Acabamos de pasar unha nova volta ao sol. Após o inverno, tornará a primavera; máis unha para o galego, a pesar dos responsos e vergoñas. Pouco antes de se abriren as flores temos na axenda unhas eleccións autonómicas. Nas nosas mans está que sexan o exordio dun tempo novo.
A lóxica do Estado español é beneficiar ao castelán e limitar o galego e, tamén, ao euskera e ao catalán, malia que nestes dous casos cadanseu Poder autonómico compensa, nunha pequena parte, a abafante omnipresenza do castelán na Administración de Xustiza, no mundo empresarial, na publicidade e na comunicación e fición audiovisuais. Unha desaquelada desproporcionalidade, tendo en conta que somos un País no que sabemos falar galego o 89%, mentres un 53,3% aínda fala só ou nomeadamente galego e só o 24% fala sempre castelán.
por Alfonso Eiré en El Correo Gallego:
DIGÁMOLO alto é claro: en Galiza existe o negacionismo idiomático. Sempre existiu, pero non comeza a ter expresión política até que Núñez Feixóo consegue a presidencia do PPdeG, asume os postulados da FAES e pasa a usalo para desgastar electoralmente ao nacionalismo.
Alfonso Eiré, en El Correo Gallego:
OS principais medios de comunicación dos EE. UU. dixéronllo en directo a todo un presidente: “Non é certo, vostede minte”.
TOCARÁ esta semana escoitar palabras incendiadas de boas intencións e sinceras louvanzas sobre os libros. Que bonitos, que necesarios, que indispensables son os libros. Cantas cousas aprendemos neles. Son días tamén nos que mesmo as xentes de letras prestamos tamén moita atención aos números e comprobamos, con tristura, que o panorama en Galicia do libro, da lectura, da edición e das bibliotecas so dá para ser entre pesimista e moi pesimista. E as causas son varias. A primeira -un feito no que estaremos dacordo todos- é que a retirada de políticas públicas, e dos recursos que levaban aparellados, fixo moito dano ao libro galego. E non só ao libro, desde logo.
"ESTÁN impoñendo o galego". Alberto Núñez Feixoo. Xoves, 9 de outubro do ano 2008. Propoño que coloquen unha placa ben grande con esta lenda na Praza do Obradoiro. Supoño que a idea acadará unanimidade entre as forzas políticas. Uns, satisfeitos de que quede constancia do nacemento da medida de máis éxito mentres gobernaron este país, a da substitución do galego polo español. Outros, para constatar cando comezou o devalar do noso idioma.
Á vista dos inquéritos sociolingüísticos que rexistran un descenso radical de galegofalantes, sucedéronse os comentos deses politólogos que o mesmo opinan sobre o crédito bancario que analisan a reforma constitucional, sen que lles poña medo ciscar sentencias a propósito da substitución idiomática en curso nesta Terra Meiga.
DICIR QUE AGONIZA aos poucos -ou aos moitos, tal como imos- a lingua galega non é practicar catastrofismo, nin querer resucitar o informe dramático do profesor Alonso Montero; é un exercicio de responsabilidade crítica, do que esta Casa -que mantivo con vida durante case dúas décadas, contra vento e marea, a fermosa aventura de sacar á rúa todos os días un periódico en galego-
A MAIORÍA dos falantes de Galicia expresábanse nos seus dialectos e nas súas variantes. Eran analfabetos na lingua que falaban, por incapaces de lela e escribila. É doado rastrear as fontes das súas aprendizaxes máis formais, pois cambian de idioma en contextos non habituais, por exemplo, para repasar unha conta. "Tres por siete veintuno y me llevo dos". Aínda hoxe, sábese en que lingua están alfabetizando un escolar pedíndolle que conte os dedos da man. Son aprendizaxes enraízadas nunha poboación que non adoitaba usar a súa fala con quen consideraba máis culto e facíao nunha lingua estándar allea á súa vida, que aprendía na escola, nas igrexas e nos escasos medios de comunicación que tiña ao seu alcance. Crían parecer máis lidos e importantes cando utilizaban unha lingua distinta á que falaban coa súa xente, coa súa veciñanza e na maioría do seu trato cos que lles eran iguais.
O 22 dede sesetembro de 2004, as persoas que amamos o noso país e a nosa lingua comezabamos a ollar o futuro con novas esperanzas. A unanimidade arredor do noso idioma atravesaba as filas de todos os grupos parlamentares. Víñase de aprobar o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, que contara na súa elaboración coas opinións de case mil persoas de todos os ámbitos sociais. Un punto de partida para normalizar o uso do idioma, para convertelo de feito en oficial, e non só na apariencia legal.
HAI dez anos, en setembro de 2004, o Parlamento galego aprobou por unanimidade o Plan Xeral de Normalización Lingüística. Un grupo de persoas coñecedoras da situación da lingua galega en cada unha das áreas que se abordaron, xuntáronse para elaborar un documento que se presentou ao Parlamento galego para a súa aprobación. Hai dez anos dirixía os destinos do país o Partido Popular, que desde o goberno tomou a iniciativa dous anos antes, en marzo de 2002, de xuntar as persoas que traballaron na redacción e de presentalo ao exame e aprobación dos representantes lexitimamente elixidos polo pobo. Horas de traballo e de debates das comisións encargadas das distintas áreas permitiron redactar o documento que os parlamentarios converteron en definitivo. Dez anos despois, aquel documento nacido do traballo corporativo e do consenso político aínda está en vigor e ben é que así sexa porque, se nalgunha parte se podería considerar cumprido, moitas das medidas que se propoñen seguen esperando a inquebrantable decisión política de poñelas en marcha. Desde xuño de 1983 en que se aprobou a Lei de normalización lingüística, nunca se chegara a dar un paso tan transcendental para o idioma galego e o documento fixo renacer as esperanzas de que Galicia tivese mil primaveras máis, como quería Cunqueiro.
O que ocorre co galego é que o converteron nunha pura estatística, don Valentín, e nun incordio que desune, don Valentín, e nun triste boneco de vudú, don Valentín. Faino, de certo, o Goberno do que vostede forma parte, que escolleu a lingua de Rosalía e de Curros, a dos nosos labregos e mariñeiros, para escenificar a súa política de demolición –Atila en Galicia– de todo o que cheirase a bipartito. A espada do plurilingüismo –falsa coartada onde as haxa– acernou e desangrou o complicado proceso de normalización do galego; e nesas estamos agora, atrapados na maldición de Penélope, destecendo pola noite o pouco que tecemos polo día.
CASTELAO dixo que se aínda somos galegos é "por obra e gracia do noso idioma". Certo. Se perdésemos a lingua que nos define, perderiamos un dos nosos maiores atributos como pobo. Non digo que para amar e defender este noso vehículo de comunicación haxa que residir necesariamente fóra da Galicia. Pero case o afirmo tras vivir corenta anos máis alá das nosas fronteiras.
TEMOS QUE LEMBRAR seguido, no que atinxe á lingua, feitos evidentes e innegábeis. Como que o galego é a lingua propia de Galicia e dunha importante-e aínda maioritaría- parte da súa cidadanía. E, ademáis, a lingua oficial deste País, canda o castelán, na que teoricamente pódese desenvolver calquera actividade oficial e/ou privada e que entende todo o mundo en Galicia, falan e len case todos e escrebe xa unha ampla maioría. A maior abastanza, o galego e o portugués pertencen ao mesmo tronco lingüístico , o que garante na práctica unha plena comprensión dos 250 millóns de falantes desta lingua nos cinco continentes e convirte un galego verdadeiramente bilingúe que practique un bó inglés nun privilexiado europeo que manexará tres das máis faladas linguas do mundo.
ACABO de ler O galego é unha oportunidade, de título comercial, e que aparentemente se contradí coa decadencia reinante.
