A lingua dos convencidos

 por Ismael Ramos en El Diario:

“Sempre escribes en galego?”. A pregunta aparece en actos e entrevistas tanto fóra como dentro de Galicia. Cando sucede fóra, a maioría das veces hai nela un matiz de curiosidade xenuína, sobre todo se quen a fai é monolingüe. Existe un desexo inocente de saber máis, de aprender. Intúese nela, ás veces, mesmo certa xenerosidade. En cambio, cando a pregunta se enuncia dende dentro, os matices son máis variados: a evidencia do galego como lingua non normalizada fronte ao español, a perpetuación de prexuízos e estereotipos lingüísticos que a miúdo cremos superados —estar sempre á defensiva resulta tan aburrido!— ou a ignorancia máis absoluta. É neste último caso, cando xa non sinto rabia, só tristeza.

Normalización da lingua galega: un obxectivo realista.

 por Óscar Lomba Álvarez, membro de ProLingua,  en Novas do Eixo Atlántico

A normalización da lingua galega constitúe un dos grandes retos socioculturais da Galiza contemporánea. Lonxe de ser unha aspiración utópica ou simplemente simbólica, trátase dun obxectivo realista, sempre que exista vontade política, compromiso social e unha planificación estratéxica coherente e sostida no tempo.

Cando a política ignora a lingüística

 por Xosé-Henrique Costas, en ProLingua:

Pasou na punta dos pés a aprobación do RD 798/2025 (BOE nº 232 de 26/9/2025) de creación do Consejo de las lenguas oficiales (CLO) e mais a Oficina para las lenguas oficiales (OLO), organismos que veñen subsituír os inoperantes Consejo de las Lenguas Oficiales en la Administración General del Estado e a Oficina para las Lenguas Oficiales en la Administración General del Estado, constituídos formalmente xa en 2008.

Que problema teñen as mates en galego, Valentín?

 por Manuel Dopazo, en ProLingua:

“O problema coa lingua non se soluciona porque as matemáticas se dean en galego”, iso di na actualidade Valentín García, cando en 2009 saía alarmado berrando contra o Decreto que acabou impondo o Partido Popular e que contraviña o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (2004) e a Lei de normalización lingüística (1983). Arrieiriños somos e no camiño nos atoparemos.

 

Como se debuxa a dignidade?

 por Ismael Ramos, en El Diario:

Hai na cultura galega demasiadas figuras na misa e repicando? Supoño que iso non é nada en comparación coas técnicas de disociación de Valentín García, que leva doce anos afirmando que o galego vai ben e indo todos os días traballar á Secretaría Xeral de Política Lingüística

Paremos o exterminio do galego de Asturias

Comunicado de Prolingua:

A asociación Axuntar do Eo-Navia solicita axuda económica para acudir aos tribunais co obxecto de denunciar e tentar parar o intento indisimulado da Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) e do Goberno do Principado de Asturias de eliminar o glotónimo oficial e legal galego-asturiano ou galego/asturiano (así desde a Lei 1/1998, de 23 de marzo, de uso e promoción do bable/asturiano, BOPA de 28 de marzo) e substituílo polo ilegal “eonaviego”, para eliminar así toda conexión co galego e facilitar a súa absorción polo asturiano pola vía dos feitos consumados.

 

https://axuntar.eu/pararlles-os-pes-campana-de-axuda-al-gallego-de-asturias/

 

Xabier P. Docampo, o lóstrego do conto

 por Malores Villanueva en ProLingua:

Un lustro é o tempo que pasou dende que Xabier P. Docampo deixou de contarnos historias. Nestes cinco anos perdemos, de seguro, algunha narración que abrollaría do seu maxín para facer as delicias das persoas que agardabamos os seus libros coma, nestes días de tanta calor, anhelamos unha airexa. Sempre xeneroso, deixou dúas obras que se publicaron postumamente: O pintor cego, unha historia lendaria, de gusto clásico, que ofrece unha reflexión sobre a bondade e a xustiza; e os Contos de obxectos, que un imaxina na voz rotunda do autor, á vez que saca do peto as cousas das que fala, nunha posta en escena xa só soñada. 

Domingo Frades, moito amou a súa fala

 

por Francisco Fernández Rei, nas Voces de ProLingua:

 

O 18 de decembro do 2004, na sede coruñesa da Real Academia Galega desenvolveuse un plenario extraordinario, co mesmo ritual de entrada dos académicos e académicas de número, para acoller catro correspondentes: tres en representación das comarcas estremeiras de Asturias, León e Zamora, e un pola rexión de Xálima (ou Val do Ellas), dos somontes da Serra de Gata en Cáceres, onde, en palabras de Lindley Cintra, existe un «falar também essencialmente galego», que, como o «falar fundamentalmente galego, mas com leonesismos, de Castelo Rodrigo e de Riba-Coa no séc. XIII», débese a repoboadores galegos frecuentemente lembrados pola toponimia (1). Xosé-Henrique Costas bautizaría como valego esas falas de Cáceres.

"Historia de los Reyes de León"

Por Xosé María Lema Suárez, nas Voces de ProLingua:

 

Hai xa tempo, en agosto de 2021, unha amiga leonesa, Paloma Fernández, me obsequiou na miña visita á súa cidade de San Andrés del Rabanedo co libro Historia de los reyes de León (Ed. Rimpego, León, 2020) do historiador leonés Ricardo Chao Prieto. San Andrés fora a parroquia definitiva do cura galego Juan Antonio Posse (1766-1854), e Paloma é outra admiradora deste personaxe de vida tan novelesca e axitada; tanto é así que en breve vai saír a luz unha publicación súa sobre as vivencias do crego nesta cidade, hoxe a terceira en poboación da provincia de León. 

Unha empresa non galega co galego

 

por Xosé María Lema nas Voces de ProLingua:

Ó fío de que hai uns días estivese de triste actualidade unha empresa conserveira galega por excluír a lingua do país dun concurso titulado “Relatos del mar”, anímome a sacar a luz o caso doutra non galega -á que non teño reparo en facerlle propaganda-, que, atendendo á petición dun cliente galego, non só incorporou a nosa lingua á súa páxina web, senón que acometeu unha campaña no noso idioma para a súa clientela de Galicia. 

Medicina en galego

 

por Elvira Nercellas nas Voces de ProLingua:

Na única facultade de Medicina de Galicia, tan só o 1,2% da docencia é impartida en galego. Coa diglosia e a marxinación do galego dentro das aulas xorde o grupo de normalización lingüística “Medicina en galego”. Onde queda o noso dereito a estudar en galego nunha facultade pública galega? Por que non se ve como unha prioridade formar ás futuras médicas galegas na lingua que falarán a maior parte das súas pacientes? 

Ramón Villares e a imposición da lingua

 

por Xosé Henrique Costas González, nas Voces de ProLingua:

O sábado 8 de maio lemos en Sermos Galiza unha entrevista co presidente da RAG, Vítor Freixanes. Nela valoraba os resultados dun traballo do Seminario de Sociolingüística da RAG segundo o cal un 35% dos rapaces e rapazas de 4º da ESO en Galicia carecen de competencia en lingua galega, de xeito que se conculcaba así gravemente o art. 14 da LNL/1983 que indica que ao final do ensino obrigatorio tería que estar garantida a igualdade de competencia entre os dous idiomas oficiais.

Xosé Ramón Barreiro (1936-2021). In memoriam

 por Xosé María Lema, nas Voces de ProLingua:

O pasado 17 de marzo de 2021 finaba na súa casa de Coruña o historiador Xosé Ramón Barreiro Fernández, que tamén foi Presidente da Real Academia Galega (RAG) de 2001 a 2009. 

Sara Plaza, a forza que vén de lonxe

 Por Francisco Fernández Rei, en ProLingua:

 

A tradutora e ilustradora Sara Plaza Moreno, sen ningunha ligazón familiar con Galicia, hai uns anos comezou a se preocupar pola situación lingüística e social galega para o que se valeu, sobre todo, da lectura de xornais dixitais na nosa lingua e de fontes variadas como programas culturais da TVG e portais na rede.

 

Carta aberta ao alcalde da Estrada, José López Campos

 Carta de ProLingua ao alcalde da Estrada: 

Como Vde. saberá, unha torre de ouro é o elemento máis destacable do escudo do concello. Porén o ouro do debuxo vólvese alcatrán na realidade. A torre do escudo fai referencia á de Guimarei que hoxe esmorece comesta polas silvas e as hedras. Se nestes días alguén quixera visitar esta ruína levaría aínda outra sorpresa. Non podería facelo porque un pastor eléctrico rodea a finca. 

 Esta esperpéntica e tenebrosa imaxe da torre de Guimarei é a metáfora máis acaída para representar o maltrato á nosa lingua por parte do goberno municipal que Vde. preside. Estámonos referindo ás bases do concurso de proxectos para a humanización da Praza da Feira da vila, publicadas o pasado mes de xullo e nas que se excluíu completamente o galego a pesar de existir unha ordenanza municipal de compromiso coa normalización. O agravio non fica aquí senón que chega ao desvarío no punto 1.12, titulado "Idioma", que di exactamente: 

"Todos los concursantes presentarán la documentación, en castellano o en gallego con traducción al castellano" 

Os feitos son claros. Por unha banda publícase unha ordenanza amparando a lingua mais na práctica maltrátase. A estas alturas e con estes antecedentes non nos valen escusas. O mal está feito e os veciños xa saben que o goberno estradense elevou un muro electrificado arredor do galego. Non podemos imaxinar mellor forma de invitar os estradenses a traizoalo. 

 O noso desgusto vai máis alá do comentado pois tememos que este agravio se traslade do concello a todo o país cando lembramos que na campaña das eleccións municipais do 2015 Vde. gravou 15 vídeos nos que aparecía entrevistado polo secretario xeral de política lingüística e nos que se evidenciaba a perfecta sintonía que hai entre os dous. Con estes antecedentes, ninguén nos pode asegurar que o desleixo pola lingua que vostede demostrou non é compartido por quen dirixe a política lingüística galega. 

En ProLingua desaprobamos a hipocrisía, por iso no noso escudo o galego refulxe en ouro, o mesmo ouro que queremos para a práctica diaria. 

ProLingua, 14 de setembro de 2020

E despois...

Pola rolde de ProLingua chégame este vídeo-poema de Paco Rivas, tremendamente actual, tremendamente fermoso.
Esta poesía do confinamento sérveme para lembrar, cun día de atraso, o Día da Poesía.

Dez anos da presentación das 55 mentiras

por Francisco Fernández Rei, nas Voces de ProLingua:

Para Xavier P. DoCampo,

para Agustín Fernández Paz e

para María Xosé Rodríguez Valcárcel,

irmáns e irmá de ProLingua

que andan a navegar polos mares ignotos do Alén.

Hoxe hai dez anos da acción máis impactante de ProLingua: a multipresentación, ás 20:30 hora local, do libro 55 mentiras sobre a lingua galega en 69 localidades de Galicia e doutras zonas de España, e tamén no estranxeiro, en cidades de Europa, América e Asia. Nas semanas seguintes tivo lugar, ademais, un bo quiñón de novas presentacións noutros lugares diferentes.

O galego e as fronteiras

por Xosé Luís Santos Cabanas,nas Voces de ProLingua:

A Sociolingüística achegouse (e achégase aínda) ás relacións entre os idiomas falados nun mesmo territorio, ben estudadas polo valenciano Rafael Ninyoles, que faleceu a finais de outubro deste 2019 que está rematando. É mágoa que a wikipedia galega non lle dedique unha entrada a este destacado científico social, pois nesta terra somos moitas as persoas que descubrimos nos seus libros, algúns deles traducidos ao galego, como desde a análise psicosocial ou socioloxía do coñecemento se describen conflitos lingüísticos nos que medran vizosos prexuízos que levan a que unha lingua sexa considerada como de segunda ou terceira categoría no que vou chamar, para entendérmonos, imaxinario colectivo.

Comunicado de ProLingua polo 5º Informe do Consello de Europa

Comunicado de ProLingua polo 5º Informe do Consello de Europa:

En días pasados deuse a coñecer o 5º Informe do Comité de Expertos do Consello de Europa sobre a aplicación en España da Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias (CELRM).

Lingua galega e premios da cultura

nova Voz de Francisco Fernández Rei, membro de ProLingua.

Estes días pasados desveláronse os nomes dos galardoados cos Premios da Cultura Galega 2019 da Xunta de Galicia. Vou lembrar o nacemento destes premios para logo centrarme nos de creación literaria e outros do Ministerio de Cultura onde a Real Academia Galega conta cun membro do xurado.