Florencio Delgado Gurriarán, asinante de Galeuzka

No ano 1944 asínase en México un pacto entre organizacións catalanas, vascas e galegas. Francisco Delgado Gurriarán actúa non só como o representante do Partido Galeguista,  senón que é un dos máximos impulsores deste texto, que recollo e traduzo nunha pequena parte do libro de Xosé Estévez, Galeuzca. La periferia contra el páramo (Nabarralde 2022):

Segunda. Que se oporán a todo intento de restauración monárquica, antipopular e antidemocrática, así como a todo réxime que non sexa aceptado polas vontades libres e soberanas dos seus respectivos pobos.

Terceira. Que proclaman unha vez máis que Catalunya, Euzkadi e Galicia constitúen, polos seus títulos históricos e lingüísticos, polas súas características culturais e polas súas tradicións políticas, tres nacións claramente definidas, coas súa vontade nacional reiteradamente expresada e demandan para elas os dereitos fundamentais que corresponden a toda nación no concerto dos pobos civilizados, tales como: a súa liberdade. a súa soberanía e o seu dereito de autodeterminación, postulados polos que loitan as Nacións Unidas contra o fascismo internacional.

Cuarta. Que se compromenten a defender para os seus pobos respectivos un réxime republicano democrático, basado no respecto á liberdade e dignidade da persoa humana e inspirado en postulados de xustiza social.

Mulleres en Compostela

Pura Lorenzana (1907-1997), colaboradora das Irmandades da Fala e do Seminario de Estudos Galegos, foi unha catedrática e inspectora que promoveu a creación do Instituto Feminino de Ensino Medio Rosalía de Castro e participou na comisión para a compra da casa de Rosalía de Castro. 

Este é un dos 19 perfís biográficos do proxecto Mulleres en Compostela, que inclúe a publicación dun libro e unha unidade didáctica da man de Encarna Otero e do ilustrador Luis Ruíz Padrón

 

13 de decembro de 1987, alí estabamos

 

A Mesa pola Normalización Lingüística convoca o 13 de decembro de 1987 a primeira grande manifestación pola lingua. Participan todas as forzas políticas, sindicatos, anpas, movemento veciñal… Recordo perfectamente aquela manifestación polo que me subiu un calor polo peito cando me vin nesta foto de Xan Carballa que difundiu a Mesa polas redes sociais.

A orixe da nosa lingua guapa

Neste vídeo promovido pola RAG e a Deputación da Coruña cóntase a historia da nosa lingua. Pola miña terra diríase "A orixe da nosa lingua gopa"

A idea orixinal é de Fina Casalderrey, quen xunto con Fátima R. Ruibal, profesora de lingua do IES Antón Alonso Ríos (Tomiño) elaboraron o guión desta peza. Ademais Fátima á protagonista canda os rapaces do CPI Santa Lucía (Moaña)

A cinta baséase nunha idea orixinal da académica Fina Casalderrey, que asina o guión coa profesora de galego Fátima R. Ruibal. A docente do IES Antón Alonso Ríos (Tomiño) é ademais a mestra-meiga que protagoniza esta película canda as verdadeiras estrelas da produción: os nenos e as nenas do CPI Santa Lucía que se converteron en actores e actrices para a ocasión.

500 anos de represión do galego

Comezaron as presentacións do novo libro de Carlos Callón, O libro negro da lingua galega (Xerais 2022). Nesta reportaxe de Nós TV teremos ao propio autor, así como ao editor Fran Alonso e ao actual presidente da Mesa pola Normalización, Marcos Maceira, ofrecendo o seu punto de vista sobre a publicación.

Ademais da anterior reportaxe recollemos algunhas intervencións da súa presentación na libraría Couceiro (Santiago de Compostela) roubadas do Twitter da Mesa: 

📽️ [VÍDEO] Presentación do Libro Negro da Lingua Galega de @carloscallon.

Por vez primeira un libro céntrase en recoller e explicar testemuños da represión lingüística en Galiza ao longo dos séculos.

Mercar libro 👉 https://t.co/lbL8d6UOna https://t.co/pTZzWB7zSy

— A Mesa Normalización Lingüística (@amesanl) June 16, 2022

"Historia de los Reyes de León"

Por Xosé María Lema Suárez, nas Voces de ProLingua:

 

Hai xa tempo, en agosto de 2021, unha amiga leonesa, Paloma Fernández, me obsequiou na miña visita á súa cidade de San Andrés del Rabanedo co libro Historia de los reyes de León (Ed. Rimpego, León, 2020) do historiador leonés Ricardo Chao Prieto. San Andrés fora a parroquia definitiva do cura galego Juan Antonio Posse (1766-1854), e Paloma é outra admiradora deste personaxe de vida tan novelesca e axitada; tanto é así que en breve vai saír a luz unha publicación súa sobre as vivencias do crego nesta cidade, hoxe a terceira en poboación da provincia de León. 

Canto sabes da historia da lingua galega?

Carlos L. Medrano, que acaba de publicar o libro Gramática Xeroglífica, é o autor dun gorentoso blogue de ludolingüismo, Xogos de Lingua. Por unha publicación súa en Aulas Galegas soubemos deste Genialy - Trivial que nos propón algúns retos sobre a historia da lingua

1981, Ano zero da língua galega

1981, ANO ZERO DA LÍNGUA GALEGA from Através | Produtora on Vimeo.

Documental da AGAL dos 40 anos do galego como lingua oficial,

Participan neste audiovisual José Luís Rodríguez, Elvira Souto, María Xosé Queizán, Martinho Montero Santalha, Tiago Peres, Víctor Freixanes, Bernardo Penabade, María Solar, Pilar García Negro, Elias Torres, Manuel Portas, Ana Miranda, José Ramom Pichel, Eduardo Maragoto, Henrique Monteagudo, Xosé Ramón Freixeiro Mato, Alba Nogueira, Carlos Callón, Uxia, Susana Sánchez Arins, Ramón Villares, Ângelo Cristóvão, Valentín García e Beatriz Bieites

Os pesimistas tamén se enganan

 por Carlos Callón en La Voz de Galicia:

Cando nos detemos a pensar sobre o pasado, o presente e o futuro do galego, hai dúas preguntas fundamentais que temos que nos facer en voz alta. A primeira, por que o idioma nado para ser o natural da Galiza —de aí o seu nome: galego— non deu consolidado até o momento o seu espazo social. A segunda, por que unha fala reprimida fisicamente por séculos nas escolas (ao menos de 1543 a 1980, como documentamos no Libro negro da lingua galega), afastada dos templos (nunha exclusión que non padeceron catalán nin vasco) e desprovista de todo auxilio institucional durante medio milenio conseguiu sobrevivir e mesmo aspira a deixar atrás todos os confinamentos.

 

O dioma galego baixo o franquismo

Víctor F. Freixanes, e a secretaria, Margarita Ledo Andión, e mais o director xeral da Editorial Galaxia, Francisco Castro, o director xeral da Editorial Galaxia, Margarita Ledo Andión, a secretaria da RAG e Víctor F. Freixanes, o seu presidente acompañan a Henrique Monteagudo na presentación do libro O dioma galego baixo o franquismo

Era Cristovo Colón galego?

O youtubeiro estradense Marcos Borrageros estréase con este vídeo sobre a eventual orixe galega de Cristovo Colón 

O galego e a súa problemática hoxe (1987). Programa Encontros

Programa emitido no mes de maio do 1987 no que debatían sobre a situación naquela altura da lingua galega Xavier Alcalá (enxeñeiro de telecomunicacións), Xesús Ferro Ruibal (estudoso en temas sociolingüísticos), Pilar Garcia Negro (profesora e ensaísta), Juan Carlos Goñi (director de Radio Noroeste), Luís Moure Mariño (notario e escritor) e Manuel Taboada (director xeral de Política Lingüística) con Luís Álvarez Pousa como moderador.

 

Ten futuro o galego?

 Por Teresa Barro, en Nós Diario:

Aló polos anos 70 do século pasado pensaron moitos que facer o galego lingua oficial lle daría o prestixio que precisaba e curaría os problemas todos. Algúns conformábanse con que o galego virase monumento nacional e os máis “románticos” pensaban que os galegos estaban rabiando por falar en galego e que Franco non lles deixara. Non se quixo ver que había unha fuxida do galego como había unha fuxida da aldea. As dúas cousas ían xuntas, pois que, co andar do tempo, o galego ficara acurrunchado nas aldeas e desprezado como elas. Pasaron os anos e estase a ver que a doenza non curou, que o galego se fala menos cada días e que se segue así vai morrer. Será a culpa dos galegos, que somos deixados e non sabemos defender o noso? Ou será que non se fixo un diagnóstico acertado da situación da lingua? Porque o que non se quixo recoñecer foi que o galego non estaba en bo estado, e esa evasión da realidade non deixou remedialo. Que sucedería se a alguén cunha doenza grave lle dixeran que tiña unha catarreira de nada? Que sería como ter tose e rañar o lombo. A doenza agravaría e o doente morrería.

 

Do xenocidio ao lingüicidio

 

Pronto se vai celebrar a 3ª edición de Malas linguas, esa xanela aberta da Deputación da Coruña á reflexión sociolingüística cargada de ideas ben construídas arredor da situación das linguas, especialmente da nosa, nunha época na que o paradigma é o silencio arredor deste tema. En varias ocasións xa apareceron por aquí referencias a esta feliz iniciativa ( [1], [2], [3], [4] 

) e agora pareceume unha boa ocasión para compartir as reflexións de Encarna Otero sobre o tema que dá título a esta entrada: "Do xenocidio ao lingüicidio" 

Caranvexo TV

Os centros CEIP A Guía, CEIP de Abelendo, CEIP de Quintela, CEIP de Reibón,  CEIP de Seara, CEIP de Tirán,  CEIP Domaio,  EEI de Verducedo,  EEI do Con,  IES A Paralaia e o IES As Barxas xuntáronse arredor do proxecto Caranvexo TV e fixeron esta enorme marabilla co patrocinio da Área de Normalización Lingüística do concello de Moaña.
O portal está inzado de vídeos e escoller un para compartir aquí non só é difícil, senón tamén inxusto cos moitos outros proxectos cheos de traballo e ilusión. Con todo atrevinme a deixar aquí unha elección. Forma parte tamén do audiovisual do IES As Barxas, que xoga noutra liga. Na seguinte peza, de Manuel Currás, entendo que un alumno do centro, cóntase a verdadeira historia da película "Los lunes al sol". Para min moito máis emocionante esta curta documental sobre o conflito de Ascón contado por Manuel Currás. Unha marabilla.

O galego e as fronteiras

por Xosé Luís Santos Cabanas,nas Voces de ProLingua:

A Sociolingüística achegouse (e achégase aínda) ás relacións entre os idiomas falados nun mesmo territorio, ben estudadas polo valenciano Rafael Ninyoles, que faleceu a finais de outubro deste 2019 que está rematando. É mágoa que a wikipedia galega non lle dedique unha entrada a este destacado científico social, pois nesta terra somos moitas as persoas que descubrimos nos seus libros, algúns deles traducidos ao galego, como desde a análise psicosocial ou socioloxía do coñecemento se describen conflitos lingüísticos nos que medran vizosos prexuízos que levan a que unha lingua sexa considerada como de segunda ou terceira categoría no que vou chamar, para entendérmonos, imaxinario colectivo.

Represión da lingua e cultura galega: do franquismo á actualidade

Entre o 16 e o 18 de outubro, na Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación, preto de 30 expertos e expertas procedentes de universidades europeas e suramericanas impartiron diferentes conferencias e presentacións  no “XII Congreso internacional sobre comunicación social e opinión pública nas ditaduras”, organizado polo grupo de investigación en Propaganda e Técnicas da Comunicación da Facultade.
Matías Rodríguez da Torre fálanos da represión da lingua e a cultura galega desde o franquismo á actualidade.

O portugués naceu por xeración espontánea?

por Mª Pilar García Negro, en La Voz de Galicia:

En visita institucional á Galiza, o presidente do Instituto Camões, Luís Faro Ramos, afirma que galego e portugués non son a mesma lingua, ben que entre elas hai proximidade, maior da que hai entre o portugués e o castellano. Resulta lamentábel -dígoo así, ás claras, sen ceder á pretensa ambigüidade caracterolóxica galega- que un alto representante cultural de Portugal se manifeste deste xeito ignorante. O portugués, señor Faro, naceu do galego, que se expandiu de norte a sul (como o castellano, como o catalán), nun tempo en que a fronteira Galiza-Portugal simplemente non existía: nobres con patrimonio común aquén e alén do Minho, alianzas estratéxicas entre a aristocracia de ambos lugares, trobadores dun e doutro lado coa mesma lingua e os mesmos códigos literarios... O portugués é o galego do Sul, cunha diferenza fundamental provocada pola separación política: tal e como afirmaban os nosos clásicos, o portugués non é máis que o galego moderno e oficial, quer dicer, o que tivo a oportunidade de se desenvolver como tal, con todas as institucións do poder político, do Estado, detrás, en canto o galego orixinal ficou oprimido, reprimido, comprimido e deprimido (e asegúrolle que non é un xogo inútil de palabras coa mesma raíz).

Pacto de irmãos. Os primórdios da língua escrita

Pacto de irmãos. Os primórdios da língua escrita from PACTO DE IRMÃOS on Vimeo.


Pacto de irmãos é un documental sobre os manuscritos máis antigos coñecidos escritos en galego-portugués que reflixte acerca das orixes da lingua a partir da descomposición do latín da vella Gallaecia, mais tamén sobre o papel da escrita na conformación social e cultural da comunidade de falantes.
Encontraremos á romanista Lídia Jorge, o escritor Rui Zink, o filólogo José António Souto Cabo (especialista no manuscrito que dá nome ao documental) ou à paleógrafa Maria José Azevedo Santos.

Día da Poesía con Memoria

A biblioteca do IES Antón Losada (A Estrada) organizou diversas actividades na honra dos poetas que foron vítimas da guerra do 1936 entre as que destacamos a lectura e divulgación destes poemas sobre a represión