Denuncia da prohibición do uso do galego no ensino das matemáticas

Coñecín a Macías López, profesor de matemáticas, a raíz dun boletín que publicara cando estaba impartindo clase no Porto do Son. Tratábase da Revista Lambda, unh publicación onde podemos achar diversos artigos divulgativos sobre esta ciencia adicados a temas tan diversos como o cubo de Rubik, a banda de Möebius ou ao autor da Carta Xeométrica, Domingo Fontán. 

Neste vídeo, a coñecida activista da lingua, Mercedes Queixas, faille unha pequena entrevista a Macías na que se denuncia a prohibición de impartir aulas de matemáticas en galego. Só un escuro radicalismo antigalego pode seguir sustentando a exclusión da nosa lingua nas aulas, pois é practicamente o único reducto normalizador con visos de efectividade que nos queda a man nun momento de grave retroceso no uso do galego.

Explícoche Matemáticas 2025

A edición 2025 do concurso Explícoche Matemáticas 2.0 tróuxonos a novidade dos shorts de You Tube. Os traballos gañadores teñen este formato. Este concurso organízao a Comisión de Normalización Lingüística da Facultade de Matemáticas da USC e ten como principal obxectivo promover o uso do galego nas matemáticas. Debemos gabar especialmente esta proposta nesta era na que a política lingüicida do PP prohibe o ensino desta materia en galego. Velaquí os vídeos premiados.

 

Antía Fernández Paulos, do IES Castro Alobre (Vilagarcía de Arousa) foi a gañadora da edición 2025 de Explícoche Matemáticas 2.0. Fíxoo con este short no que nos explica como aproximar $\pi$ mediante un experimento no que intervén o azar.

O segundo premio recibírono Adrián Arnoso Bermúdez, Manuel Díaz Sánchez, Saúl López Souto, alumnos do IES Isaac Díaz Pardo (Sada) cun audiovisual animado no que tratan o problema do carteiro chino

Que problema teñen as mates en galego, Valentín?

 por Manuel Dopazo, en ProLingua:

“O problema coa lingua non se soluciona porque as matemáticas se dean en galego”, iso di na actualidade Valentín García, cando en 2009 saía alarmado berrando contra o Decreto que acabou impondo o Partido Popular e que contraviña o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (2004) e a Lei de normalización lingüística (1983). Arrieiriños somos e no camiño nos atoparemos.

 

A lingua galega, ingresada de urxencias

 por Marilar Aleixandre no dixital O Salto:

O solo galego é demasiado acedo para preservar fósiles: ósos e cunchas desfanse. Porén, diríase que o proxecto dalgúns é que a l

 

Saca a lingua que levas dentro ... pero sen restricións

 A Consellaría de Lingua da man da Secretaría Xeral de Política Lingüística presentaron unha campaña baixo o lema "Saca a lingua que levas dentro". Para poñer en evidencia a hipocrisía da medida, así como para continuar denunciando a prohibición do uso do galego, déixolles por aquí unha nova versión dos carteis da campaña.

Explícoche matemáticas 2024

A Comisión de Normalización Lingüística da Facultade de Matemáticas da USC resolveu o concurso Explícoche Matemáticas 2.0 da edición deste ano. Outra vez este concurso tráeme novas que me alegran inmensamente porque o traballo presentado desde o meu centro recibiu o 2º premio. As alumnas de 4º da ESO Alba Albarellos Pose, Noa Otero Calviño e Carla Prieto Loureiro do IES Antón Losada Diéguez (A Estrada), axudadas polos profesores María Paz e Emilio Villanueva tiveron a feliz idea de crear un vídeo musical co título "A trigonometría non é un tostón". Desde que vin o vídeo hai un par de meses, estaba agardando a que saíra a resolución do premio, tiña a certeza de que estas rapazas recibirían un recoñecemento.

O primeiro premio foi para o traballo de Julia Rama González co traballo "Por que a raíz cadrada de 2 é irracional?" no que, mediante o uso de recursos de animación desenvolve unha fermosa demostración da irracionalidade de $\sqrt{2}$ que publicara o portal Gaussianos o ano pasado, recollida á súa vez da canle de Michael Penn, quen dicía tela recollido dun artigo de Theodor Stermann (1902-1991) publicado no 1961. Parece ser que esta demostración "fascinou a moitos matemáticos". Paga a pena coñecela.

O último traballo premiado é o deste vídeo de Teo Calo Suárez, "As matemáticas de Google Maps e máis alá". Magníficamente editado, Teo explícanos algunhas das características máis interesantes dos grafos.

Os premios "Explícoche Matemáticas 2.0" [ver en Retallos Webl] unha exitosa iniciativa da CNL da Facultade de Matemáticas da USC, tiveron a súa primeira edición no 2012. Desde aquela, e coa salvedade do ano 2020 (o da pandemia COVID) veñen outorgándose todos os anos polo que esta é a súa 12ª edición. 

A Selectividade como arma contra o galego. O caso dos exames de Matemáticas

Hai uns días aparecía  por aquí unha entrevista a Ramón Lorenzo feita por Yolanda Castaño na que relataba como cando foi coordinador de COU (Curso de Orientación Universitaria) durante os cursos 1983-84 e 1984-85 tivo que enfrontarse ao rector e ao profesorado de secundaria que se opoñían á introdución do galego nos exames da selectividade. Por certo, a Consellaría parecía que nesa altura non tiña nada que ver co asunto pois só accedeu a permitir o uso do galego baixo presión. Sabémolo porque o relatou así Ramón Lorenzo. Este capítulo merecía estar incluído no Libro negro da lingua galega, de Carlos Callón

Xa que logo, o proceso de normalización das Probas de Acceso á Universidade estivo cargado de dificultades. Nos últimos tempos, baixo a héxira do decreto de prohibición e exclusión da lingua galega do ensino (decreto 79/2010), as circunstancias son propicias a cometer todo tipo de abusos coa lingua de noso. Chegou o momento de dar pasos cara atrás, a ver se ao ir a recú caemos no abismo da aniquilación da lingua. Tal parece ser o obxectivo.

Os exames da selectividade son obxecto de comentario público, os xornais están cheos de ttitulares comentando os feitos máis destacables. Que eu saiba, ningún dixo nada sobre a restra de barbaridades lingüísticas que aparecen, un ano tras outro, nos exames de Matemáticas. Céntrome nesta materia porque é a que coñezo ben, non revisei os exames doutras materias. Velaquí unha escolma do desleixo e desprezo ao galego cometido desde as Comisións de Matemáticas. Comezamos mesmo polo exame de Matemáticas aplicadas ás CCSS da convocatoria extraordinaria do ano pasado.exame de Matemáticas aplicadas ás CCSS da convocatoria extraordinaria do ano pasado. Xa aviso, custa traballo ler estes enunciados (os asteriscos son meus)

(Extraordinaria 2023) Nunha *furna A hai 8 *bolas verdes e 6 vermellas e noutra *furna B hai 4 verdes e 5 vermellas. Lánzase un dado e se sae un número menor que 3 sácase unha *bola da *furna A e se sae un número maior ou igual a 3 sácase a *bola da *furna B. Extraese unha *bola *o chou,

a) Calcule a probabilidade de que a *bola extraída sexa vermella. b) Sabendo que se extraeu unha *bola verde, cal é a probabilidade de que saíra da *furna A? c) Son independentes os sucesos “extraer *bola vermella” e “a *bola procede da *furna A “?

Poño foto do horror porque é difícil de crer

 Se aínda non che sangran os ollos, non te preocupes, hai máis casos irritantes:  

(Extraordinaria 2021) O 40% das persoas que visitan o Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago son españolas. Sábese ademais que 4 de cada 5 españoles están satisfeitos coa visita, mentres que, entre os non españois, non están satisfeitos coa visita o 10%.

a) Calcule a porcentaxe de persoas satisfeitas coa visita.b) Cal é a probabilidade de que unha persoa *este satisfeita coa visita e non sexa española? c) ¿Son independentes os sucesos “non ser español” *y “estar satisfeito *ca visita”? Razoe a resposta.

(Xuño 2019) . Logo de anos de utilizalo sábese que a puntuación dun test de uso habitual en certa rama industrial segue unha distribución normal de media 74 e *desviación típica 16. Nunha empresa decídese realizalo a 100 dos seus empregados. 

a) Cal é a probabilidade de que se obteña unha media *muestral superior a 78 puntos, de seguirse a pauta xeral? b) E a probabilidade de que a media *muestral sexa inferior a 74 puntos?

Podemos continuar coa materia de Matemáticas:

(Extraordinaria 2021) Despois de t horas de funcionamento o rendemento *de unha máquina (*en unha escala de 0 a 100) *ven dado *por a función $r\left ( t \right )=\frac{kt}{t^{2}+4}$

a) Calcule K sabendo que o rendemento *as 4 horas *e de 76.

b) Calcule os intervalos de crecemento e decrecemento do rendemento durante *las 7 primeiras horas de funcionamento.

c) ¿En que momento se *consigue o rendemento máximo?, ¿Cal e o seu valor?

(Extraordinaria 2021)Unha empresa pode vender x unidades ao mes *de un determinado produto ao prezo de $518-x^{2}$ euros por unidade. Por outra parte, o fabricante ten gastos mensuais: *unhos fixos de 225 euros e outros de $275x$ euros que dependen del número x de unidades.

a) Determine as funcións I(x) e B(x) que expresan os ingresos e beneficios obtidos pola produción e venda de x unidades, respectivamente. Que beneficio se obtén se se producen e se venden 10 unidades? 

b) Calcule o número de unidades que hai que producir para obter o máximo beneficio. ¿A canto ascenderían os *ditos beneficios? ¿Cal sería o prezo de venda *de unha unidade nese caso?

Anotación final

Se alguén tivo o valor de ler estes enunciados comprobaría que marquei como erro a expresión "desviación típica". Nalgunha ocasión xa me dixeron que era eu que era o único que usaba a forma recollida pola RAG, a saber, "desvío padrón".  Pois non estaría mal, que como desagravio, as Comisións de Matemáticas fixeran caso e comezasen a estender a expresión "desvío padrón"

Explícoche matemáticas 2.0. Edición 2023

Xa choveu desde aquela 1ª edición do concurso no ano 2012. A proba do acerto deste certame é que foi copiado por outros SNL ( ETSE, Facultade de Química, SNL da USC)  e que 11 anos despois continúa na fura de diante. 

Resulta que a Comisión de Normalización Lingüística da Facultade de Matemáticas  resolveu o concurso Explícoche Matemáticas 2.0 na edición do presente ano 2023. De seguido presentamos os gañadores:

Carmen Castelo Monteagudo, Inés Prado Justo e Noa Salinas González do IES Isaac Díaz Pardo, titorizadas pola profesora Beatriz Máquez Villamarín, proclamáronse vencedoras do certame ‘Explícoche Matemáticas 2.0’ cun vídeo de animación moi orixinal titulado ‘Cero e os infinitos’

   

 O segundo galardón foi para Carla Dopazo Pavón, que amosou moita desenvoltura diante da cámara rexida por Santiago Vilas Subirán. Ambos son do IES Eusebio da Guarda e presentaron o vídeo ‘Teoría de grafos en 2 minutos’. A titora foi Beatriz Sixto Rodríguez

Dous terceiros premios

   

 Un dos terceiros premios foi para Rocío Rodicio González polo vídeo que leva por título ‘Domingo Fontán’do Colexio Santa Teresa de Jesús (Ourense)

   

‘Teoría de grafos’, titorizado por Rosa Mª Álvarez Nogueiras, é o título do traballo de Lucía Yáñez Carrasco, Mónica Diz Rodríguez e Mª José Dosil Villavicencio, do IES Otero Pedrayo (Ourense)

A Consellaría de Educación elimina 169 unidades didácticas de Matemáticas en galego

Hai pouco recordabamos unha funesta efeméride, o 20/05/2023 o decreto de prohibición do galego no ensino non universitario cumpría 13 anos. A pesar de todo moitos profesores continuamos a traballar na docencia en galego. A punta do iceberg desta resistencia podíase ver no repositorio de contidos educativos da Consellaría de Educación.  Facéndolle fronte ás prohibicións supremacistas moitos profesores continuaron elaborando materiais en galego de materias sobre as que, increíblemente, pesa a prohibición de traballalas en lingua galega, non así en inglés. Estámonos a referir ás materias científicas no ensino non universitario, e máis especificamente ás Matemáticas.

A Consellaría de Educación non debía estar moi contenta con esta mostra de resistencia, así que, aproveitando unha reestruturación do repositorio de materiais didácticos, dá un paso máis na súa aniquilación da lingua galega. Así, silandeiramente, eliminou do seu portal todas as unidades didácticas de ciencias en galego que se compartían no citado repositorio. No caso das Matemáticas só deixou unha en pé que contén material para a materia de Matemáticas aplicadas ás Ciencias Sociais II:

• Mostraxe e estimación (Abalar)  

Aínda bo é que, por depender dun organismo non gubernamental, podemos usar e consultar as 60 unidades didácticas do Proxecto EDAD para as Matemáticas da ESO. É unha vergoña que o pobo galego teña que recurrir a organismos externos á Administración para poder acceder a material educativo en galego. 

Como mostra da desfeita operada pola Consellaría de Educación vou dar a lista das 169 unidades didácticas de Matemáticas eliminadas das que eu tivera coñecemento (pode haber máis). Comezo polas que acabo de nomear, as do Proxecto EDAD, ás que anteriormente si se podía acceder desde o repositorio da Consellaría de Educación. Continúo co seguinte listado que é un recoñecemento a todas estas persoas que se nomean e traballaron por mellorar a educación galega mais tamén é unha lista da vergoña que bate nos fuciños deses inimigos da lingua galega que para oprobio da sociedade que gobernan aínda sentan nas caderias da Xunta.

Infantil

Xogamos cos números de Vanesa Sobrino Busto Eliminado pola Consellaría

1º de Primaria

Xogo matemático para o 1º Ciclo de EP de Fran Macías, Felo Couto e Xosé Antón Vicente Eliminado pola Consellaría

2º de Primaria

As táboas de multiplicar de Xosé Antón Vicente Rodríguez (coa aplicación Fórmula20 de Fran Macías) Eliminado pola Consellaría

Xogo matemático para o 1º Ciclo da ESO de Fran Macías, Felo Couto e Xosé Antón Vicente Eliminado pola Consellaría

3º de Primaria

Problemáticos  realizada por Xosé Antón Vicente Rodríguez   Eliminado pola Consellaría

De luns a domingo  de Ana Isabel Álvarez Vázquez Eliminado pola Consellaría

Produto cartesiano de Fran Macías, Felo Couto e Xosé Antón Vicente Eliminado pola Consellaría

4º de Primaria

Os números romanos realizada por José Carlos Sever Valverde  Eliminado pola Consellaría

Webquest: Unha tarde divertida  de Mª del Mar Lorenzo Núñez  Eliminado pola Consellaría

Os euros  de Olimpia Alcaraz Ladrero  Eliminado pola Consellaría

Eurobingo de Toni Miquel Moyá  Eliminado pola Consellaría

A cultura maia aplicada na aula na área de matemáticas, Patricia del Río Iglesias e Natalia González Varela, Lulu 2009  Eliminado pola Consellaría

5º de Primaria

Medidas de capacidade realizada por Concepción Arias Neira  Eliminado pola Consellaría

A brisca realizada por Xosé Antón Vicente Rodríguez   Eliminado pola Consellaría

A criba de Eratóstenes ou como atopar números primos. de Javier Rodríguez Fernández, Tradución: Xosé Antón Vicente Rodríguez  Eliminado pola Consellaría

A oca matemática de Toni Miquel Mollà, Tradución: Xosé Antón Vicente Rodríguez  Eliminado pola Consellaría

Encrucillados de cálculo mental de Toni Miquel Mollà, Tradución: Xosé Antón Vicente  Eliminado pola Consellaría

O algoritmo da división de Ferran Estruch Mascarell, Tradución: Xosé Antón Vicente Rodríguez  Eliminado pola Consellaría

Pesa Pensando de Toni Miquel Mollà, Tradución:Xosé Antón Vicente Rodríguez  Eliminado pola Consellaría

Aventuras matemáticas de Xosé Antón Vicente Rodríguez  Eliminado pola Consellaría

Actividades de matemáticas para a PDI  de Manuel Rico Taboada  Eliminado pola Consellaría

Entrenamento mental  de Xosé Antón Vicente Rodríguez (coa aplicación Brincaletras de Fran Macías)  Eliminado pola Consellaría

Xerador de operacións matemáticas online (números naturais) de Fran Macías Puente  Eliminado pola Consellaría

Bingo matemático de Toni Miquel Moyá  Eliminado pola Consellaría

Xeroglíficos matemáticos de Toni Miquel Mollà  Eliminado pola Consellaría

Tipos de sucesos aleatorios: moi probable, igual de probable ou pouco probable Eliminado pola Consellaría

Xogos de azar Eliminado pola Consellaría

Tobor Eliminado pola Consellaría

XeoClic de Jaume Bartrolí Brugués, Tradución: Benedicto García Villar Eliminado pola Consellaría

Loga de Francisco Javier Macías Puente Eliminado pola Consellaría

U. D. realizadas por Francisco Sánchez Sánchez e Nuria Garabal González 

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 2: Ruta das Rías. Baiona, Vigo e Pontevedra Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 3: Ruta do Salnés e Barbanza. Vilagarcía, Cambados e Corrubedo Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 4: Costa da Morte Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 5: Ruta coruñesa: A Coruña Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 6: Ruta dos mexillóns: Betanzos, Pontedeume e Ares Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 7: Ruta da Mariña Lucense: Viveiro e Ribadeo Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 8: Ruta da Terra Chá: Mondonedo, Lugo e Portomarín Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 9: Ruta da Ribeira Sacra: Cañóns do Sil Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 10: Ruta de Valdeorras: O Barco Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 11: Ruta do Triángulo máxico do Entroido: Laza, Verín, Xinzo Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 12: Ruta Ouresá: Allariz, Ourense e Ribadavia Eliminado pola Consellaría

• GaLiZa ExPréSS. Ruta 13: Ruta de Mondariz: Mondariz Eliminado pola Consellaría

• 
  

6º de Primaria

Xerador de operacións matemáticas online (números decimais)  de Fran Macías Puente Eliminado pola Consellaría

1º da ESO

6 U.D. para 1º da ESO sobre xeometría elaboradas por Pila García Agra

• Xeometría plana no mobiliario urbano (aula virtual)  Eliminado pola Consellaría

• Áreas e perímetros  Eliminado pola Consellaría

• Circunferencia e círculo  Eliminado pola Consellaría

• Triángulos  Eliminado pola Consellaría

• Polígonos   Eliminado pola Consellaría

•  Xeometría plana no mobiliario urbano  Eliminado pola Consellaría

1 U.D. de X. Paulo Rendo Martínez e M. Sonia Fernández Casal

• Funcións  Eliminado pola Consellaría

2º da ESO

Aula virtual para a resolución de problemas, elaborada por Avelino Igleisas Fernández

• Os problemas: o motor das matemáticas  Eliminado pola Consellaría

6 U.D. de Teresa Otero Suárez e Alicia Pedreiro Mengotti 

• Polígonos  Eliminado pola Consellaría

• Puntos e rectas notables  Eliminado pola Consellaría

• Puzzles matemáticos  Eliminado pola Consellaría

• Semellanza. Teorema de Tales  Eliminado pola Consellaría

• Teorema de Pitágoras  Eliminado pola Consellaría

• Triángulos  Eliminado pola Consellaría

Un portal para a xeometría de 2º de José Ramón Navares Rodríguez e Miguel Ángel Álvarez García

• Aprende xeometría  Eliminado pola Consellaría

1 U.D. de Milagros Diéguez Taboada

• A estatística por proxectos  Eliminado pola Consellaría

1 U.D. de X. Paulo Rendo Martínez e M. Sonia Fernández Casal

• Funcións  Eliminado pola Consellaría

3º da ESO

2 U.D. de X. Paulo Rendo Martínez e M. Sonia Fernández Casal mediante applets do Geogebra 

• Funcións (parte I)  Eliminado pola Consellaría

• Funcións (parte II)  Eliminado pola Consellaría

4º da ESO

Non teño constancia de ningunha, agás as noemadas do Proxecto EDAD

1º de Bacharelato. Matemáticas I

Matemáticas-1º bacharelato Aula Moodle do IES San Clemente  Eliminado pola Consellaría

U. D. do IES San Clemente:

• Os números reais  Eliminado pola Consellaría

• Polinomios e funcións alxébricas  Eliminado pola Consellaría

• Ecuacións, inecuacións e sistemas  Eliminado pola Consellaría

• Trigonometría  Eliminado pola Consellaría

• Xeometría vectorial afín  Eliminado pola Consellaría

• Xeometría métrica  Eliminado pola Consellaría

• Funcións  Eliminado pola Consellaría

• Operacións con funcións. Funcións trascendentes  Eliminado pola Consellaría

• Límites e continuidade dunha función  Eliminado pola Consellaría

• Derivada dunha función  Eliminado pola Consellaría

• Aplicacións das derivadas  Eliminado pola Consellaría

• Distribucións de probabilidade  Eliminado pola Consellaría

• Distribucións estatísticas  Eliminado pola Consellaría

• Distribucións estatísticas dobres  Eliminado pola Consellaría

1º de Bacharelato. Matemáticas Aplicadas ás CCSS I

Matemáticas Aplicadas ás CCSS- 1º bacharelato Aula virtual Moodle do IES San Clemente  Eliminado pola Consellaría

U. D. do IES San Clemente

• Os números reais  Eliminado pola Consellaría

• Matemática financieira  Eliminado pola Consellaría

• Funcións elementais  Eliminado pola Consellaría

• Funcións  Eliminado pola Consellaría

• Cálculo diferencial  Eliminado pola Consellaría

• Probabilidade  Eliminado pola Consellaría

• Estatística  Eliminado pola Consellaría

• Regresión  Eliminado pola Consellaría

• Variables aleatorias  Eliminado pola Consellaría

2º de Bacharelato. Matemáticas II

Matemáticas- 2º bacharelato Aula virtual Moodle do IES San Clemente

U. D. do IES San Clemente:  Eliminado pola Consellaría

• Matrices  Eliminado pola Consellaría

• Sistemas de ecuacións lineares  Eliminado pola Consellaría

• Xeometría afín do espazo  Eliminado pola Consellaría

• Xeometría métrica do espazo  Eliminado pola Consellaría

• Xeometría do espazo II  Eliminado pola Consellaría

• Continuidade  Eliminado pola Consellaría

• Cálculo diferencial  Eliminado pola Consellaría

• Gráficas e funcións  Eliminado pola Consellaría

• Integral definida  Eliminado pola Consellaría

• Cálculo de primitivas  Eliminado pola Consellaría

2º de Bacharelato. Matemáticas Aplicadas ás CCSSII

Matemáticas Aplicadas ás CCSS Aula virtual de Moodle do IES San Clemente  Eliminado pola Consellaría

U. D. do IES San Clemente

• Matrices  Eliminado pola Consellaría

• Matrices e determinantes  Eliminado pola Consellaría

• Determinantes. Sistemas de ecuacións  Eliminado pola Consellaría

• Método de Gauss  Eliminado pola Consellaría

• Sistemas de ecuacións lineares  Eliminado pola Consellaría

• Programación linear  Eliminado pola Consellaría

• Límite, continuidade e asíntotas dunha función  Eliminado pola Consellaría

• Técnicas de derivación  Eliminado pola Consellaría

• Aplicacións da derivada  Eliminado pola Consellaría

• Representación de funcións  Eliminado pola Consellaría

• A integral  Eliminado pola Consellaría

• Probabilidade  Eliminado pola Consellaría

• Inferencia estatística. Mostraxe. Distribucións mostrais  Eliminado pola Consellaría

• Inferencia estatística. Intervalo de confianza e contraste de hipóteses  Eliminado pola Consellaría