Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







Amosando publicacións coa etiqueta normativa. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta normativa. Amosar todas as publicacións

martes, 19 de setembro de 2023

Lingua e rango

 


por Nemésio Barxa en Nós Diario:

Lástima que não fosse num ato mais transcendente, mas no inútil trâmite de investidura de Núñez Feijóo, no Congresso, vai ser possível o uso, sem restrições, das quatro línguas cooficiais do Estado espanhol e a ver se de uma vez se enteram os do idioma único que na Galiza, Euskadi ou Països Catalans tanto oficial é o castelhano como o galego, euskera ou catalão, que é o que significa a palavra "cooficial"; se a Constituição define rango de cooficialidade é claro que não é de subsidiariedade ou possibilidade. O Sr. Feijóo sentirá agravado o suplício de esse remedo de investidura com estampar-lhe nos focinhos o idioma ao que tanto maltratou e despreciou como presidente da Xunta. Pessoalmente tenho motivos de preocupação; o euskera, sendo o que conta com menos falantes, não terá problema de uso. Mas o galego terá que definir-se: comum, oficial, da RAG ou reintegracionista; suponho que infelizmente optaram polo da Xunta, bastante alongado do seu tronco da lusofonia para achegar-se ao tronco do castelhano. Há um galego-português universal e internacional, com todas as particularidades que poda ter no Brasil, Angola, Galiza desde há um tempo…, no que vive e tem futuro o galego, com esse galego culto, comum e internacional é com o que deveríamos apresentar-nos no seu uso nas instituições. Catalunya terá que enfrentar semelhante problema.

mércores, 5 de febreiro de 2020

Os prexuízos no concello da Lama



Neste capítulo a reporteira foi á procura concello no que a súa fala fose a máis próxima ao estándar. Como hai bos estudos do ILG sobre o tema, non tivo en problema en determinar que o pontevedrés concello da Lama era xusto o que estaba buscando. Pero o que atopou non foi só unha fala moi semellante á norma, o seu achado máis importante foi o dunha morea de prexuízos. Que se os da parroquia do lado xa teñen outra forma de falar, (pero os de Almería falan coma nós), que se nós falamos un galego regular, que onde se falan ben é por Lugo (e se es de Lugo, por Pontevedra), que se o galego dos medios é "demasiado perfecto", que se nós falamos un "galego cerrado" e incorrecto. As consecuencias de todo isto podémolas comprobar nos últimos segundos do vídeo cando un dos veciños nos informa de que ningún dos 86 rapaces do colexio da Lama é galego-falante.

martes, 18 de decembro de 2018

A estratégia binormativista no processo normalizador do galego

por Paulo Gamallo na Praza Pública:

Lembro nitidamente aquele triste funcionário que autenticava os meus documentos numa sala da Junta de Galiza para uma acreditação qualquer. Lembro como se deteve surpreendido ao ler um documento com um cabeçalho no que destacava a palavra DECLARAÇÃO em grandes letras.

domingo, 13 de maio de 2018

Binormativismo: tentativa de resposta a um problema que nom se colocou

por Maurício Castro, no Sermos Galiza:

Som da opiniom de que todo isto do chamado “conflito normativo” que arrastamos há décadas manifesta umha impotência: a de avançarmos, como formaçom social, na adoçom e normalizaçom do galego como língua nacional.

sábado, 12 de maio de 2018

Tribulações de um reintegracionista para modificar seu apelido

por Nemésio Barxa, no Sermos Galiza:
Seu apelido ou seu nome. Ultimamente neste digital esta-se a reivindicar o direito que todos temos de reintegrar ao galego nossos apelidos ou nomes deturpados ou castelanizados. Eu ao remate de este escrito vou deixar um resumo dos trámites e condições que devem darse para obter a modificação. Mas, primeiro, vai uma mensagem para os que comigo compartem as teses reintegracionistas e que podem pensar em optar a mundanças não sempre de facil decissão.

luns, 13 de novembro de 2017

O Hyundai Kona na Galiza, o Hyundai Koño em Castela: um (auto)desprezo possível/impossível

por Carlos Garrido no Sermos Galiza:


 0 °C [leia-se «zero graus Celsius»]. Bieito: «Imagina, amigo Benito, que um fabricante sul-coreano de carros, digamos que a Hyundai, designa como Koño um novo utilitário desportivo, porque Koño —é um suposto— é o nome de um distrito ocidental, muito turístico, da ilha do Havai. Seria, entom, possível que esse carro fosse introduzido no mercado espanhol, e em Castela, sob a denominaçom Hyundai Koño?» / Benito: «Ah, ah! O que dis, Bieito? Estás de brincadeira? Isso seria impossível, porque em castelhano —e como é possível que o ignores?— a palavra coño é voz grosseira, que denota a vulva da mulher. Isso seria indecente, indigno, constituiria um escándalo, e o fabricante seria alvo de merecidas campanhas públicas de irrisom e de escárnio. Teria de mudar logo o nome do carro, se quigesse vender bem! Observa que o originalmente chamado Mitsubishi Pajero, em Espanha já foi comercializado com o nome de Montero, para se evitar a ligaçom com cast. paja ‘masturbaçom, punheta’. O que propós que imagine é, portanto, cousa verdadeiramente contrafactual!» Facto: A Hyundai acaba de introduzir o seu novo utilitário desportivo no mercado espanhol, e portanto na Galiza, sem qualquer oposiçom dos notáveis galegos, sob o nome Hyundai Kona! 

mércores, 26 de xullo de 2017

Irse!

por María Canosa en La Voz de Galicia:

Cada vez que hai un cambio nas normas do galego, queixámonos. Non só iso, é que aproveitamos para dicir que nos tolean da cabeza e que así non hai quen fale galego. Ah! Xa non sabemos que dicir! Gracias/Grazas. Ala, torzo o bico e non o falo. Punto. Acabouse. Que tanta lea e tanto conto... Non falamos galego e punto.

venres, 12 de agosto de 2016

Reequilibrar o galego. Louvor do activismo lingüístico.

por Joám Lopes Facal, no Praza Pública:

Registam as estatísticas a desoladora evoluçom do nosso idioma, a mais alta criaçom do país que já foi Gallaecia com os romanos e Kallaikia com os geógrafos helenos. Um monumento ímpar que justifica umha naçom.

venres, 5 de agosto de 2016

Apartheid

por Xavier Queipo no Sermos Galiza:

Eu adoito meter o fociño onde non me chaman. Ás veces o resultado é positivo e saio co fociño indemne e outras con el adoecido. Así e todo, e a risco de non estar a ben con todo o mundo (non se pode), vou expresar en síntese as miñas ideas sobre ese manifesto que circula pola rede e que xa recibín unhas cantas veces, sobre o chamado apartheid lingüístico.

luns, 11 de maio de 2015

Decreto Filgueira



Documental de Ozo Perozo para a AGAL centrado na historia da normativización entre os anos 1971 e 1982. Conta coa intervención de moitos dos protagonistas deste debate así como a de historiadores que aportan a súa visión sobre o proceso que levou á actual normativa da nosa lingua: Xosé Luís Barreiro Rivas, Elvira Souto, Isaac Alonso Estraviz, Francisco Fernández Rei, José Luís Rodríguez, Maria Xosé Queizán, José Luís do Pico Orjais, Francisco Rodríguez, Tiago Peres Gonçalves, Uxío-Breogán Diéguez e Carlos Velasco.

sábado, 28 de febreiro de 2015

Olá, novo consenso!

por Miguel Penas, na Praza Pública:


Fevereiro de 2015 pode ser um mês que marque um ponto de inflexom na história da nossa língua no atual território da Galiza. Começou com umha importante mobilizaçom social em favor do galego e finalmente termina com bom sabor de boca, fruto da assinatura dum acordo de colaboraçom entre o Presidente do governo galego e o Chefe de Estado português. Parece evidente que a língua importa, ainda na Galiza do século XXI.

martes, 4 de novembro de 2014

A lingua estándar

por Helena Villar Janeiro, en El Correo Gallego:


A MAIORÍA dos falantes de Galicia expresábanse nos seus dialectos e nas súas variantes. Eran analfabetos na lingua que falaban, por incapaces de lela e escribila. É doado rastrear as fontes das súas aprendizaxes máis formais, pois cambian de idioma en contextos non habituais, por exemplo, para repasar unha conta. "Tres por siete veintuno y me llevo dos". Aínda hoxe, sábese en que lingua están alfabetizando un escolar pedíndolle que conte os dedos da man. Son aprendizaxes enraízadas nunha poboación que non adoitaba usar a súa fala con quen consideraba máis culto e facíao nunha lingua estándar allea á súa vida, que aprendía na escola, nas igrexas e nos escasos medios de comunicación que tiña ao seu alcance. Crían parecer máis lidos e importantes cando utilizaban unha lingua distinta á que falaban coa súa xente, coa súa veciñanza e na maioría do seu trato cos que lles eran iguais.

venres, 20 de decembro de 2013

A hora da estrela

por Isabel Rei, no Sermos Galiza:


Tudo no mundo começou com um sim. Uma molécula
disse sim a outra molécula e nasceu a vida.
A hora da estrela, Clarice Lispector (1977)

Quando em 1925 Cecília Payne demonstrou que as estrelas eram compostas principalmente de hidrogénio e que podiam ser classificadas segundo a sua temperatura absoluta, o coletivo de astrónomos deixou de pensar que a composição do Sol era semelhante à da Terra. Os cientistas aceitaram a proposta de Cecília, que mudou o sistema de classificação de estrelas, o único utilizado na atualidade.

luns, 9 de decembro de 2013

Unha lingua para xogar e outra para desprezar



Moi oportuno este alegre vídeo elaborado pola Direcció General de Política Lingüística catalana, xusto cando chega a época das compras do nadal. Desde os xogos de lápis e papel aos que nos chegan pola vía das últimas tecnoloxías, pasando polos clásicos xogos de mesa, o protagonista do vídeo, o 'Ç' lévanos de paseo por unha xornada de aventuras e diversión. E que é o que temos desde a nosa Secretaría Xeral de Política Lingüística? A resposta é Nada na Rede: un refrito do feito en edicións anteriores, pero nada, absolutamente nada novo.
O vídeo ademáis forma parte da celebración do 'Centenari de les Normes Ortogràfiques', un conxunto de 24 normas aprobadas hai 100 anos polo l’Institut d’Estudis Catalans. Este mesmo ano cúmpríronse 10 da promulgación da actual normativa galega. E nin a RAG nin o goberno galego tiveron a ben celebrar ningún tipo de acto para dignificar a norma que une a todos os galegos na escrita. Isto demostra ata que punto as institucións desprezan aquilo que é a súa propia razón de ser.

martes, 8 de outubro de 2013

Quarenta anos na Fábrica da Língua

por Celso Álvarez Cáccamo en Praza Pública:


Desde há aproximadamente 40 anos se vem construindo na Galiza uma versão (oral, escrita e funcional) da língua do país que geralmente está naturalizada já como o “galego oficial” (paralelamente, não esqueçamos, desde há um pouco menos se vem construindo e praticando a versão “reintegracionista”). As explicações de por que “se” optou por esse caminho (e deixo o “se” deliberadamente ambíguo por enquanto), desde e com as instituições, são variadas, mas entram no geral em três grandes blocos de critérios: fidelidade à tradição escrita, fidelidade à fala (e — dizem que portanto — maior aceitação social), e facilidade de uso. Não é objeto deste escrito comentar os critérios anteriores, já muito debatidos. O facto inegável é que, nesta altura, essa versão da língua, que chamarei o “galego-RAG”, está amplamente reconhecida (na medida em que pode está-lo uma língua em processo de extinção), sem que isto empeça que a visão alternativa (e simbólica e politicamente contrária), o “reintegracionismo”, esteja também naturalizada noutros grupos de pessoa possivelmente crescentes.

luns, 8 de xullo de 2013

Explicando-lhe a Víctor Freixanes por que eu som reintegracionista (I)

por Filipe Díez en Praza Pública:

Quero começar este artigo reiterando os parabéns que publicamente dei a Víctor Freixanes quando hai quatro semanas publicou, na sua coluna em LVG, o artigo Carta a Alonso Montero (para provocar um debate). Parabéns merecidos pola atitude humilde e autocrítica que mostra, ao se atrever a formular a pergunta essencial e ao fazê-lo sem qualquera retórica autojustificativa: “¿Cantas cousas fixemos mal (ou non fixemos ben) nestes trinta anos de democracia, autonomía e capacidade de decisión?”

xoves, 30 de maio de 2013

Língua galega e Cia, Sociedade Limitada

por Henrique Egea Lapina, no Terra e Tempo:


Para continuar com a análise da colonização do nosso país [já falei na memória histórica e em aspectos do dia a dia] não podo resistir-me a tratar o controvertido tema da língua pois, nos últimos tempos, venhem acumulando-se diversos feitos deste sector (o culebrão da RAG., as queixas dos editores, as mudanças de opção lingüística de alguns autores, a proposta de legislativa popular Paz Andrade...)

luns, 20 de maio de 2013

Medo ao reintegracionismo?

por Alfredo Ferreiro, en Praza Pública:


O pobo abandona o galego, e isto semella por momentos unha realidade inexorábel. Despois da noite escura da ditadura, nos seguintes trinta anos foron criadas institucións, televisións, radios, ensino en galego e, para favorecer o desenvolvemento dunha modesta mais verdadeira industria cultural, deixouse de lado a sempiterna discusión sobre a norma escrita. Deixouse caer para o lado menos atrevido: tratábase de conservar a pouca normalidade que o galego podía ofrecer mostrándose como, non sen algunhas variacións, se tiña publicado na maioría da produción bibliográfica e académica dos anos anteriores. Mudar de forma taxativa a lingua mediante a recuperación dunha grafía histórica na actualidade vinculada a un idioma estranxeiro, era ousadía que só un grupo de arroutados mozos e un par de vellos tolos eran capaces de propor.

luns, 22 de abril de 2013

Un contributo fundamental ao noso idioma: a Estilística da lingua galega (2013) de Xosé Ramón Freixeiro Mato

por Xosé Manuel Sánchez Rei en Terra e Tempo:


Constitúe xa un lugar común a afirmación de que os estudos filolóxicos e lingüísticos galegos coñeceron, nos últimos tempos, un desenvolvemento extraordinario, tanto pola cantidade de traballos dados a lume canto pola súa calidade. Por citarmos tan só unhas mostras, a lingua conta desde hai anos con descricións rigorosas das súas singularidades gramaticais (Gramática da lingua galega, de Rosario Álvarez & Xosé Xove, 2002; Gramática da lingua galega, de Xosé Ramón Freixeiro Mato, 2006, da cal falaremos de novo máis abaixo; etc.) ou da súa evolución co pasar do tempo como protagonista (Gramática histórica galega, de Manuel Ferreiro, 1999 e 1997; Historia da lingua galega, de Ramón Mariño, 1998; etc.). Son, como se pode observar, títulos publicados en finais do século pasado e nos primordios do presente, nuns momentos que a filoloxía galega conseguiu, en parte grazas a eles, a maioría de idade canto ao número e ao academicismo serio de monográficos sobre a súa descrición.

domingo, 14 de abril de 2013

Reivindicación grafías 'ñ' e'll' como galegas, antes que españolas

Neste traballo de Xulián Maure, que transcribe os dous primeiros textos medievais que fan referencia a igrexa de Santa María de Baiona. Remata este traballo analizando as letras 'ñ' e 'll' como patrimonio da grafía galega desde a Idade Media (1274 e 1319).
Podemos ler o seguinte polémico parágrafo no traballo:
 Para os que padecen militancia a ortográfica e converteron a ortografía, un instrumento de comunicación colectivo, nunha especie de sistema de graffitis para reforzar a identidade do seu grupo ou manter a súa presenza social, pouco valor pode ter saber que o que rexeitan como alleo naceu hai máis de setecentos anos nesta nosa terra.


Vía Insituto de Estudos Miñoranos