decretazo abre as portas a que se expediente o profesorado que imparta determinadas materias en galego, como as matemáticas, a tecnoloxía e a física e química. Reparemos, ademais, en que a materia que a Xunta vai recomendar tanto en primaria como en secundaria que se imparta só en español (as matemáticas) é xusto a mesma que o Parlamento galego recomendou no ano 2004 por unanimidade que fose ministrada na lingua propia do país... Daquela, recordémolo, para abraio e indignación, Alberto Núñez Feijóo era vicepresidente da Xunta. Preguntemos de novo: Hai algún criterio pedagóxico ou racional que fundamente esta radical mudanza?
En síntese, os dirixentes do PP queren que este sexa o decreto que acelere a extinción do galego. Mais que non se confundan. A realidade é máis complexa do que eles quererían e non lles abondará con ter o poder institucional, mediático e económico. Nós temos a forza que nos dan a razón e saber que defendemos un dereito básico e xusto.
Non imos cesar nesta loita cívica. Tócalle ao conxunto da sociedade mobilizarse con máis forza para parar este despropósito. Repito: tócalle ao conxunto da sociedade; tanto aos que falan castelán, como aos que falan galego. E mesmo lles toca mobilizarse con máis forza aos votantes do PP en anteriores eleccións, que deben reflexionar se apoiaron este partido para que enterre o noso idioma.
Con este decretazo, seremos a única comunidade autónoma do Estado con lingua propia diferente do castelán na que se poñan topes para a presenza do idioma histórico e xenuíno. Seremos a única comunidade do Estado con lingua propia diferente do castelán en que se impida que o profesorado a poida usar en determinadas materias. Tamén seremos a única comunidade do Estado en que se posibilite que haxa nenos e nenas que non escoiten a lingua propia na escola até faceren os seis anos. Non hai comparación posíbel con outros territorios do Estado, nin tan sequera cos gobernados polo PP, como foron Balears ou Navarra no seu día e hoxe o é a Comunidade Valenciana.
Non hai mellor xordo...
As liñas avanzadas o pasado sábado polo conselleiro de Educación sobre o decretazo contra o galego son, en todo o fundamental, as mesmiñas que as xa anunciadas no texto coñecido até o momento, que o presidente da Xunta presentara na véspera de fin de ano. Son, pois, as liñas rexeitadas de forma contundente pola inmensa maioría da sociedade e de forma unánime polas organizacións representativas da comunidade educativa. Ademais, débese facer notar que algúns cambios a respecto do texto do 30 de decembro aínda supoñen unha involución maior, como cando se sinalan en secundaria que as materias de matemáticas, tecnoloxía e física e química non se deben impartir en galego.
Non coñezo outro caso dun goberno democrático do mundo que teña tal nivel de rexeitamento a unha reforma educativa e que continúe adiante cos seus plans, sen escoitar as entidades representativas de profesorado, estudantado e nais e pais, nin as principais institucións culturais do país, como son no noso caso o Consello da Cultura Galega e a Real Academia Galega. Con isto demóstrase que estamos ante un goberno teledirixido, no que Núñez Feijóo non fai máis que aplicar un plan deseñado en Madrid, que quere levar a cabo no noso país con independencia da opinión da sociedade galega. Fronte a isto, cómpre activarmos a dignidade: mobilizarnos e desobedecer esta contrarreforma.
Concentracións hoxe
Este serán, trece concellos do país acollerán concentracións ás oito do serán en contra deste decretazo. Serán na praza do Toural de Santiago, diante do Marco en Vigo, na praza de Pontevedra na Coruña, diante dos respectivos edificios administrativos da Xunta en Ourense, Lugo e Ferrol, na praza da Peregrina en Pontevedra, na praza de España en Ferrol, na praza de Galiza en Vilagarcía, diante das respectivas casas consistoriais en Noia, Foz e Carballo, así como na praza da Farola na Estrada. Na Pobra do Caramiñal será a concentración ás 20.30 h no Cantón da Leña.
Que se vaian!
Perante esta situación, cómpre tamén acentuarmos a campaña de envío de correos electrónicos ao presidente da Xunta reclamándolle unha mudanza urxente das súas políticas culturais, educativas e lingüísticas. Esa mudanza debe pasar, irremediabelmente, polo cesamento de ambos os conselleiros.
O texto de correo-e proposto pola Mesa pola Normalización Lingüística, que vos recomendo enviar desde a súa páxina web (http://www.amesanl.org/campanhas.html) é o seguinte:
Señor presidente:
Diríxome a vostede para reclamarlle unha mudanza urxente e profunda da súa política cultural, educativa e lingüística.
O seu goberno está a romper consensos sociais fraguados durante anos nesas áreas e a enfrontarse coa práctica totalidade dos axentes que actúan nas mesmas, o cal está a producir unha crecente crispación, enfrontamento social e preocupación sobre o futuro do noso idioma e da nosa cultura.
Este necesarísimo cambio de políticas debe comezar polo cesamento dos titulares destes departamentos, que demostraron a súa incompetencia para gobernar e a súa prepotencia á hora de falar cos principais axentes dos seus respectivos sectores.
Debe saber que a inmensa maioría da sociedade galega considera que o goberno que vostede preside está queimado, rexeitado e desacreditado, mais escríbolle este correo electrónico coa esperanza de que vostede comece a escoitar a sociedade e rectifique.
Se continúa sen ouvir as demandas da sociedade galega e mantén esta política de crispación e división, os problemas non farán máis que agravarse, o cal non será bo para ninguén.
Cumprimentos cordiais..
A forma é a mensaxe. Pódense facer outras mil revisións do borrador, dá igual. Todas han ser variacións da mesma melodía. Todas nun compás que vén pexado dende o principio. Talvez a lexislación vixente estivese obsoleta, quen sabe, pero iso debía decidilo o Parlamento e non un candidato á presidencia da Xunta en plena campaña. Este proceso, cómpre recordalo hoxe, non pasou por unha mesa sectorial senón polos medios de comunicación afíns ao Goberno. Non se sustentou nunha rolda oficial de consultas senón nun sarillo amorfo de ditames e contrainformes. Nin sequera foi consensuado. A oposición, as anpas, o tecido asociativo e os sindicatos volvéronllo recordar onte ao Goberno: están en contra.
A Consellaría de Educación segue a manexar con escasa transparencia os tempos deste decreto. A primeira versión difundiuna un 30 de decembro, co país de vacacións. A segunda, onte, sábado, nas vésperas dun Debate sobre o Estado da Autonomía e sen facilitarlles aos medios de comunicación o documento completo. O déficit democrático do proceso é tan patente que debería ser abondo para invalidalo.
Sexa o que sexa este proxecto, ten os pés de barro. Ningún sistema de equilibrio entre as linguas oficiais no ensino, nin este nin ningún outro, ten credibilidade se non se aplica dende o primeiro ciclo. Como crer nas boas (e bilingües) intencións deste decreto cando permite que os cativos e as cativas saian das aulas de Infantil formados no máis estrito monolingüismo? Cando cheguen á Primaria e lles impoñan o esquema bilingüe, non acusarán o cambio? Non se sentirán estafados os pais que un ano antes puideron escoller? Como se vai xestionar esa conflitividade? Con outra revisión á baixa da presenza do galego no ensino?
As familias xa non decidirán que materias se imparten en galego e cales en castelán. Non en primeira instancia, polo menos. A Xunta deu onte un paso adiante –ou atrás, segundo se mire–, asumindo de entrada esa responsabilidade: Matemáticas, Tecnoloxía e Física e Química aprenderanse en castelán; Coñecemento do Medio, Ciencias Sociais, Xeografía e Historia, Ciencias da Natureza, Bioloxía e Xeoloxía, en galego.
Así, Educación atenúa os problemas organizativos que se creaban co borrador anterior, onde os pais case usurpaban as competencias do claustro de profesores, pero os atrancos non desaparecen de todo. A Xunta concédelles aínda un dereito de veto. Cada catro anos, poderán corrixir a Administración e inverter ese esquema se a maioría absoluta das familias dos matriculados así o decide. De momento, até aí chega a súa potestade. O novo borrador deixa sós os docentes na batalla diaria pola lingua que os alumnos van empregar nas aulas. Que fagan o que queiran, pero que o fagan sós.
Esa interferencia das familias ten como único sustento unha promesa electoral, e con todo non é o máis grave do sistema que agora propón a Xunta. O peor é que non se sabe aínda que clase de criterios, pedagóxicos ou de calquera outra caste, fundamentan esa discriminación lingüística. Nin Anxo Lorenzo nin o seu xefe, o conselleiro Jesús Vázquez, aclararon aínda por que as ecuacións se resolven mellor en castelán nin por que os alumnos deben recitar de memoria, en galego, os ríos de Europa. Talvez o aclaren os pais e as nais que dentro de catro anos voten para que sexa xustamento ao revés. Ou os que perdan nesas urnas, para demostrar que a súa derrota foi inxusta.
O FRACASO DE ANXO LORENZO
A escenificación de onte en San Caetano constata, por último, o fracaso de Anxo Lorenzo. Primeiro, como secretario xeral de Política Lingüística, incapaz de desfacerse das promesas electorais do PP e incapaz de construír un novo consenso sobre a lingua. E segundo, fracaso no que era o seu principal cometido, a tarefa que Núñez Feijóo e un sector do galeguismo lle encomendaron hai case un ano: buscar a complicidade do PSOE para arrombar a “minoría nacionalista”, como lle chama o Goberno á terceira forza parlamentaria, e construír unha nova centralidade política no asunto do galego.
Non son poucas as voces arredor da Consellaría de Educación que falan dun pronto relevo do secretario xeral. Algúns mesmo aseguran que a folla de ruta está escrita e rubricada polo presidente. A comisión do Consello da Cultura Galega que o pasado 2 de febreiro aprobou o seu ditame sobre este proxecto de decreto incorporou dous membros alleos ao plenario da institución. Un era Bieito Silva, en calidade de experto en didáctica das linguas. O outro era Felipe Ferreiro, ex delegado de Educación en Ourense e no seu día candidato dos Baltar para ocupar o posto que finalmente foi para Anxo Lorenzo. Alguén sabe por que?.
Sendo ti de Ciencias Físicas, dou por descontado que non es alleo á "guerra" da lingua, ao intento de eliminación do Decreto de Normalización Lingüística, por certo ben minguado, contestado pola reacción nacionalista española e en liñas xerais incumprido, conculcando a Constitución española, aos Tribunais do imperio e rexeitado tanto pola Academia Galega da Lingua e mesmo polo Instituto da Cultura Galega, e en boa parte polo pobo, agás os lingüicidas, galegófobos e xente somerxida no auto-odio, colonizados, etc. Así, cal é a reflexión que pode facer o reitor da USC ou Senén Barro como persoa culta que indubidabelmente é?
Creo que é difícil a harmonía por imposición. Para que o uso dunha lingua se faga tan natural como o feito de pensar, temos que acudir máis ao incentivo que ao castigo e máis a establecer procesos ordenados que forzados. Antes non había conflito, ou iso era o que percibiamos desde Galicia e tamén fóra da nosa terra. Efectivamente existía un proceso de recuperación progresiva do galego, como lingua para reforzar, por ser a nosa, por estar en recesión, por estar incluso perdendo prestixio social. Agora as posicións estanse a polarizar e o distanciamento de posicións é o primeiro paso para que confronten as posturas, incluso violentamente. É grave e temos que evitalo. Para min non é cuestión de que cada quen elixa a lingua que quere aprender e na que quere aprender, senón que debemos de garantir que aprenda as dúas linguas e aprenda nas dúas linguas do noso país. E se non hai unha discriminación positiva da lingua galega, que está en franca minoría, acabaremos perdéndoa e seremos responsables non só entre nós senón ante o mundo.
O idioma oficial da USC é galego, bilingüe ou trilingüe?
Segundo os nosos estatutos, o galego é a lingua oficial da Universidade de Santiago de Compostela, aínda que, como di a Constitución, tamén o é o español. A lingua utilizada con carácter institucional e na administración é o galego. Menos dunha terceira parte das clases se dan en galego, non obstante. Para nós o uso doutras linguas é relativamente común, ou ben porque as ensinamos ou por ser o mellor vehículo de ensino e aprendizaxe en certos contextos temáticos e cun marcado perfil internacional.
Dixo un señor docente un día nunha entrevista pública, "seamos serios, Física e Química non se poden explicar en galego". Cal é a túa opinión?
Penso que está equivocado. Eu explico incluso intelixencia artificial en galego. Cada vez son máis abundantes os dicionarios temáticos: de medicina, das tecnoloxías da información e da comunicación, etc. Os vocabularios máis especializados están en boa medida incorporados ao galego e, por riba de todo, dar clase require de explicación e fomento da reflexión por parte dos alumnos, e para iso non é suficiente dominar unha xerga. Temos que manexar con palabras os conceptos e as ideas. E estes e aquelas non son exclusivos dunha lingua. O universo enteiro pode explicarse en galego.
Un docente de psicoloxía, falando con el na reitoral de Covelo, todo cheo de razón, díxome que non entendía como podiamos aquí en Galicia explicar a Platón en galego. Retruqueille que igual que el o explicaba en Madrid, na Complutense. Podes achegar algo a esta pregunta?
Estou de acordo contigo. Igual que se pode explicar a Castelao en español ou chinés.
Calquera idioma, mesmo o galego, por dicir, serve para explicar físicas, química, ou medicina?
Si. Xa o dixen antes. É certo que cando alguén explica física parte de que a linguaxe que usa é universal. Refírome ás matemáticas. Pero nin sequera as matemáticas se explican só utilizando fórmulas. A palabra, o discurso, a explicación de conceptos, os exemplos, requiren de linguaxe natural e o galego é tan linguaxe e tan natural como o español ou o inglés
O PP chegou á Xunta coas promesas electorais na man disposto a cumprilas, pero non se decatou de que nunha democracia cando se goberna é para todos, non só para os que votaron a un determinado partido. O presidente Feijóo asegurou na súa investidura que gobernaría “para todos os galegos”, mais non o levou á practica e agora atópase acurralado en varios frontes por gobernar pensando só en grupos minoritarios. E isto ocórrelle en temas trascendentais para o país, como é a regulación do uso da “lingua propia de Galicia” no ensino.
O problema radica en que se abordou a cuestión lingüística de xeito unilateral. O conselleiro Vázquez insistiu na rolda de prensa en que se tiveron en conta todas as opinións para redactar o documento. Pero esta non é a maneira de procecer en asuntos de país coma o da lingua. Non só hai que ter en conta as opinións, senón tamén o traballo conxunto con entes capacitados para facer valoracións e aportacións. En Galicia contamos con recoñecidas institucións como a Real Academia Galega, o Consello da Cultura Galega, as tres universiades e numerosas asociacións de profesionais do ensino e da lingua que poderían ter aportado moito no borrador do decreto, sobre todo os propios docentes. A súa voz non só debera ser escoitada, senón que tamén podería ser vinculante; do mesmo xeito, que a das forzas políticas da oposición, que representan a unha gran parte da poboación. De feito, a máis votos e persoas.
Foi o PP o que rompeu o consenso establecido na Lei de Normalización Lingüística de 1983 e no Plano Xeral de 2004, aprobados por unanimidade no Parlamento de Galicia. A solución pasa por volver a este punto de consenso e a partir de aí buscar alternativas válidas para todos. Doutro xeito seguirán as protestas e tamén o descontento en amplos sectores da sociedade.
… E se os feitos demostran outra cousa, haberá que cambiar os feitos. Esta falsificación diaria do pasado, realizada polo Ministerio da Verdade, é tan imprescindible para a estabilidade do réxime como a represión e a espionaxe efectuadas polo Ministerio do Amor.
Se as nosas fontes non se equivocan mañán coñeceremos o decreto do galego.
