Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







mércores, 31 de marzo de 2021

Balea Vermella: Contaminación luminosa


Hai pouco que Javier Balea e Iria Veiga (A rainha vermella)abriron unha canle de Twich, Balea Vermella, de divulgación científica. Xa levan un feixiño de gorentosas emisións que despois van colgando na canle de You Tube asociada.
Cando vin que adicaban unha das súas emisións á contaminación luminosa, xa me vin na obriga de recollelo aquí. Non se pode perder nada da conversa con Salvador Bará, profesor da USC e autor dun libro que glosou con moito acerto Javier Balea, E fixemos a luz (USC 2015).

venres, 26 de marzo de 2021

Amor de nai

 Con esta produción audiovisual, inspirada en tres poesías e catro frases da autora, un grupo de alumnos que cursa o 2º ano do Grao en Educación Primaria pola Universidade de Vigo, no Campus de Ourense, buscan homenaxear a Xela Arias.

xoves, 25 de marzo de 2021

Do Halley ao Hubble

A Federación Galiza Cultura, en colaboración coas Deputacións da Coruña, de Lugo e de Pontevedra, convoca ás asociacións culturais e aos centros de ensino á xornada Carvalho, Lingua e Terra. que se emitirá hoxe ás 20:00 nesa dirección. 

Nesta mesma dirección, editouse unha banda deseñada sobre a súa vida, obra e pensamento da autoría de Pepe Carreiro que ademais pódese imprimir e distribuír gratuitamente. O seu título é moi do meu gusto: "Do Halley ao Hubble"

 

Amigo Carvalho. Do Halley a... by kiarqu2458

mércores, 24 de marzo de 2021

Ikastolas, un berce para o éuscaro


 Vin que este informativo de Nós TV estaba a ter moito éxito, así que decidín espallalo tamén por aquí. Tratase dunha entrevista a Koldo Tellitu, presidente da confederación de Ikastolas

domingo, 21 de marzo de 2021

O retrato de Castelao

por Víctor F. Freixanes, en La Voz de Galicia:

 

No ano 1927, primeiro na revista Nós e logo en Alma Gallega (Montevideo), Castelao publica o relato O retrato, que despois agruparía con outros textos no libro Retrincos (1934). Durante a epidemia de gripe do ano 1918, o escritor, daquela xa recoñecido caricaturista e pintor, empregado de Estatística en Pontevedra, trasládase dende a capital da provincia á súa vila natal de Rianxo para atender as demandas dos seus veciños, avivado en parte tamén polo seu pai, que sufrían o que as crónicas denominaban gripe española, soldado ruso, catarro de Nápoles. A peste causou unha altísima mortandade en polo menos tres ou catro vagas sucesivas, que comezaron contra a primavera de 1918 e duraron case tres anos. Fálase de entre 25 e 50 millóns de mortos en Europa, que saía da Gran Guerra. Só na vila de Rianxo morreron nos primeiros meses 108 persoas, e en toda Galicia catorce médicos que atendían os infectados. Dende o Goberno Civil prohibiron que as campás das igrexas tocasen a morto, porque non daban feito, e mais para aliviar no posible a alarma xeral.

 

venres, 19 de marzo de 2021

Vida infinita (para o galego)



Matemáticas e normalización, ergo tiña que aparecer por aquí. O Equipo de Normalización do IES do Milladoiro saca á luz esta interpretación de Mary Iglesias Bermúdez durante a clase de matemáticas do seu grupo, 2º ESO A, coa profesora Mila Diéguez. 
Este vídeo forma parte das actividades que organizou o Departamento de Matemáticas do centro para a celebración do Día do número π, o 14 de marzo.
A ver se se enteran na Xunta: queremos vida infinita para o galego e para iso temos que aprender as matemáticas na nosa lingua.

xoves, 18 de marzo de 2021

Estrela Rosaliadecastro, un artigo do IES Antón Losada Diéguez

 O pasado xoves 11/03/21 publicouse no Nós Diario este artigo realizado polo alumnado de 3ºA do IES Antón Losada Diéguez (A Estrada). Foi un dos moitos artigos publicados para celebrar a semana da prensa na escola.

Neste caso tomouse como punto de partida un artigo de Martin Pawley aparecido nese mesmo diario o 30 de xaneiro pasado. Titulábase "Meses do inverno fríos" e nes explicábase como atopar no ceo invernal a estrela Rosaliadecastro. As preguntas que xurdiron coa lectura deste artigo levaron á colaboración do alumnado do meu instituto.

Estrela Rosaliadecastro by kiarqu2458 on Scribd

martes, 16 de marzo de 2021

Linguas libres

por Marcos Maceiras en La Voz de Galicia:

Se buscarmos un aspecto común respecto ás linguas na Declaración Universal dos Dereitos Humanos, no Pacto Internacional dos Dereitos Civís e Políticos, na Declaración Universal dos Dereitos Lingüísticos ou na Carta Europea das Linguas Rexionais e minorizadas, acordos internacionais cos que está comprometido o Estado español, veremos como os pobos e as comunidades lingüísticas son iguais no seu dereito a realizaren todas as actividades humanas na súa lingua propia e, por tanto, a usala con plena validez xurídica, en todo e para todo. 

venres, 12 de marzo de 2021

xoves, 11 de marzo de 2021

O congreso español contra todas as linguas que non sexan o español

 A maioría do Congreso dos Deputados opúxose o pasado 09/03/2021 a unha proposición non de lei presentada polas forzas nacionalistas, Más País e Unidas Podemos, onde se defendía o recoñecemento dos mesmos dereitos e deberes para o conxunto das linguas do Estado español, pondo remate á situación de discriminación das linguas cooficiais. 

A proposta foi defendida por Mertxe Aizpurua, de Euskal Herria Bildu

O goberno socialista non só evita dar resposta ás reclamacións de Europa, indicando que accións realizará para dar cumprimento aos compromisos adquiridos ao asinar a Carta Europea da Linguas, senón que vai un paso máis alá e avala a política lingüísitica no ensino da Xunta, contraria ao galego e á propia Carta, como indicaron o comité de expertos que a avalía e o propio Comité de Ministros nas tres últimas avaliacións


 Máis:

mércores, 3 de marzo de 2021

Inauguración das letras de Xela Arias


 Xela Arias estudou no CPI Sárdoma-Moledo (Vigo). Por esta razón este foi o colexio escollido pola RAG para a presentación da Primavera das Letras deste ano, protagonizado por Xela Arias.

Entre os participantes do vídeo está Darío, o fillo de Xela e o que lle dá nome á obra de Xela,  Darío a Diario.

Como nota aparte. Hai xa uns anos tocoume ser membro dun tribunal de oposicións de matemáticas nunhas circunstancias que para min eran moi malas. En boa medida fun quen de ir soportando aquel mal trago grazas aos compañeiros de tribunal, especialmente a un, extraordinario en varios sentidos, Xulio Gil. Entre outras cousas, o adxetivo pódeselle aplicar como artista fotográfico. De aí que os retratos de Xela, feitos por el, sexan algo máis que simples fotografías. 


domingo, 28 de febreiro de 2021

O mapa de Fontán, rostro e alma da vella Galicia


Chamándose este blogue como se chama, non podía deixar de compartir este vídeo de Nós TV. Poderemos escoitar a Alberto Varela, profesor da Escola de Enxeñería de Camiños, a Elena Vázquez Cendón, decana da Facultade de Matemáticas da USC, a Valentín García, Secretario Xeral de Política Lingüística, encantado de prohibir o ensino das matemáticas en galego, a Suso de Toro, escritor, a Ricardo Martínez, alcalde de Portas, a Suso do Dazaseis, a Luis Villaverde, director do CPI Domingo Fontan (Portas), e a Pablo Couceiro, da libraría Couceiro.

 

venres, 26 de febreiro de 2021

Mais ti vas indo

 Un ano máis, o Concello da Estrada publica un vídeo lembrando a Rosalía de Castro. Desta volta  a gravación está protagonizada por unha selección de persoas pertencentes ao ámbito da mediciña e das emerxencias sanitarias.

mércores, 24 de febreiro de 2021

Rosalía e o mar

 No IES Chano Piñeiro (Forcarei) fixeron uns vídeos ben vistosos para anunciar unha sesión en streaming adicada ao tópico "Rosalía e o mar"

   

Presentan con estas palabaras a síua iniciativa:
 
A natureza foi moi importante na obra de Rosalía de Castro; toda a natureza de Galicia, o mar e a montaña, as veigas e os prados, as fontes e os regatos pequenos, os montes e os ríos, a vexetación e a fauna... Neste momento en que vivimos, limitados nos movementos, lembrámonos especialmente do mar, porque está lonxe de nós, non podemos achegarnos a el e sentir a súa fermosura e a súa forza. Na obra de Rosalía o mar foi moi importante e aparece en moitas ocasións, con distintos significados e diferentes simboloxías. Segundo deixou escrito o seu marido, Manuel Murguía, “o mar foi, na natureza, o seu amor predilecto”.


martes, 23 de febreiro de 2021

Día de Rosalía de Castro 2021


Un ano máis e a Consellaría de Educación segue sen recoñecer oficialmente o Día de Rosalía de Castro. Pola contra é un dos días máis celebrados nos centros de ensino. 

A AELG volve a invitar a toda a cidadanía a celebrar o vindeiro 24 de febreiro reiterando a súa proposición inicial (ano 2010) de que a  agasallemos cun libro en galego e cunha flor ás amizades e persoas queridas, alén doutras accións que contan con grande aceptación e impulso por parte da sociedade.

Este ano Ana R. Figueiredo foi a escritora que elaborou o manifesto da AELG e que reproducimos de seguido:


Miña Santiña, miña santasa, miña cariña de calabasa: hei de emprestarvos os meus pendentes, hei de emprestarvos o meu collar. Todo iso che hei de dar, santa, se me deixas bailar, todo iso. As fotos do instagram, os vídeos en directo, o streaming das voces, os reels e o youtube. Todo iso, santiña, che empresto se me deixas bailar, se me deixas tirar o pano, abrir a boca, bicar, apertar, atopar, ir á festa, danzarlle ao punto... miña santasa coa cariña linda de calabasa, déixame ser que este mundo hoxe moito ten daquel Santiago do 53 co cólera nas rúas baleiras e as necesidades daquela volven nas almas, santa, volven e precisamos do teu falar.

luns, 22 de febreiro de 2021

Brincadeiras da lingua: "Caricias no colo"


 
Baixo o título de “Caricias no colo”, Migallas Teatro ofrecénos unha mostra dos ditos tenros cos que os adultos acompañan caricias e xogos dirixidos aos máis pequerrechos e pequerrechas. Todos eles están xa recollido en Orella pendella
Este é o primeiro víde dun total de dez do programa “Brincadeiras da lingua” que tencomo obxectivo dar a coñecer a enorme riqueza e variedade de ditos e recitados infantís que existen na lingua galega e que acompañan dende hai séculos as brincadeiras da cativada e dos membros maiores da familia cos máis pequenos e pequenas. Cada capítulo está dedicado a un tipo de ditos consonte a súa función: caricias no colo; para xogar coas mans; para abanear e cabalgar; para durmir e espertar; recitados dialogados; para acompañar xogos; para facer bromas; oracións de risas; disparates e trabalinguas. 
Parabéns pola iniciativa.

sábado, 20 de febreiro de 2021

Cheghín e flipín



A primeira persoa do pretérito perfecto dos verbos da primeira conxugación remata en -ÍN, segundo a fala do Grove. Con moito desenfado explícase no vídeo recollido da páxina de facebook Entroido do Grove, dependente da Concellería de Cultura dese concello.

 

venres, 19 de febreiro de 2021

Garantamos a pluralidade lingüística


A Mesa pola Normalización Lingüística, Euskalgintzaren KONTSEILUA, CIEMEN, Iniciativa Pol asturianu, NOGARA, Plataforma per la Llengua, Òmnium, Escola Valenciana e Acció Cultural del País Valencià, difunden nas linguas propias oficiais (galego, catalán e éuscaro) e as que aspiran a este recoñecemento (asturleonés e aragonés) o contido da proposta que presentaron en febreiro de 2020 no Congreso de Madrid e que será debatida nunhas semanas.
As reivindicacións de todas estas entidades recóllense no manifesto Pluralidade lingüística: liberdade igualdade e democracia.

Trinta e tres anos despois


 por José Manuel Lage Tuñas, en Nós Diario:

Trinta e tres anos despois da entrada en vigor da Lei do uso do galego como lingua oficial das entidades locais, no Concello da Coruña vimos de aprobar a ordenanza para o uso da lingua galega poñendo así fin a unha anomalía histórica. Somos a derradeira das grandes cidades galegas en dar este paso, Vigo e Santiago aprobaron as súas ordenanzas en 1988, Ferrol no 97, Ourense no 98, Pontevedra no 2004 e Lugo no 2012. 

luns, 15 de febreiro de 2021

Matemaxia no IES de Chapela


No IES de Chapela programaron o pasado mes de novembro unha completa serie de actividades para denunciar a exclusión do galego nas materias científicas (ver funesto decreto 79/2010) e para dar a coñecer algunhas das actividades de ensino-aprendizaxe na nosa lingua.  De entre todas elas  recollo aquí as realizadas no ámbito das matemáticas como un exemplo visible do que facemos os profesores da materia, neste caso en 1º da ESO. Neste curso hai que abordar o uso e tratamento das expresións alxébricas, é un paso enorme fronte ao uso exclusivo dos números. Un recurso típico consiste en presentar o xogo de adiviñar un número despois de realizar diversas operacións. O "truco" do xogo desvélase co coñecemento dos primeiros principios de manipulación das expresións alxébricas. Isto é o que podemos ver nestes vídeos. Isto e a enorme dificultade que teñen os nenos en expresarse cun mínimo de fluidez en galego.



Unha nova versión da mesma estratexia. Agora escolle a que prefiras.