Unha actitude do valedor do pobo manifestamente mellorable

por Alfredo Suárez Canal, político, en Terra e Tempo

O "Valedor do Pobo" é unha institución que contemplada no Estatuto de Autonomía ten o cometido legal de velar polos dereitos e liberdades fundamentais e, singularmente, os dereitos individuais e colectivos recollidos no título preliminar do Estatuto.

Nese título preliminar, faise unha referencia xenérica aos dereitos e liberdades fundamentais, e en concreto o dereito ao traballo na propia terra, e como dereito específico colectivo reséñase o idioma galego como propio e determina que é unha obriga da administración pública galega a súa promoción e impulso.

Este é o recoñecemento legal explícito dunha situación que evidencia que o idioma que está sometido á desvantaxe, á postergación e perigo de desaparición é o idioma propio e xa que logo a preocupación fundamental nese ámbito dunha institución como o "Valedor do Pobo" sería actuar de oficio e amparar, sobre todo, o dereito dos cidadáns que teñen dificultades enormes para poder vivir en galego.

Lonxe desta preocupación a realidade lingüística que reflicte, ano tras ano, o informe que o Valedor presenta ao Parlamento converte a esta institución nun auténtico extraterrestre no país no que exerce a súa función. Só cunha posición prexuizosa se pode entender que as oito suxestións que recolle o Valedor no ámbito dos dereitos lingüísticos vulnerados estean destinadas a reclamar de distintas administracións o uso do español, mesmo en folletos turísticos ou informativos. Nin unha soa suxestión destinada a amparar o dereito individual, imposíbel de exercer plenamente, a vivir en galego e, sobre todo, o dereito colectivo a potenciación do emprego do galego.

Máis aínda, as queixas que se tramitan diante do Valedor sobre a vulneración da legalidade e o dereito a vivir en galego son despachadas con frases xenéricas e desvalorizadoras que desincentivan calquera pretensión de presentar queixas en defensa do galego. Mesmo da a sensación que esa é a motivación do trato dado ás queixas en relación coa realidade lingüística: amplificar e reseñar moi detalladamente as que reflicten situacións como si o problema en Galiza fose para o español e minimizar, e case invisibilizar, as dos que defenden o galego. En definitiva, dar unha imaxe distorsionada da realidade lingüística quizais para servir a esa estratexia de acoso e derribo para o galego e, ao mesmo tempo, conseguir que as queixas a favor do uso do galego desaparezan porque ven a inutilidade da súa presentación.

Esta actuación significa, pois, esquecer o mandato legal da Lei do Valedor que determina que unha das súas razóns de ser situase na defensa do dereito colectivo a potenciación do idioma propio e os dereitos individuais que deste se derivan. A deserción dese obxectivo que se esta a producir na actualidade nos poderes públicos en Galiza, representa que se está actuando contra o pais, contra o seu sinal de identidade máis xenuíno, esquecendo a loita democrática máis importante que levou o pobo galego ao longo de cinco séculos en defensa da súa lingua. En definitiva, esquecese a loita pola liberdade máis importante que está en xogo novamente neste momento no noso país. A loita polo noso idioma. E o Valedor do pobo non debería ser cómplice do proceder e da estratexia da Xunta.