A Xunta prepara (bis)

por ¨Iván Méndez, na revista Luzes:

Xogo de agudeza visual. Atope vostede as diferenzas:

Política Lingüística prepara un plan de dinamización do galego entre os novos.

A lingua común e a fala das Neves

Un dos máis arraigados prexuízos sobre a lingua (galega) é o de que a falamos mal. O razoamento continúa: para falármola mal, mellor non a falar.

O certo é xusto o contrario. A peor forma de actuar coa lingua e non a usar. Ninguén fala a lingua estándar (agás en contextos formais), todos falamos na fala do noso lugar. Esa é a única forma de empregar a lingua, calquera lingua.
Hai uns días recollíamos nesta xanela dixital unha campaña da Plataforma per la Llengua: "El català, llengua comuna", na que se insiste na identificación da poboación coa súa lingua. O alumnado de 2º da ESO do IES Pazo da Mercé (As Neves) fixo algo semellante, explican marabillosamente estas ideas.
Botamos moi en falta campañas insitucionais que leven a mesma mensaxe que expresan estes rapaces.

O be do uve

por Manuel Gago, en La Voz de Galicia:

Son dun concello, A Pobra do Caramiñal, onde nos pasamos media década dos 80 discutindo ata o cansazo sobre se Puebla ou Pobra. O asunto era máis difícil que o de Ribeira, porque aquí había unha diferenza clara nos usos orais. Ao fin, o topónimo normalizouse, non pasou nada e ninguén cuestiona hoxe o uso oficial da Pobra. E na vida privada, cadaquén que lle chame como queira. Así que estiven estes días seguindo con certa curiosidade a surrealista polémica ao redor do uve de Ribeira. Enténdase, o que máis me interesaba era saber que problema lle ven ao topónimo lexítimo os que defenden o uve, toda vez que non existe ningunha -repito, ningunha- xustificación histórica e documental do uso desa grafía no nome tradicional de Ribeira.

Alimentar o afecto pola lingua galega

por Xosé Castro Ratón, no Diario de Arousa:

A cita é o próximo 17 de maio, ao mediodía, nunha marcha cívica polas rúas de Compostela baixo o lema de “En galego día a día”, convocada pola plataforma cidadá Queremos Galego que xa ten acadado nos últimos chamamentos unha participación multitudinaria, unindo sensibilidades de todo tipo na causa común da defensa do uso da lingua galega. Anotamos pois, na axenda de compromiso persoal, unha manifestación anual que é fundamental para mostrar a necesaria reclamación, fronte ao desleixo dos poderes políticos responsábeis,a prol dun avance no proceso de normalización plena do idioma propio. Mesmo xa conformariamos en que non haxa retroceso e que o nivel de uso cotiá sexa o que precisa unha lingua atacada en varias liñas neurálxicas.

Lecturas astronómicas en galego

No Departamento de Matemáticas do IES Antón Losada proxectaramos o curso pasado impartir durante este a materia de Astronomía como optativa do centro para 1º de bacharelato (1 hora lectiva semanal). Incomprensiblemente non nos deron o permiso desde a inspección.
Con todo, nesa materia estaba previsto recomendar a lectura dalgúns libros para achegarse a distintos aspectos da astronomía. Propúxoselle a parte do alumnado que lesen e traballasen con estes libros como actividade extraescolar, do estilo dos clubs de lectura. Alén da extensa anotación de Damián Campos, quizais os traballos que ofrecen os resumos máis sintéticos e visuais son os realizados por outra alumna de 2º de bacharelato, Laura Rey Vigo. Aquí os comparto, ao tempo que presento os libros en cuestión.
Esta entrada ten un punto triste: preséntanse tres libros de divulgación científica en galego, será prácticamente imposible dar con outro que non se mencione aquí. Estamos ante o panorama dunha cultura arrasada.

O primeiro, o que é para min o mellor libro de divulgación científica escrito en galego, e un dos mellores que lin nunca. Trátase de E fixemos a luz! (USC 2015), de Salvador Bará. Forma parte da colección Biblioteca de divulgación. Serie científica, con poucos, pero gorentosos exemplares.

O segundo libro ten unha excelente edición, ¿A que altura está o ceo? (Alvarellos, 2016). Debido á proxección mediática do seu autor, Jorge Mira, é quizais o máis popular dos tres. Relata os fitos máis importantes na medición do universo. Laura escolle nesta presentación algúns dos que máis lle chamaron a atención.

Por último, un clásico, o Sidereus Nuncius, de Galileo Galilei. Premendo na ligazón pódese acceder á publicación en galego realizada polo MUNCYT no ano 2011. Esta obra foi a que impulsou o debate sobre o heliocentrismo. Cando se publica, no 1610, xa pasaran máis de 60 anos da edición do De Revolutionibus de Copérnico, pero non foi ata a aparición do texto galileano que comenzou o verdadeiro tirapuxa entre o xeocentrismo e o heliocentrismo. Dunha banda: o poder da Igrexa, da outra, o talento e os argumentos de Galileo.
O Sidereus Nuncius é un texto curto, de doada comprensión, o cal é moi de agradecer nun escrito de índole científica. Lévanos á cerna do debate científico que acabaría na cualificación de herética á proposta copernicana e á conseguinte prohibición dos libros que a defendesen. É fundamental para comprender a dicotomía ciencia-relixión e para adentrarse no estudo da historia da ciencia.

Carta aberta ao Presidente da RAG

Carta aberta ao Presidente da RAG, no Sermos Galiza:

Diante das manifestacións realizadas polo Presidente da RAG na entrevista publicada en Sermos Galiza o día 22 de abril de 2018, os académicos de número abaixo asinantes vémonos obrigados a facer unha serie de consideracións e puntualizacións:

Días (e noites) do libro

por Xosé Cermeño, en El Correo Gallego:

TOCARÁ esta semana escoitar palabras incendiadas de boas intencións e sinceras louvanzas sobre os libros. Que bonitos, que necesarios, que indispensables son os libros. Cantas cousas aprendemos neles. Son días tamén nos que mesmo as xentes de letras prestamos tamén moita atención aos números e comprobamos, con tristura, que o panorama en Galicia do libro, da lectura, da edición e das bibliotecas so dá para ser entre pesimista e moi pesimista. E as causas son varias. A primeira -un feito no que estaremos dacordo todos- é que a retirada de políticas públicas, e dos recursos que levaban aparellados, fixo moito dano ao libro galego. E non só ao libro, desde logo.

Os séculos escuros do IES Fonmiñá

Recollín este vídeo sobre os séculos escuros do Portal de Belén. Colaboraron na súa realización os alumnos de 3º da ESO do IES Fonmiñá (A Pastoriza)

Enrique Labarta Pose: alén de Troia

por Jorge Mira, na Tribuna da RAG;

O Congreso dos Deputados de España, na súa comisión de cultura, aprobou por unanimidade o 24 de outubro de 2017 unha proposición non de lei cuxo texto di (diario de sesións núm. 349, páxina 34): "El Congreso de los Diputados manifiesta la voluntad firme de dar a conocer y promover la difusión de la figura y de la obra del intelectual, escritor y poeta baiés Enrique Labarta Pose, e instar a promover la firma de convenios de colaboración con el Ayuntamiento de Zas, en el que se ubica la localidad de Baio, donde nació, y con las entidades culturales Adro y Badius, que vienen emprendiendo actualmente actividades de homenaje y conmemoración de la vida y obra del escritor."
É este un xusto recoñecemento a unha figura capital das letras galegas, e da cultura do noso país en xeral, no período de cambio do século XIX ao XX.

Freixanes: "a situación da lingua galega é mala"

Xosé .Mexuto entrevista a Víctor Freixanes para o Sermos Galiza:

Víctor Freixanes (Pontevedra, 1951) é un conversador torrencial e manexa con destreza todos os rexistros. Domina a frase curta, mais tamén a sintaxe máis alambicada. É sempre un escritor, até cando fala. É tamén unha personalidade poliédrica, non reductíbel a un arquetipo. Novelista, ensaísta, xornalista, editor, presidente da Real Academia Galega. Nesta entrevista falamos sobre a iniciativa da RAG a favor da restitución dos apelidos á súa forma orixinaria, galega, mais tamén acerca do estado en que se acha o galego ou a propia institución que el preside, coa inevitábel figura de Ferrín a se recortar no horizonte. "Son partidario das políticas de inmersión lingüística", afirma.
Continúa a me impresionar o edificio da faculdade de Xornalismo, na USC, obra de Álvaro Siza, arquitecto multi-premiado. Si, mais apenas deixou espazo para os despachos dos profesores, verdadeiramente pequechos. "Son como as celas dun mosteiro", brinca Freixanes, cando nos franquea a porta do seu minúsculo gabinete. Case que non hai sitio para as estanterías. É cuarta feira. Cóntolle que Sermos leva uns días a publicar textos, quer no semanario, quer no dixital, sobre o proceso de restitución dos apelidos galegos á súa forma patrimonial e xenuína, a galega. A Real Academia Galega deu un pouco a pistolada de saída a ese debate coa publicación do seu estudo Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización. Damos comezo por aí á conversa.


-Que está a facer a RAG para que o seu traballo sobre os apelidos en galego resulte nunha efectiva recuperación dos patronímicos orixinarios do país?

As cifras do libro galego

por Víctor F. Freixanes, en La Voz de Galicia:

O Consello da Cultura Galega acaba de facer públicos unha serie de datos sobre consumos culturais, máis específicamente sobre a produción e consumo do libro galego na última década, en realidade dende o ano 2006, data de aprobación por unanimidade da Lei do Libro e da Lectura no Parlamento de Galicia, ata o ano 2016. Os datos serviron de referencia para os debates que o pasado xoves se celebraron na devandita institución, debates preferentemente de carácter sectorial, nos que participaron editores, libreiros, bibliotecarios, estudosos da edición, distribuidores, creadores, etcétera, mesmo algunhas técnicas da administración. Nada que os que estamos nisto non soubésemos, aínda que cando un observa os gráficos, as cifras, as tendencias da nosa realidade cultural no seu conxunto, imposible virar os ollos para outro lado. O panorama é certamente desalentador. Nos últimos anos, dende o ano 2008 ao 2014, o período mais duro da crise económica, o investimento ou gasto público en cultura diminuíu nun 58,40 por cento. 

Por unha Xunta menos eficaz

por Manuel Rivas en Luzes:

Temos os erros equivocados. Estamos a queixarnos continuamente dunha Xunta ineficaz, dun Goberno de inútiles, dun Partido Popular de poder absoluto e absoluta incompetencia.

Llengua comuna

Xente coñecida de diversos ámbitos da sociedade participan nesta campaña da Plataforma per la Llengua, El català, llengua comuna. Ten como obxectivo defender e preservar os consensos sociais do pobo catalán arredor da súa lingua. 

Os aspectos máis relevantes da campaña consisten nun manifesto curto e claro no que se expoñen os puntos que se defenden coa mesma e unha serie de vídeos coas intervencións de persoeiros coñecidos. 

A campaña, que foi presentada o pasado 24 de abril (24/04/18),  está apoiada pola Generalitat de Catalunya. Alguén imaxina unha campaña semellante de Queremos Galego! co soporte da Xunta. Sería o ideal, pero mentres Queremos Galego! está do lado da nosa lingua, a Xunta mantense na súa contra.
Algún (ex-)presidente da Xunta participaría nunha campaña de promoción da lingua galega?

Cátedra e política en Otero

por Xesús Alonso Montero, en La Voz de Galicia:

Hoxe mesmo (20 de abril) comeza en Santiago de Compostela, no salón nobre de Fonseca, o Abril Oteriano, centrado, nas dúas primeiras xornadas, nos oito anos en que don Ramón Otero Pedrayo, xa outonal, exerceu como catedrático de Xeografía na Facultade de Filosofía e Letras (1950-1958). Don Ramón fixera as oposicións a esa cátedra na primavera de 1950, pouco tempo despois de ser reposto como catedrático do instituto de Ourense, onde estivera suspendido de emprego e soldo máis de once anos. Don Ramón foi aprobado por unanimidade, naquelas oposicións celebradas en Madrid o 31 de marzo de 1950. 

O camaleón

Outra desas xoias de Seso Durán e o Obradoiro de música As Barxas, do IES As Barxas (Moaña)

"O galego fermoso (e o que non o é tanto)" nos premios Youtubeir@s 2018

Este pasado venres 20/04/18 déronse os premios Youtubeir@s 2018 nunha gala celebrada no Teatro Colón da Coruña. Unha festa da lingua que se espalla polas redes. Seguramente o seu éxito debeuse a que a SXPL non meteu as súas gadoupas nela. Espero que continúe contabilizando éxitos e teña longa vida.
Como cabeceira desta entrada comparto un dos vídeos premiados. Velaquí a relación completa

• O premio ao mellor vídeopinarmos foi para Xacobo de Toro polo vídeo “A expedición Balmis e a vitoria da vacinación”
• O premio á mellor canle foi para Nubes baixo ti
• Premio á creatividade “Os cazapantasmas video-facermos” de Moustache Media Producciones
• Premio á eficiencia comunicativa “O Galego fermoso (e o que non o é tanto)” de Aquel-e
• Premio ao mellor vídeo-facermos “Como escaquearse dunha comida familiar” de As Cousas do Choio
• Premio á calidade lingüística para "Reivindicación oceánica¡¡¡" de Xosé Iglesias
• Proposta youtubeira foi para "Como dar cartos ás agachadas" de As Cousas do Choio

O estrambótico mundo cuántico

Hai menos dun mes traiamos por aquí unha conferencia da matemática Elena Vázquez Abal que formaba parte do programa Achegando a ciencia que se está a celebrar en Lugo. Ao ver esta nova achega non puiden resistir compartila. Beizóns ao concello, ao colectivo Caladiños que organizan esta serie de conferencias divulgativas. A intervención de Cibrán Santamarina, de visión obrigada e un recurso para utilizar nas nosas aulas.

Por certo, especiais felicitacións pola gravación dos experimentos.

A aldraxe de *Riveira apoiada pola Xunta

Cartel anunciador da V Feira da Educación de Ribeira

Hoxe remata a "B Feira da Educación de Riveira".
Non é que me equivocara ao escribilo, non. Está escrito mal a mantenta, por seguir a mesma lóxica que proclama o alcalde de Ribeira. Se el pode escribir un b coma un v, eu ben podo escribir un v coma un b e falar para denominar a V Feira da Educación de Ribeira.
Hai unha lei, a de normalización lingüística, que deixou ben claro que os topónimos teñen unha forma oficial e hai un desenvolvemento deste aspecto regulado por varios decretos. Un deles o 189/2003, establece recolle a toponimia maior da provincia da Coruña. O establecemento destes topónimos contou co traballo dunha comisión de especialistas. Aínda máis, como o empecinamento dos alcaldes de Ribeira en renegar da súa verdadeira denominación foi tan esaxerada, publicouse un estudo específico sobre o caso que podemos consultar aquí.

O alcalde de Ribeira recibe
aos visitantes con este insulto

Só pode haber dúas razóns para continuar insistindo na forma deturpada. Unha é a ignorancia. Eu non creo que este sexa o caso de Manuel Ruiz Ribas, o alcalde do concello. A outra razón é o do radicalismo do desprezo á lingua galega.
Respectar unha lingua, significa, entre outras cousas, fornecela de institucións, coidar os sabios que a estudan, e seguir as súas recomendacións. Respectar unha lingua é considerala como acervo común, intentar usala e escribila coa maior corrección da que sexamos capaces. Montar á entrada da cidade un letreiro co nome do concello deturpado é unha aldraxe á lingua, unha ofensa a todos os galegos. Pois isto foi o que fixo o alcalde Ruiz Ribas.

Apoio insitucional
Manuel Ruiz Ribas non é un calquera no PP. Lembremos que foi o portavoz do seu grupo parlamentario antes de chegar á alcaldía de Ribeira.
A celebración da V Feira da Educación contou co apoio da Consllería de Educación e a SXPL. Os seus máximos representantes acudiron a reforzalo coa súa presenza nesta edición: Román Rodríguez e Valentín García. Non podemos ver nisto outro cousa que un apoio á cruzada do alcalde contra o topónimo oficial, máis aínda, cando no cartel de anuncio da Feira, se insiste na grafía deturpada. As dúas entidaden achegaron axudas económicas para celebración da Feira, velaí que unha vez máis os cartos destinados ao prestixio da lingua galega se volvan a utilizar en arrastrala polo chan.

Manuel Bragado

por Víctor F. Freixanes, en La Voz de Galicia:

Hoxe as velas traen un pouco menos de vento. A retirada, «renuncia voluntaria», cese ou como queiramos dicilo, de Manuel Bragado ata hai dous días director e primeiro responsable de Edicións Xerais de Galicia abre un oco certamente importante na cultura do libro galego e na cultura galega en xeral, tan necesitada de azos, pulos estratéxicos, entusiasmos e firmezas. Durante 28 anos o editor vigués foi construíndo e, ao mesmo tempo, reforzando un proxecto que velaí está: no catalogo de títulos, na nómina variada de autores, nas ofertas de risco, na forza dos lectores e, moi especialmente, na proposta educativa, que foi a orixe do nacemento da editorial con Xulián Maure en 1979 (cun libro para o ensino das matemáticas) e que el continuou durante case tres décadas. De todos os que pasamos pola dirección de Xerais (penso agora tamén en Luis Mariño), Bragado foi o que máis tempo botou na ponte do navío. Ímolo botar de falta.

Amando o común: a toponimia

Nas XXV Semana Galega de Filosfía orgnizada pola Aula Castelao participou Xosé Lois Vilar cunha conferencia sobre a toponimia na que reflexionou sobre a importancia e urxencia da recollida dos topónimos que están a piques de perderse pola falta de transmisión xeneracional debida aos cambios de vida dos últimos decenios.
Nesta conferencia escoitaremos ducias de topónimos, da súa recollida, dos seus significados, da súa relación coa historia e co patrimonio cultural do país.

O deporte galego fala galego

O 12 e o 13 de abril celebráronse os XX Encontros para a Normalización Lingüística, organizados polo Consello da Cultura Galega. Unha das actividades máis exitosa dos mesmos foi a divulgación de varios vídeos nos que deportistas do país defenden con orgullo a lingua galega.

Como poñer o contestador telefónico en galego

Moi boa iniciativa da Mesa que nos insta a poñer o contestador telefónico en galego. Cun vídeo de pouco máis dun minuto explica como facelo en cada unha das operadoras telefónicas.

Lémbrannos que aínda que a comunidade de galegofalantes vai medrando, tamén medran os nosos obxectivos.

Ciencia en galego no punto de mira do Taboada Chivite

Velaquí un dos 8 vídeos da lista que elaborou o alumnado de 2º de bacharelato C do IES Xesús Taboada Chivite (Verín). Tal e como nos contan desde o ENDL dese centro, este gorentoso traballo  tivo o seu inicio na lectura do libro A ciencia no punto de mira (Auga editora 2011), da autoría de Jorge Mira. 

A lista de reprodución titulárona Facendo ciencia en galego!, así, con admiración. E hai que facelo así porque desde o decretazo contra o galego a Xunta prohibiu traballar nas aulas de materias científicas en galego. Temos aquí, xa que logo, unha labazada en todos os fuciños da zunia gobernante. Isto encende aínda máis a nosa admiración polo traballo feito por estes mozos verineses (e o seu profesorado). Parabéns.

De entre os 8 vídeos escollín este de arriba porque trata dun tema que, a priori, parece pouco científico: a comunicación cos extraterrestres. Porén esta alumna de Verín explícanos marabillosamente como enfocar esta cuestión alonxándose de interpretacións pseudocientíficas. No segundo vídeo que recollo aquí relátasenos a peripecia científica do estudo da cancelación dos efectos do café e o alcol. O discurso é excelente e entretido, ademais, como no primeiro dos vídeos,  regálannos as tomas falsas. Que máis se pode pedir?

O galego enxebre

por L. C. Carballal, no Praza Pública:

A castelanización do noso idioma, hogano galopante, trouxo consigo a lóxica perda de boa parte dos nosos trazos máis senlleiros, tanto léxicos coma gramaticais e, en menor medida, fonolóxicos –dado que a maioría dos castalanfalantes galegos presentan unha inconfundíbel dicción de orixe galega–. Poderíase afirmar que “todo o que non coincida ou se asemelle ao castelán está condenado a desaparecer”. De feito, é nos escritos onde máis e mellor galego se pode ver, algo, por outra banda, perfeitamente normal que ocorre en calquera outra lingua, mesmo naquelas plenamente normalizadas, mais que no noso caso é moitísimo máis rechamante pola nosa especial situación sociolingüística. Cando alguén, afeito á leitura en galego, ten como interlocutor unha persoa galegofalante pro non versada na nosa cultura, é case obrigado baixar o nivel de enxebreza do seu idiolecto pra manter unha conversa non interferida polas continuas explicacións sobre a súa linguaxe, que sería percibido normalmente como aportuguesado ou simplemente portugués.

Linguas para galegos

por Xavier Alcalá, en La Voz de Galicia:

Bruxelas é unha Babel moderna. En poucos lugares do mundo haberá tal concentración de falas por metro cadrado, e tanto interese por falar varias. De aí que no metro se vexan anuncios de aprendizaxe; e que pola utilidade se suxiran distintas linguas do globo. Hai dez anos primaban os cursos de mandarín; ultimamente, de turco. España anda revolta, e no enguedello político xorden as linguas. A utilidade é un dos argumentos en rexoubas e Cámaras parlamentarias. Así chegamos a se o galego é útil ou non; e daquela podemos volver a Bruxelas, onde os stagiaires galegos con vontade de chegaren a funcionarios da Comisión Europea escollen cursos de portugués. Entran nel coa máis alta cualificación, e grande envexa dos colegas alleos á lingua matriz da lusofonía: a galega.

Linguas para galegos

por Xavier Alcalá, en La Voz de Galicia:

Bruxelas é unha Babel moderna. En poucos lugares do mundo haberá tal concentración de falas por metro cadrado, e tanto interese por falar varias. De aí que no metro se vexan anuncios de aprendizaxe; e que pola utilidade se suxiran distintas linguas do globo. Hai dez anos primaban os cursos de mandarín; ultimamente, de turco. España anda revolta, e no enguedello político xorden as linguas. A utilidade é un dos argumentos en rexoubas e Cámaras parlamentarias. Así chegamos a se o galego é útil ou non; e daquela podemos volver a Bruxelas, onde os stagiaires galegos con vontade de chegaren a funcionarios da Comisión Europea escollen cursos de portugués. Entran nel coa máis alta cualificación, e grande envexa dos colegas alleos á lingua matriz da lusofonía: a galega. 

A lingua non para. Vídeos gañadores do Correlingua 2018

Espectacular. Este primeiro é o vídeo gañador, na categoría de educación secundaria e bacharelato, do concurso de vídeo do Correlingua 2018, a lingua non para!, . Os creadores desta proposta foron os alumnos da ESO do CPR Seminario Menor a Inmaculada (Ourense), que puxeron en audiovisual un retallo do inmorrente Sempre en Galiza, de Castelao.

O segundo que presentamos aquí é o gañador na categoría de educación infantil e primaria. Este vídeo foi feito polo alumnado de 5ºA do CEIP Ramón Cabanillas (Santiago de Compostela).

P.S.: A organización do Correlingua tamén otorgou o premio ao Manifesto: 3ºC do IES Antón Fraguas (Santiago de Compostela). A súa proposta, Rapea, que a lingua non para!, abrirá todas as festas finais do Correlingua 2018.
A Banda Deseñad gañadora foi a de 5ºB do CEIP Albeiros (Lugo)-  A súa banda deseñada titúlase De viaxe por Galicia. A lingua non para.

Sermos Galiza

por Xosé Ramón Freixeiro Mato, no Sermos Galiza:

Co título que encabeza estas liñas viu a luz hai uns anos a publicación que as acolle e nel sintetízase a vontade de ser e de existir dunha nación con nome e con idioma propios, o primeiro posto en cuestionamento e o segundo en situación preocupante. O galego, a pesar das modificacións no seu status nas últimas décadas, pasa por un dos momentos máis críticos da súa historia, fundamentalmente pola acelerada perda de falantes que se produciu no tránsito intersecular, como pon en relevo a comparación dos datos do mapa sociolingüístico de 1992 cos do mapa de 2004. A situación inverteuse de forma dramática, pois a posición cuantitativa amplamente maioritaria do galego virou minoritaria nese breve período temporal. E aínda nun estudo da Real Academia Galega, de 2016, se afirma que na década de 2003-2013 se perderon 280.000 galegofalantes habituais, o que equivalería a case 20% do total dese grupo. Só en 10 anos!

Enreguéifate cos mozos da Pontepedriña

Enreguéifate 2018 from Raquel F on Vimeo.

Enreguéifate é un proxecto impulsado polos concellos de Ames, Carballo, Santiago de Compostela e Teo que apoia a difusión da improvisación oral en verso. O vídeo que se achega aquí vén do IES da Pontepedriña (Santiago). Nel podemos ver o ben que o pasan nunha clase de regueifa. Ademais, non se trata só de reforzar a aprendizaxe oral da lingua, senón que centraron as creacións regueifeiras na denuncia do machismo.

Telexornal María Victoria Moreno

Un ano máis chega desde o CPI dos Dices (Rois) o telexornal da figura homenaxeada no Día das Letras, dirixido por Luís Aldegunde. Un gran equipo e un gran resultado.
Supoño que a RAG non tardará en facerlles un contrato indefinido.
Nesta ocasión contan coa intervención dos escritores Xosé Antón Neira Cruz, Montse Pena Presas, Xesús Rábade Paredes, Fina Casalderrey, Marilar Aleixandre, Francisco Castro, Susana Sánchez Arines, a profesora da USC Blanca Ana Roig Rechou, e o tradutor Xavier Senín. Non se pode perder.

Galego de lenda

Unha magnífica achega que vén do IES de Vilalonga na que nos traen algunhas lendas das máis salientables da comarca. Foi realizada por alumnas de 2º de bacharelato dese centro. Visibilizando o patrimonio inmaterial. 

Matemaxia ou o decreto de plurilingüismo en evidencia

A banda de Möbius, a numeración binaria, as propiedades das mesturas por arrastre...Calquera profesor de matemáticas pode explicar sen dificultade calquera dos trucos que o mago Paco presenta neste excelente vídeo que gravaron no CEIP do Carballal (Marín). Está claro que a actividade resultou gorentosa para a rapazada que tivo a sorte de participar nela. Aprenderon matemáticas e, a un tempo, asistiron a espectáculo de maxia. 

A cara escura desta actividade non está na actividade en si, senón en que, para os absurdos parámetros da Xunta de Galicia, esta é unha actividade ilegal. Efectivamente, trátase dunha clase de matemáticas en galego, prohibida polo funesto decreto do plurilingüismo. O monstruoso do asunto sería que ésta fose a única clase en galego que este alumnado de 5º de primaria tivese en toda a súa vida escolar. Vendo un exemplo concreto do que prohíbe a Xunta é máis evidente de ata onde chega o nivel de odio á lingua galega dos gobernantes que padecemos. 

Unha vez máis, parabéns ao profesorado do CEIP do Carballal por achegaren ao alumnado unha actividade lúdica e formativa. Parabéns que fago extensivos ao mago Paco, por botar man das matemáticas nun dos seus espectáculos, ofrecendo unha nova perspectiva para o achegamento desta materia ás aulas.

168 pasos cara á normalización

por Iván Area Carracedo, en La Voz de Galicia:

Non lembro exactamente a data. Era un mes de agosto e podería ter eu arredor de 10 ou 11 anos. Estaba de excursión nun autobús indo ao norte de Portugal cun grande amigo meu, dentro das actividades das «Jornadas do Ensino de Galiza e Portugal». Antes de chegarmos á alfándega, o pai do meu amigo preguntoume polo permiso paterno/materno necesario para entrar en Portugal. Non o levaba comigo. Ao chegar ao control, subiu unha parella da Guarda Nacional Republicana para facer a oportuna revisión de pasaportes. O meu amigo mais eu estabamos sentados na última fila do autobús, xunto co seu irmán e a súa irmá. A medida que a parella avanzaba cara a nós, xunto co organizador José Paz que ía explicando quen era cada unha das persoas, o medo era maior. Ao chegar a nós, José Paz dixo: «Aqui os meus filhos: Jorge Paz, David Paz, Núria Paz, e Iván Area». E a parella respondeu «óptimo». Pasado o susto, e xa en Portugal, entrei nunha oficina (posibelmente) da Caixa Geral de Depósitos coa intención de trocar un billete de 500 pesetas (aqueles azuis con Rosalía de Castro) en escudos. A persoa que me atendeu preguntou simplemente ‘canto’ e eu respondín ‘cinco centas’, que interpretou como ‘cinco contos’ (cinco mil -pesetas-). Este malentendido foi máis complexo de resolver que o permiso para entrar en Portugal. Penso que foi a primeira vez que tiven conciencia da importancia dos números en galego.

Os tres últimos falantes do badeshi

Segundo o Ethnologue, o badeshi é unha lingua que non se fala desde hai tres xeneracións. No entanto neste vídeo da BBC podemos oir falar a tres homes (Said Gul, Ali Sher e Rahim Gul) nesa lingua do norte paquistaní, no val de Bishigram.
Segundo estes informantes hai unha xeneración toda a aldea falaba badeshi. Eran unhas nove ou dez familias.  En pouco tempo a súa lingua foi desprazada polo torwali. 

Algunas frases en Badeshi :

• Meen naao Rahim Gul thi - O meu nome é Rahim Gul
• Meen Badeshi jibe aasa - Eu falo Badeshi
• Theen haal khale thi? - Como estás?
• May grot khekti - Eu comín.
• Ishu kaale heem kam ikthi - Non nevou moito este ano

Que pensan os indíxenas mexicanos das súas linguas?

O castelán non é a única lingua que se fala en México. Hai outras 364 linguas. En total, unha para cada día do ano. Aínda que o estatus legal, na teoría, é o mesmo para todas as linguas, a situación real é de minorización lingüística onde o español é quen detenta realmente todos os dereitos mentres que as linguas indíxenas fican minorizadas e restrinxidas ao uso familiar.
Isabel Corral presenta un estudo feito a unha mostra de 154 persoas que se autoidenficaban como indíxenas do sur de México e comenta os resultados mediante aspectos sociolingüísticos da realidade galega. Por exemplo, na identificación como "indíxena", a lingua non é o aspecto de máis importancia. Do mesmo xeito, a na identificación como "galego" a lingua ocupa un terceiro lugar.
En que lingua debería falar un indíxena? En que lingua te sentes máis cómodo? Cal é a lingua que se lle debe falar aos nenos? Cal é a lingua de uso na familia ou cos amigos? Con que lingua falan cos profesores? Cales son os principais prexuízos lingüísticos? Cal é a política lingüística?
E se trasladamos agora estas cuestións ao caso dos indíxenas galegos?

Deshumanización na Estrada

Zona dos viños                                                                     Zona  de los Vinos

Dun tempo a esta parte chámanlle humanización á pavimentación das rúas. Retátase aquí o pouco acaído que é este vocablo para referirse ao que vén de facer o concello da Estrada nas rúas que se coñecen como a Zona dos Viños.... ou Zona de los Vinos, según se mire. Para quen non sexa da vila, debe saber que hai dúas entradas principais desde o centro cara esa Zona (dos Viños / de los Vinos). Seguramente as mentes colonizadas que argallaron esta trapallada pasean contentas e felices pola Zona de los Vinos mentres que os sufridos transeúntes que intentamos circular pola vida en galego, vemos como se nos pechan as entradas á Zona dos Viños.
Non é esta a única barrabasada nesta actuación no lugar. Coma sempre, non se realizou unha previsión de futuro e a intervención no subsolo non estará preparada para soster novos servizos como os das telecomunicacións (e isto nunha área no centro da vila). Para máis, inzaron o chan de luces que apuntan ao ceo e molestan a que se atreva a pasear por alí pola noite, alén da contaminación luminosa innecesaria que xeneran. Por certo, o da contaminación luminosa é un concepto incógnito para o actual alcalde e compañeiros de goberno.
En conclusión, hoxe na Estrada, depois de gastar unha manchea de cartos, estamos máis deshumanizados que hai uns meses.

Máis Galicia

por Anselmo López Carreira, no Sermos Galiza:

Isto de que os galegos dispoñamos de dúas formas normativas para denominar o país (Galicia e Galiza), ambas no mesmo idioma, conforme a preferencia do usuario/utente (non como Bélxica, que ten dúas ou tres, ou Suíza, que ten catro, pero cada unha no idioma correspondente), constitúe un trazo digno de admiración, e tamén unha riqueza lingüística; e iso que xa nos fomos empobrecendo, porque na Idade Media aínda gozábamos de maior variedade: Galiza, Galisa, Galliza, Galisia, Galicia, etc.

Valoración da lingua galega por veciños do Carballiño

Vídeo-reportaxe realizada para o IES Chamoso Lamas (O Carballiño) por Damián Otero Álvarez e Antonio Pinal Lois, que saíron á rúa coa cámara e micrófono e preguntáronlle aos veciños polas súas ideas arredor da lingua:

• Cres que o galego, fóra da Galiza, serve para algo?
• Xa que o galego é unha lingua minorizada, pensas que só se debería empregar o castelán para poder comunicarnos todos correctamente?
• Debería modificarse a Lei de Normalización Lingüística e promover máis o uso do galego?
• Ao iniciar unha conversa en castelán, pensas que é de mala educación responder en galego?
• Pensas que podes progresar socialmente empregando o galego?
• Deberíase eliminar do ensino o galego e adicarlle máis horas ao castelán?
• Pensas que as persoas galegofalantes e nacionalistas son uns radicais?

E a entrevista final é apoteósica.
Un produto audiovisual entretido, ben realizado,  e un recurso educativo máis. Será moi interesante reflexionar na aula sobre as preguntas e as respostas que aquí se ofrecen.
Non tardaremos en ver as reportaxes de Damián e Antonio na galega. Teñen alma de periodistas, e dos bos.

Achegando a ciencia: "O sexto sentido, as matemáticas"

Nunha entrada anterior falabamos da excelente iniciativa do Servizo de Normalización Lingüística da USC de abrir unha canle de vídeos didácticos nos que profesores da Universidade nos achegan ideas da súa especialidade de forma amena e accesible. Unha das colaboradoras nesa proposta é a profesora da Área da Xeometría e Topoloxía Elena Vázquez Abal. Ela é a protagonista desta entrada na que presentamos unha conferencia que impartiu o pasado 9 de marzo no Vello Cárcere de Lugo dentro dun gorentoso programa titulado Achegando a ciencia.
Eu xa lle escoitara esta conferencia na Facultade de Matemáticas hai uns meses, por iso, e aínda que non teña o mesmo sabor que gozala en directo, recomendo velo de principio a fin. De forma moi clara, e  por outra banda, sen cometer traicións á ciencia matemática, a profesora Elena V. Abal lévanos polos camiños da xeometría e, a un tempo, fainos reflexionar sobre o papel que se lle obriga a xogar á muller na ciencia.

Vídeos didácticos do SNL da USC

O SNL da Universidade de Santiago acaba de abrir unha canle con vídeos didácticos na que diversos especialistas desenvolven unha cuestión con rigor científico e académico. Entre os primeiros vídeos que nos achega esta canle quixera destacar un par deles porque tratan tópicos das matemáticas e a física...en galego! Ademais realizan as explicacións de forma moi clara, o cal os convirte en ferramentas didácticas para o ensino secundario de aproveitamento prácticamente obrigado. Quero que isto sirva  para vergoña da Consellería de Educación que é quen prohíbe, vía o funesto decreto 79/2010, se poidan reproducir estes vídos nunha aula do ensino secundario. Eu animo a todos os docentes a que o fagan, e de paso expliquen nas súas aulas a atrabiliaria prohibición emanada dunha Xunta enemiga do uso da lingua que debería defender.

O primeiro dos vídeos é unha fermosa introdución á xeometría da esfera. Trátase de determinar a xeodésica na superficie terrestre e está protagonizada pola incansable profesora Elena Vázquez Abal, que sempre parece disposta a colaborar en proxectos de divulgación das matemáticas.

No segundo dos vídeos Cibrán Santamarina explica en que consiste a natureza ondulatoria da luz, tamén a un nivel ideal para o alumnado do ensino secundario.

Para saber máis:

Bota a andar a Colección de Vídeos Didácticos da USC, 20/03/18, Xornal da USC

A fiestra de Rosalía

A resaca do Día de Rosalía non remata, e isto a pesar de que a Consellaría de Educación lle virou as costas á celebración escolar da xornada. Velaquí un exemplo máis de como a longa sombra de Rosalía chega ata nós. No IES Chano Piñeiro (Forcarei), aproveitando o lema do Día de Rosalía deste ano, #AbrideAfiestra, construíron unha fiestra a mantenta para abrirlla a Rosalía.

A consciencia dun idioma moribundo

por Pablo L. Orosa, en Luzes:

Nas illas Surín, quizais o recanto máis fermoso e afortunadamente máis afastado dos circuítos turísticos de Tailandia, atopei unha desas historias que che cambian a perspectiva: era a hora do solpor e estaba a morrer unha palabra.

Pino ou piñeiro

Grazas a este chío de Miguel Grandío, souben da existencia deste vídeo, un máis dos que participan nesa xenial iniciativa que é Youtubeir@s
Na descrición do audiovisual infórmasenos que é o primeiro capítulo dunha serie titulada "Descubrindo as palabras". A cousa promete.
O Portal das Palabras adicoulle unha entrada a "pino" e outra a "piñeiro" indicando que a etimoloxía de ambas palabras procede do mesmo vocablo latino pinus-i, só que a segunda sufriu maior variación xa que parece ser que deriva da forma pinarius, do baixo latín.
Tamén é moi curioso ver como as corporacións municipais se meten a ensalzar símbolos por presuntas relacións lingüísticas sen fundamento lingüístico ningún. No vídeo vemos á presentadora a carón da estatua do galo piñeiro. Bo sería que antes consultaran a alguén que saiba do tema, e aínda mellor sería que actuasen con respecto á lingua de noso.

Palabras secuestradas, palabras liberadas

Parémonos un momento a reflexionar en como valoraríamos un goberno que prohibe palabras como democracia,  referéndum, liberdade de expresión,...
A mesma valoración merecía un goberno que non mermitise o uso destas palabras no seu contexto natural, isto é, no debate político, na lexislación, no sistema educativo....Nunha sociedade occidental actual iso sería inimaxinable.
Se o secuestro terminolóxico se referise a palabras como cotanxente, grafo, multiplicación ou topoloxía, a nosa consideración iría aínda máis alá. Efectivamente, alén da valoración moral e política cualificaríamos a situación con adxectivos como kafkiana, irracional, surrealista.,...
E se vos dixera que isto está a suceder agora e aquí?
O pasado luns (11/03/18) o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes, e o responsable do Seminario de Lexicografía desa mesma institución, Manuel González, presentaron xunto a uns representantes dun grupo de traballo de terminoloxía matemática, a actualización de 168 termos do dicionario da Academia. Esta boa nova non o é só desde o punto de vista puramente lingüístico. Chega máis alá porque “un paso imprescindible para a normalización é o establecemento dunha terminoloxía suficiente e precisa”. Nesta mesma liña, destácase a preocupación "pola prohibición do emprego da terminoloxía matemática no ensino non universitario vía o decreto 79/2010 "pois un segundo paso esencial para a normalización é o uso natural da lingua no seu contexto. No caso dos termos matemáticos este contexto está nas aulas de matemáticas, especialmente do ensino non universitario, que é onde se aprende o significado dos mesmos.
Velaquí un grupo de palabras secuestradas. Pídovos que as liberedes nas aulas de matemáticas. Son vosas:

anel, aplicación, arranxo, base, bicadrática, bilineal, centena, conxunto (baleiro), corda, cosecante, cotanxente, covariancia, crebado, cubo, cadrado (perfecto), desviación, desvío, determinante, divisor, elipse, esfera, foco, fracción , grupo, grafo, homeomorfismo, homomorfismo, hexadecimal, imaxe, interpolación, interpolar, intervalo, límite, maximizar, mediana, media, minimizar, moda, módulo, multiplicación, multiplicador, negativo, número (abstracto, alxébrico, composto, e, i mixto, perfecto, pi, números_congruentes), optimizar, octal, óvalo, parámetro, perimetral, pi, polinomial, recíproca, regresión, resta, secante, secuencia, sucesión, suma, tanxente, topoloxía, transitiva, unidade, unión, unitario (conxunto), variancia, varianza

Como vedes, non son todas mais en todas elas poderase ver unha mensaxe como na da imaxe que acompaña esta entrada, informando da actualización. Certamente hai máis palabras que estas que se referencian aquí, pero non teñades medo a usalas. Non se gastan. Máis ben ao contrario, canto máis se usan máis forza cobran.
E quen pode ter medo de que as palabras, e con elas a lingua, cobre forza?

Paixón pola toponimia

Claridade e paixón pola toponimia. Esas son as carácterísticas principais desta exposición de Clara Iglesias na presentación do seu libro "Os nomes da Estrada" (Edicións Fervenza 2018). Por esas razóns este vídeo é máis que ningunha outra cousa, un excelente recurso educativo para explicar o que é a toponimia e a xustificación da importancia para interesármonos por ela.

O libro ofrécenos un estudo etimolóxico de todos os topónimos maiores do noso concello; é dicir, os nomes das parroquias e dos lugares que as conforman. En total, son case 400 nomes obxecto de análise. Na súa orixe todos os topónimos tiñan un significado axeitado á realidade que denominaban e formaban parte do vocabulario habitual do momento en que naceron; mais, co tempo, moitos deles, a causa da evolución do sistema lingüístico, convertíronse en verdadeiros enigmas porque a súa significación deixou de ser evidente. En "Os nomes da Estrada," a autora intenta dar resposta a esta curiosidade, explicando o significado e a orixe de cada topónimo.

Vía Tabeirós Montes

"Os nomes da Estrada" por David Otero, Calros Solla e Manuel Cabada

Antonte a Asociación Cultural Vagalumes organizou unha gorentosa velada para acoller a presentación do libro "Os nomes da Estrada" (Edicións Fervenza, 2018) da autoría de Clara Iglesias Cortizo, sobre a toponimia maior do concello.
Aínda que os medios de comunicación deron fe do acto, [1, 2], non achegaron ningunha nota do que realmente aconteceu no local de Abanca na tardiña do 09/02/18.
O primeiro en intervir foi David Otero. A súa presenza é sempre unha garantía de dinamismo pois todos coñecemos e coñecémonos, tal e como diría el, nese volcán de palabras coas que nos regala en cada presentación.
David Otero falounos do pensar dun pobo, que se materializaba nas follas do libro que tiña entre as mans, "Os nomes da Estrada" e corporizou os nomes da súa Compostela natal. Os outros intervintes habían de facer o mesmo, referirse ao topónimo do seu lugar de nacemento. Tal é a forza da terra que nos dá á vida.

Calros Solla referiuse en repetidas veces á súa Abeleira natal. A súa intervención merecía ser recollida en papel para poder gozar dunha lectura demorada. Por momentos parecía un poema: "noméote para que existas, ármote coa vareta máxica da palabra. Un ermo é aínda máis ermo cando do difunto leva á microtoponimia para o outro mundo. Cando unha lingua morre, un ecosistema desaparece con ela"

Manuel Cabada destacou que o libro que estaba a presentar dignificaba as parroquias e lugares nos que nacemos, vivimos ou finamos. El é natural de Sabucedo, a única das 51 parroquias que non ten máis que un lugar. O topónimo desta parroquia procede do nome dunha árbore, o sabugueiro, que se daba no lugar. Cabada referiu a historia dun bispo non galego de Compostela (a maioría non foron galegos) que nalgún documento antigo cambiara este nome polo castelanizado *Sauquedo. A colonización política e eclesiástica castelanizaba sen máis tanto seres vivos como entes inanimados.

O odio ao galego

por Miguel Anxo Fernán Vello en El Progreso:

CONTAN AS crónicas que dúas funcionarias da Delegación da Xunta da cidadede de Lugo se negaron a atender en idioma galego a unha cidadá que lles demandaba unha determinada información, e aínda por riba unha das dúas empregadas públicas, ademais de enxalzar alegremente ao ditador Franco, desexou a morte expresa do idioma no que escribiu don Ánxel Fole: "Pues si se pierde mejor", expresou —con ánimo sepultureiro— a traballadora administrativa do órgano colexiado do Goberno galego, que toma o nome da Xunta do Reino de Galicia creada en 1528.

A menos

por Ramudo, en El Progreso:

Foi no supermercado. Trataba de explicarlle a miña filla a diferenza entre unha mandarina e unha laranxa. A simple vista, non é moita. Un pouco máis grande unha e un pouco máis pequena a outra. Mentres pesaba unha bolsa de kiwis, díxome a froiteira: "Gústame moito que lle fales en galego". Como. Pensei en voz alta. "Si, que lle fales en galego á nena. Agora moi pouca xente o fai". Colleume co pé cambiado. Por un momento quedei calado. Non sabía moi ben que dicir. "É que eu sempre falo en galego. Con ela tamén, claro", resposteille. Sen máis. Gustaríame ter a posibilidade de sacarlle algo máis de brillo ao meu propio comportamento. Dicir que a miña forma de expresarme e de dirixirme á pequena, e tamén aos demais, responde a unha actitude militante no idioma propio, pero o certo é que, polo menos no meu caso, é moito máis sinxelo que todo iso. Falo no mesmo código no que penso, na miña lingua nai. Cando mudo ao castelán, polo que sexa, teño que traducir o que sae do meu propio maxín. Non me costa traballo, pero é unha fala procesada, menos espontánea. "Xa, pero é que moita xente cambia de lingua para falar cos rapaces", insistiu. Deixoume matinando. Non é que non fose consciente de que iso sucede, pero sorprendeume o feito de que sexa algo tan frecuente como para que eu mesmo chamase a atención por non facelo. E máis nun lugar polo que, ao longo do día, ten que pasar moita xente. Unha morea de pais cos seus fillos. Non me gustou ser unha rareza por isto. Mellor sería ser a excepción polo contrario.

Galicia é única

Foi o rapaz o que me avisou da exitencia deste vídeo que se presenta no concurso Youtubeir@s na categoría "Vídeo-opinarmos".
Foi realizado polo alumnado de 1º de Bacharelato do IES Manuel García Barros (A Estrada) e ben pode ser unha boa mostra no que se coce nesa magnífica proposta normalizadora que é Youtubeir@s

Grandes mulleres galegas na historia e na ciencia

Encantoume este vídeo realizado polo ENDL do IES Pontepedriña (Santiago), realizado para a concienciación da discriminación da muller co gallo do 8 de marzo.
Non foi esta a única achega deste ENDL, senón que hai unhas semanas potenciaba o recoñecemento do labor da muller na ciencia a pesar de que a metade feminina da humanidade se viu excluída do acceso ao coñecemento durante práctiamente toda a historia. Con todo, sempre houbo espíritus que foron quen de romper barreiras e que se recoñecen no seguinte vídeo.

Os institutos da Estrada abríronlle a fiestra a Rosalía

O pasado 26/02/18 reuníronse os tres institutos da Estrada para celebraren nun acto conxunto o Día de Rosalía 2018. Cancións, recitado de poemas e mesmo rap. Unha xornada completa para a reivindicación dunha figura e unha lingua únicas no mundo.

Ana Pontón denuncia o decreto de plurilingüismo

Nótase ben que este vídeo foi gravado nunha mañán de intenso frío. Ese mesmo frío que senten os Equipos de Normalización cando reclaman o apoio da Administración para desenvolver con acerto o seu labor. O mesmo frío xélido dos que zoa cando os profesores de ciencias que entramos cada día na aula coa ameaza do funesto decreto do plurilingüismo. Esa xiada que entra na casa dos que teñen que mandar os nenos á escola, e saben que os mandan falando en galego pero que van volver latricando en español (cando van, van como rosas, cando vén, vén como negros). Contra todo isto a bafarada que acompaña a voz de Ana Pontón vai brindo o camiño da primavera.

Precisamos da inmersión lingüística

por Xoán Antón Pérez Lema, no Sermos Galiza:

PP e Cs desenvolven una absurda competición por lle amosar á cidadanía quen é máis españolista. Deste xeito, o Goberno do Estado estudou a introdución do castelán como lingua vehicular, mentres Cs vén de propor una reforma da lei básica estatal de emprego público para que ningunha das autonomías bilingües poida esixir o coñecemento da lingua propia, que só podería avaliarse como simple mérito.

Presentación do libro "Os nomes da Estrada"

O venres 9/03/18 ás 20:00 h. na sala de exposicións de Abanca, a Asociación Cultural Vagalumes presentará o libro Os nomes da Estrada. Orixe dos topónimos das parroquias e lugares do Concello da Estrada, editado por Edicións Fervenza. Intervirán a autora, Clara Iglesias (presidenta da AC Vagalumes), e mais os escritores Calros Solla e Manuel Cabada Castro.
O libro ofrécenos un estudo etimolóxico de todos os topónimos maiores do noso concello; é dicir, os nomes das parroquias e dos lugares que as conforman. En total, son case 400 nomes obxecto de análise. O interese polo significado do nome dos lugares vén de moi antigo; desde sempre as persoas sentiron interese e curiosidade por saberen por que o lugar onde vivían recibía un determinado nome. Na súa orixe todos os topónimos tiñan un significado axeitado á realidade que denominaban e formaban parte do vocabulario habitual do momento en que naceron; mais, co tempo, moitos deles, a causa da evolución do sistema lingüístico, convertíronse en verdadeiros enigmas porque a súa significación deixou de ser evidente. En Os nomes da Estrada, a autora intenta dar resposta a esta curiosidade, explicando o significado e a orixe de cada topónimo.
A toponimia é un verdadeiro tesouro do patrimonio inmaterial dun pobo, xa que é testemuña das circunstancias históricas e garda a memoria dos momentos máis antigos da lingua. Ademais, funciona como un importante referente colectivo e un forte sinal de identidade. Os topónimos son verdadeiros monumentos históricos que se manteñen en pé a través dos séculos. Por iso, o coñecemento da orixe da nosa toponimia serve para facérmonos máis conscientes de quen somos, para identificármonos como sociedade e como país.

A lingua galega na mocidade

por Víctor F. Freixanes, en La Voz de Galicia:

Andrea ten 15 anos, estuda derradeiro ciclo de secundaria nun colexio concertado en Santiago, gústanlle as ciencias sociais, aínda que non ten decidido cara a onde orientar os seus estudos futuros, no caso de que acceda á universidade, que de seguro accederá. A reflexión que reproduzo é súa, case que literal: «Nacín nunha familia galegofalante. Os meus país e os meus avós falaron e falan galego comigo. Pero cheguei á escola e dende o primeiro momento, xa dende moi pequeniña, decateime de que, na práctica, o galego non contaba, ou contaba ben pouco, nas relacións sociais, na comunicación cos mestres (con algunha excepción), no tempo de recreo no colexio, nos cómics, no cine, na televisión… O mundo, fóra da relación íntima cos meus pais, vivía e desenvolvíase en castelán, e os nenos e as nenas, no colexio, aínda que moitos estaban na miña situación, instalámonos entre nós tamén en castelán, porque era a lingua que mandaba. ¿Que podemos facer para que isto non suceda?».

Retos para un xornal en wolof… ou en galego

por Cheikh Faye, no Sermos Galiza:

Gústame ler cada día a prensa en papel. É a forma de ler que coñecemos a xente da miña xeración. Eu vin con esa costume do Senegal, e case desde que cheguei leo a prensa a diario. Ao principio tiña problemas para comprender os textos, pero a lectura axudoume a aprender o español. Eu leo a prensa nos bares, que é unha forma de estar con xente e combater un pouco a soidade. A lectura dos xornais tamén me permite estar ao día da actualidade galega, estatal e internacional. Así que para un inmigrante coma min os xornais teñen tres funcións: aprender a lingua para integrarme, sentirme parte dunha comunidade e da conversa, e estar ao tanto das cousas que pasan no mundo.

Rosalía universal en 21 linguas

A Universidade de Edimburgo celebrou o Día de Rosalía cunha lectura en galego, italiano, gaélico, tamil, malaio, francés, catalán, español, polaco,... e así ata 21 linguas distintas.
Vía SXPL

Ademais desta proposta, temos varias intervencións máis desde diversos Centros de Estudos Galegos polo mundo adiante:

"Xan" en galego e catalán

Desde o CEG de Río de Janeiro

"Negra sombra", en alemán e galego desde o CEG de Kiel

En húngaro e galego desde o CEG de Budapest

Desde o CEG de Granada

Adiós ríos...en trilingüe en galego, gaélico irlandés e inglés desde o CEG de Cork

Versos de Rosalía para nós

Velaquí un novo exemplo da forza con que Rosalía de Castro chega ata os nosos días. Trátase dunha videomontaxe cos traballos do alumnado de 1º e 2º da ESO do IES Antón Losada Diéguez (A Estrada) que multiplican a pegada do Día de Rosalía 2018. Eu xa os vexo nos corrdores do insituto todos os días, pero non quería deixar de compartilos con quen pase por este corredor virtual.

Neogalego

por L.C. Carballal, na Praza Pública:

Un recente libro: “Estudos sobre o cambio lingüístico no galego actual” (Consello da Cultura Galega, 2017), trata unha realidade linguïstica innegábel: a existencia dun galego actual, basicamente urbano, que non se corresponde con ningunha das áreas lingüísticas tradicionais. Unha fala xurdida da situación sociolingüística contemporánea de bilingüísmo obrigado e inelutabelmente influída polo castelán e o galego estándar.
A estandarización dun idioma é un fenómeno imprescindíbel para a supervivencia de calquera lingua no mundo actual, moito máis importante ca o seu número de falantes, e similar ao seu recoñecemento legal nun determinado territorio. Leva sempre consigo un grande avance no seu desenvolvemento como meio de comunicación, mais tamén a consecuencia negativa dunha perda gradual e inexorábel da súa variación dialectal. É o galego non vai ser unha excepción. Ende mal, a estandarización da nosa lingua é relativamente recente e ten en contra a súa non aceptación total. Algo parecido sofreu o basco, onde o éuscaro batua foi contestado polos defensores dos diferentes “euskeras” vivos como invento sen falantes reais que remataría co verdadeiro éuscaro –algo que nunca se lle achaca ao estándar castelán ou de calquera outra lingua de prestixio–. O catalán tivo a sorte de se estandarizar con anterioridade e dotarse dunhas normas en 1932, tamén de non perder a súa referencia da lingua medieval coma si sucedeu co galego, pero así e todo tamén tivo e ten a súa réplica por parte dos partidarios de diferenciaren as diferentes variedades –algo que non se reivindica para as variedades do castelán–.