Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







venres 23 xaneiro 2015

Palabras de Ramón Valenzuela sobre a lingua

A biografía de Valenzuela dou para un par de libros autobiográficos (Non agardei por ninguénEra tempo de apandar) cargados de vivencias en momentos moi complicados, tantas que seguramente se poderían encher ben máis libros relatando simplemente os feitos da vida deste silledense da Bandeira.
Grazas a un compañeiro do departamento de matemáticas chegou ás miñas mans este outro libro de Ramón Valenzuela, Historia do galeguismo político, que contén a conferencia pronunciada polo autor o 16 de xaneiro do 1976 na Facultade de Económicas de Santiago así como algúns recortes de prensa sobre a polémica xenerada por esa multitudinaria conferencia.
Nestas páxinas trata Valenzuela tamén o tema da lingua. Por esa razón pareceume acaído traer aquí as súas palabras:
  Houbo e hai intrés en degradar o noso idioma. Nono entendo. Non entendo o intrés en manter un complexo de inferioridade que tanto mal nos ten feito mesmo na nosa economía e mais no noso desenrolo.
Sitúa as orixes do conflito lingüístico ao finalizar a guerra dos Irmandiños:
   A partir deste tempo perfiláronse en Galicia, dunha maneira neta e crarísima, dúas crases sociaes que parecera que viviran en dous mundos aparte. Mesmo falaban distinto.   Para entendelo non hai máis que ir ós escritos e crónicas feitas polos que sabían escrebir que eran os que, senéricamente, se chamaban señores, cuios escritos se fixeron enc astelán. Depóis ir á tradición e recoller cántigas, ás que os eruditos pódenlle deteirat o tempo, compostas pola crás produtora que non sabía escrebir e que compoñía en galego. A esta crás social chamábaselle, xenéricamente, peisanos.   Señores e peisanos.   Dúas crases con dous idiomas diferentes.   Unha crás enraizada na terra que traballaba pra outros, analfabeta, con canles moi cativos de protesta. Cántigas que ás veces eran verdadeiros panfletos. Ä par de revoltas locaes illadas, non había outra cousa.   Outra crás con vontade de castelanización, con tremendo temor de seren confundidos cos que chamaban peisanos. Esta crás, a máis podente económicamente, falóu un idioma híbrido que quería sere castelán e nono era; o pobo chamóulle castrapo.   O desprecio do señorío polo idioma galego trouxo consigo o desprecio por todo canto era consustancial coa Terra.   Andando o tempo o idioma castelán foi imposto en Galicia polos señores galegos.   Esta imposición abranguéunos a eles somente, e non abranguéu ós peisanos máis que de refreixo.

Máis adiante conclúe:
É, coma quen di, un carro con dúas rodas desparexadas. Unha división idiomática horizontal que delimita as capas sociaes.
Esta conferencia foi a faísca que prendeu un alporizado debate que xa estaba no ambiente político da época. O PSOE, UGT e outros partidos formaran a Plataforma de Convergencia Democrática co fin de dirixir o proceso posterior á dictadura. O PCE constituíra a Junta Democrática de España. Uns meses despois da conferencia uníronse ambas na coñecida co nome de Platajunta. En Galicia o movemento nacionalista queríalle dar protagonismo ás forzas galegas e propoñía organizarse arredor da AN-PG. Os asistentes á conferencia de Valenzuela escoitarían todo baixo as claves deste debate político. Así, non é de estrañar que se xenerara un intenso debate fronte á visión que Valenzuela facía de como foi o proceso de desenvolvemento histórico de desgaleguización
 
   Que ninguén lle bote a culpa ós cateláns, sendo que a culpa é dos propios galegos, porque aínda non atopéi ningún castelán que tivese a menos falar en galego en caso de o saber falar, e conste que os hai.
   Quererlle botar a culpa do noso atraso e desleigamento ós casteláns, ademáis de insusto, é un xeito de escapismo ou un xeito de desenfocar a loita.
  A loita cultural, a loita de crases non é contra do pobo irmán de Castela; eso sería un absurdo. A nosa lita de crases idiomática desenrólasen Galicia e dentro de Galicia. cousa certamente ben espranzadora pra min porque teño fe na crás traballadora.
Pasaron case catro décadas e hoxe podemos xulgar máis obxectivamente as palabras de Valenzuela. No ano 2006 a Xunta de Galicia editaba un libro que se podía descargar no web da Consellería de Cultura. Tal e como é hoxe a política de cultural podemos comprobar que xa non temos á nosa disposición o podernos achegar da man da Xunta a esta publicación. Menos mal que hai outras fontes.

Ningún comentario:

Publicar un comentario