A lingua dos convencidos

 por Ismael Ramos en El Diario:

“Sempre escribes en galego?”. A pregunta aparece en actos e entrevistas tanto fóra como dentro de Galicia. Cando sucede fóra, a maioría das veces hai nela un matiz de curiosidade xenuína, sobre todo se quen a fai é monolingüe. Existe un desexo inocente de saber máis, de aprender. Intúese nela, ás veces, mesmo certa xenerosidade. En cambio, cando a pregunta se enuncia dende dentro, os matices son máis variados: a evidencia do galego como lingua non normalizada fronte ao español, a perpetuación de prexuízos e estereotipos lingüísticos que a miúdo cremos superados —estar sempre á defensiva resulta tan aburrido!— ou a ignorancia máis absoluta. É neste último caso, cando xa non sinto rabia, só tristeza.

 por Marta Dacosta, no Nós Diario:

15 de xullo, aniversario do falecemento de Rosalía. Case un século e medio despois, fan coincidir con esta efeméride a presentación do Plan xeral de normalización da lingua galega. Nesta mesma semana fixéronse dez anos do pasamento de Agustín Fdez Paz, quen tanto traballou pola normalización da lingua. 

Actualizar o diagnóstico

 

por Xoán Costa, no Nós Diario:

O pasado 15 de xullo, 141 aniversario da morte de Rosalía, coincidiron dous feitos arredor da lingua galega. A Xunta presentou a actualización do seu Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega e Galiza Cultura, unha reedición de Conflito lingüístico e ideoloxía na Galiza. A coincidencia convida á reflexión: cincuenta anos despois, o libro segue a ofrecer o diagnóstico que o Plan evita asumir.

En 1976 Francisco Rodríguez non buscou novas respostas. Cambiou o foco da análise. O galego non retrocedía por unha evolución espontánea, senón por unha relación histórica de dominación. Se o problema fose individual, abondarían campañas de sensibilización; como é estrutural, cómpre transformar as relacións de poder.

Desde a década de 1980, a política lingüística autonómica escolleu outro diagnóstico: concibe as linguas nun equilibrio administrábel, non nunha desigualdade que cumpra corrixir. O Plan Xeral de 2004 xa partía dese marco. O de agora repite o xesto. O propio conselleiro xa avisou de que o decreto que limita o galego no ensino non se toca. Sábese ben cal é o problema, porén elíxese non resolvelo.

Actualizar un plan é doado. Actualizar o diagnóstico exixe unha análise rigorosa que, ao que parece, a Xunta non está disposta a asumir. Rosalía, se cadra, xa o sabía cando chamou a non desertar da bandeira levantada.

O plan da nada

 por Alberte Mera, no Nós Diario:

Como se dunha gala se tratase, artistas e creadoras de contido amenizaron onte moi agradecidos a presentación do plan do galego do Goberno de Alfonso Rueda. O acto foi convocado oficialmente pola Xunta da Galiza como presentación da proposta para actualizar o Plan xeral de normalización da lingua galega, coa idea de renovar o de 2004 —após os datos do IGE de 2024 certificaren a perda récord de galegofalantes—. A base do plan ían ser as conclusións das comisións de expertos convocadas pola Consellaría de Cultura e Lingua. Ora ben, Rueda xa deixou claro esta semana que o plan era da Xunta e non dos expertos; así o dixo o día antes de que o coordinador das comisións, Manuel González, entregase ao conselleiro as conclusións dos devanditos grupos de expertos. Finalmente, o documento presentado pola Xunta ten moito de desexo bonito e pouco de propostas prácticas. Para mostra, un botón —que coincide coa liña vermella imposta por Rueda e o sector duro do PP—: o decreto de Núñez Feixoo que desde 2010 limita o galego nas aulas non se cuestiona nin se toca. De novo, no PP galego impúxose o sector máis radical fronte ás voces internas que pedían remodelar o decreto do ensino para que a intención do plan fose críbel. Lémbrese que a situación do galego é reversíbel se hai vontade normalizadora.

Que problema teñen as mates en galego, Valentín?

 por Manuel Dopazo, en ProLingua:

“O problema coa lingua non se soluciona porque as matemáticas se dean en galego”, iso di na actualidade Valentín García, cando en 2009 saía alarmado berrando contra o Decreto que acabou impondo o Partido Popular e que contraviña o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (2004) e a Lei de normalización lingüística (1983). Arrieiriños somos e no camiño nos atoparemos.

 

Que diría Iribarne?

 por Daniel Chapela no Nós Diario:

Milleiros de sorrisos conectáronse este domingo durante varias horas na capital de Galicia. Ollares que reflectían esperanza, ganas de mudar as cousas. A necesidade de nos involucrar como sociedade nunha das tarefas colectivas máis relevantes para este século. Baixo a ollada atenta do apóstolo Santiago, o orgullo pola nosa lingua impregnou a praza do Obradoiro e todos os recunchos da zona vella baixo un mesmo lema: lingua vital xa!

Obxectivos para o idioma. Cales?

 editorial do Nós Diario, por Alberte Mera:

Decorre hoxe a primeira reunión dos membros que participan na elaboración da Renovación do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega 2025. Haberá saúdo do conselleiro de Cultura e Lingua, José López, presentación do informe do presidente da Comisión Técnica, Manuel González, constitución das comisións sectoriais... Terían nas súas mans unha grande empresa ante a emerxencia do idioma que demostra os datos do Instituto Galego de Estatística (IGE). Por iso, os obxectivos deberan ser ambiciosos, como é a total normalización da lingua galega, cumprir e facer cumprir o Plan Xeral de Normalización que nin o Goberno galego ten a ben respectar na práctica diaria, eliminar as limitacións ao galego... Mais a Xunta, no seu ofrecemento de "pacto do galego" marcou liñas vermellas: non cuestionar o decreto que limita o galego no ensino e, para afianzalo, uns días antes de que hoxe transcorra a cita, o conselleiro e o presidente da Comisión Técnica  para a Renovación do Plan Xeral de Normalización presentaban un estudo pagado pola Xunta a unha empresa privada que, con apenas 1.200 enquisas, sitúa o galego como un foguete na mocidade e no ensino, autovalidándose o decreto que reduce o galego nas aulas -fronte ás 9.200  enquisas do IGE que certifican a emerxencia lingüística e a perda do galego entre o estudantado-. A pesar destes precedentes, sería bon que na cita de hoxe non poñan límites ao galego.

Galego cordial

 

por Manuel Bragado no Nós Diario:

Cando lin as declaracións do Conselleiro de Cultura con motivo da entrega ao coordinador do Plan xeral de Normalización (PXNLG) dos resultados dunha Enquisa sobre percepción social do galego, elaborada sobre unha mostra de 1.200 familias, polo Instituto Sondaxe, empresa que forma parte da Corporación Voz de Galicia, convencinme de que o equipo de José López Campos colleulle definitivamente os talentos aos expertos convocados para facerlle fronte á crise de uso do galego. E quen me coñece sabe que nunca foi o meu estilo comerlle a figura a ninguén, forma elegante na fala viguesa de botarlle a alguén unha filípica ou poñelo podre. Máis desta vez a audacia de López pode saírlle furada na súa teimosa determinación de non modificar nin un grao a deriva da actual educación lingüística. E como pola arandela baila a cadela, o conselleiro non agocha o seu entusiasmo á hora de anunciar os datos do estudo dunha empresa privada –poñéndoos á mesma altura dos datos do IGE e dos incumprimentos do 5º e 6º informes do comité de expertos da Carta Europea das Linguas– que conclúe que "en xeral as familias galegas están moi satisfeitas ou satisfeitas co uso do galego no sistema educativo". Para seguir con toda a cara lavada que sobre "as preferencias de uso do idioma no ámbito escolar, un 55,2% considera que a situación actual do uso do galego no sistema educativo debía manterse sen cambios". Falou Varela, dicimos en Vigo. A crise do galego non era para tanto e o decreto 79/2010 non se toca, que para iso as familias están moi satisfeitas e "non queren que se impartan máis materias en galego ou seguir o modelo de inmersión lingüístico". Diante desta doutrina de quen paga manda, agoiro que os expertos contarán con marxe escasa para propoñer, fóra da chegada xa anunciada de Xabarín aos patios. Regresa o discurso conformista da cordialidade, segundo capítulo daquel de imposición do galego. Mágoa que o equipo de López queira enfiarnos aos mestres galeguistas polo cu dunha agulla. Madia leva!

Galego cordial

 por Manuel Bragado en Nós Diario:

Cando lin as declaracións do Conselleiro de Cultura con motivo da entrega ao coordinador do Plan xeral de Normalización (PXNLG) dos resultados dunha Enquisa sobre percepción social do galego, elaborada sobre unha mostra de 1.200 familias, polo Instituto Sondaxe, empresa que forma parte da Corporación Voz de Galicia, convencinme de que o equipo de José López Campos colleulle definitivamente os talentos aos expertos convocados para facerlle fronte á crise de uso do galego. E quen me coñece sabe que nunca foi o meu estilo comerlle a figura a ninguén, forma elegante na fala viguesa de botarlle a alguén unha filípica ou poñelo podre. Máis desta vez a audacia de López pode saírlle furada na súa teimosa determinación de non modificar nin un grao a deriva da actual educación lingüística. E como pola arandela baila a cadela, o conselleiro non agocha o seu entusiasmo á hora de anunciar os datos do estudo dunha empresa privada –poñéndoos á mesma altura dos datos do IGE e dos incumprimentos do 5º e 6º informes do comité de expertos da Carta Europea das Linguas– que conclúe que "en xeral as familias galegas están moi satisfeitas ou satisfeitas co uso do galego no sistema educativo". Para seguir con toda a cara lavada que sobre "as preferencias de uso do idioma no ámbito escolar, un 55,2% considera que a situación actual do uso do galego no sistema educativo debía manterse sen cambios". Falou Varela, dicimos en Vigo. A crise do galego non era para tanto e o decreto 79/2010 non se toca, que para iso as familias están moi satisfeitas e "non queren que se impartan máis materias en galego ou seguir o modelo de inmersión lingüístico". Diante desta doutrina de quen paga manda, agoiro que os expertos contarán con marxe escasa para propoñer, fóra da chegada xa anunciada de Xabarín aos patios. Regresa o discurso conformista da cordialidade, segundo capítulo daquel de imposición do galego. Mágoa que o equipo de López queira enfiarnos aos mestres galeguistas polo cu dunha agulla. Madia leva!

Comunicado da CTNL respecto do proceso de renovación do Plan xeral de normalización da lingua galega

 

A Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua emite un comunicado sobre o proceso de renovación do Plan xeral de normalización da lingua galega.

O 12 de febreiro tivo lugar, a instancias da Xunta de Galicia, a reunión de máis de 100 profesionais de diferentes ámbitos para renovar o Plan xeral de normalización da lingua galega (PXNLG); reunión que se pode considerar a continuación lóxica ao inicio do proceso o pasado 26 de decembro, cando se presentou en sociedade o coordinador dos traballos e as persoas encargadas das comisións sectoriais. Entre estas dúas datas transcorreron 48 días nos cales a Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua en ningún momento foi contactada nin convocada a ningún tipo de reunión, encontro ou intercambio de pareceres respecto da alarmante situación que atravesa a lingua galega, circunstancia que desexa facer pública ao tempo que mostra o seu malestar e sorpresa.

Galego, decretos, enquisas e imposicións varias. Entrevista con Ana Iglesias

Na canle Noticias Dispersas entrevistan a Ana Iglesias. Tratan, entre outras cousas sobre o decreto 79/2010, de prohibición do galego no ensino non universitario. Comenta Ana Iglesias que o PXNLG establecía un mínimo dun 50% de ensino en galego. Porén o decreto establece este valor como teito, ademais prohibe a impartición das matemáticas ou a tecnoloxía en galego. Isto non só incide no mantemento, senón que reforza os prexuízos.

 

O Debate: Que supuxeron estes 15 anos de políticas lingüísticas da Xunta da Galiza para o galego?

 

por Marcos Maceira, en Nós diario: 

Que a situación do galego é grave e que se poden e deben tomar medidas para revertela, non o dicimos só A Mesa ou Queremos Galego. Após a mobilización social e as denuncias destes colectivos polo incumprimento continuado da Carta Europea das Linguas Rexionais e Minorizadas, tanto a ONU en 2019 como Consello de Europa en 2015, 2019 e 2024, publicaron informes contundentes sen que a Xunta modificase nada. O Secretariado da Carta Europea das Linguas do Consello de Europa recibiu á Mesa en varias ocasións. O Conselleiro de Cultura e Lingua nin contestou ás dúas solicitudes de reunión feitas pola principal entidade social de defensa da lingua.

 Esta semana vimos de novo como exerce o PP a obriga legal de promover o uso e coñecemento do galego (art. 5 do Estatuto): eliminando o requisito de coñecemento para o funcionariado interino. Amplía así a modificación da Lei da Función Pública en 2009 que suprimía que unha das probas de oposición fose en galego e rebaixaba a mérito o requisito de coñecemento en sectores como a saúde.

No ensino non se contentaron con suprimir as liñas en galego existentes até 2009 e ratificadas polo TSXG, ou estabelecer unha porcentaxe máxima de docencia en galego, prohibilo nalgunhas materias ou eliminalo practicamente na educación infantil. Foron máis alá. A introdución de Edixgal conseguiu limitar máis a oferta (da propia Xunta) de materiais didácticos en galego nas materias onde non está vetado. A mesma sorte corre a nosa lingua na FP.

O acceso das crianzas a contidos audiovisuais está restrinxida ao 0,9% da oferta sen que a TVG sirva para corrixilo: hoxe emite menos contido infantil que cando comezou a Iniciativa Xabarín. Esta práctica de expulsar o galego é a habitual. Véxase a súa exclusión dos programas informáticos da propia Xunta como Minerva Nox na xustiza ou algúns dos empregados no Sergas. 
Isto explica o veto imposto ao noso idioma nas actividades comerciais: atención, información, documentación, sinaléctica, rotulación ou locucións. O PP avalouno en 2017 rexeitando a Iniciativa Lexislativa Popular para garantir os dereitos lingüísticos no ámbito socioeconómico, impulsada pola Mesa. O galego non ten permiso para acceder a certos espazos. 
A historia debe ser rectificada, dicía Carvalho Calero. É posíbel mudar o rumbo do galego se estabeleceren todos os mecanismos para térmolo en todo e para todo.
Queremos Galego fixo públicos tres puntos mínimos baseados na vixencia dos obxectivos do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega aprobado por unanimidade e única garantía para cumprir as obrigas da Carta Europea das Linguas. Partindo destes obxectivos cómpre estabelecer un calendario acordado entre Xunta, Estado, entidades locais e entidades sociais para aplicación e actualización nesta lexislatura de todas as medidas, cos recursos necesarios (humanos, técnicos, económicos...) e coas avaliacións necesarias. Este ten que ser o punto de partida para mudar o rumbo no ensino, administración, servizos públicos, actividades comerciais e económicas, a cultura e o lecer. 

 

por Valentín García, en Nós Diario: 

En 2021, saíu A lingua en 2050, un libro no que 25 persoas reflexionamos sobre o futuro do galego, entre elas eu, que, mentres escribía as primeiras liñas daquel texto, axiña me decatei da dificultade de predicir o futuro hoxe, cando os cambios aos que asiste a nosa sociedade se producen a velocidade de vertixe e cunha contundencia tan inapelable que confunde. 
Nesta ocasión, pídeseme que aborde a política lingüística gobernamental dos últimos 15 anos, unha análise que só é posible esbozar a partir desa premisa: os tres últimos lustros consistiron en teimar en conseguir que o galego se introducira nos novos e mutantes escenarios que xurdían, porque dese "estar no mundo hoxe" vai depender o seu futuro. 
Esa foi a meta da Rede de Dinamización Lingüística, creada en 2010 para coordinar as actuacións de promoción social entre as máis de 247 entidades asociadas. 
Idéntico obxectivo tivo o esforzo técnico e económico que se fixo no campo da autoaprendizaxe en liña, ben visible no Portal de Teleformación da Lingua Galega. No seu deseño, fíxose énfase en incorporar á comunidade galegofalante as máis de 115.000 persoas foráneas chegadas nos últimos cinco anos.

Dar apoio ao nutrido número de persoas que apostan pola lingua de noso como ferramenta da súa creatividade (escrita, música, investigación, espectáculo etc.) foi outra angueira egrexia. 
E, igualmente, convén mencionar o Proxecto Nós, iniciativa principiada en 2021 cos propósitos de garantir os dereitos lingüísticos no mundo dixital e de contribuír á dixitalización en galego do ecosistema empresarial. 
Aínda que podería seguir indefinidamente expoñendo consecucións da política lingüística dos últimos 15 anos, considero, porén, que cómpre aludir a que esta non constitúe só unha cuestión de proxectos e medios. Quero dicir que, para que ela teña éxito, debe lograr a implicación dunha cidadanía que estea disposta a participar do proxecto a través da súa actividade cotiá (familiar, empresarial, social), especialmente a que vive en contornas urbanas. Este é un reto que só é posible a través dunha acción cordial e integradora que, ao mesmo tempo que funciona, non provoque conflitos. Polo mesmo motivo, foi a Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude a que lanzou unha proposta de Pacto pola lingua que permita renovar o Plan xeral da lingua galega e consensuar as directrices da política lingüística futura.

As políticas lingüísticas destes tres lustros, baixo a premisa indicada, alcanzaron un número abundante de logros. Pode servir de mostra que o galego sexa: a lingua oficial de España distinta do castelán máis empregada e co índice máis alto de coñecemento de lectoescritura; o idioma maioritario entre as persoas nadas en Galicia e a lingua de comunicación cotiá de 7 de cada 10 persoas residentes en Galicia. 

Aínda que persisten problemas vellos e xorden outros novos, convén coincidirmos en que a lingua que foi o código de expresión das persoas que habitaron Galicia durante os mil últimos anos está en condicións de seguilo a ser durante os mil anos futuros grazas ao consenso e á cordialidade.

Na nosa lingua

 

por María Xosé Bravo, no Nós Diario:

Os medios de comunicación foron considerados unha das pezas chave no proceso de recuperación e normalización da lingua galega. Hai vinte anos, en setembro de 2004, aprobábase por unanimidade no Parlamento galego o Plan xeral de normalización da lingua galega. Moito choveu desde aquela e na presenza do galego nos medios de comunicación pouco se progresou. Cando non se retrocedeu.

 

Comunicado da CTNL no vixésimo aniversario do PXNLG

 

Comunicado da CTNL:

O pasado 21 de setembro fixéronse 20 anos da aprobación por unanimidade no Parlamento de Galicia do Plan xeral de normalización da lingua galega. Dúas décadas despois, as 400 medidas que recolle o documento "para favorecer o uso do idioma nos distintos ámbitos da sociedade e garantir que calquera cidadán poida vivir plenamente en galego" continúan sen aplicarse e, por tanto, os obxectivos establecidos no plan tampouco se acadaron.

Europa esixe máis galego

por Xosé Antón Pérez Lema, en Nós Diario: 

En 1992 a meirande parte dos Estados do Consello de Europa (que definen un perímetro ben máis alargado ca o da Unión Europea) asinaron a "Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias". A definición convencional considera "lingua minoritaria" toda lingua que non fale a meirande parte da poboación dun Estado asinante. Velaí que o galego ou o catalán, que non son linguas minoritarias en Galicia e Catalunya, senón ilexitimamente minorizadas, si fiquen inseridos neste concepto.

 

Víctor F. Freixanes: "O propio PP recoñece que o decreto de plurilingüismo foi un fracaso"

 

Marcos Maceira: "Os avances na normalización prodúcense á marxe da Administración"

Nós TV entrevistou ao presidente da Mesa pola Normalización, Marcos Maceira 

Alba Nogueira: "A Xunta e o goberno central incumpren a CELRM"

 Nós TV entrevista a Alba Nogueira no 20 aniversario da aprobación do PXNL

Elisa Fernández Rei: "É un consenso que o decreto do plurilingüismo foi moi perxudicial para o galego nas escolas "

Nós Tv entrevis á directora do ILG, Elisa Fernández Rei nunha serie que está realizando esta canle sobre o debate sobre o papel do PXNL no seu XX aniversario. En concreto ábrese este debate pola 

" intención de actualizar o PXNL por parte da Administración foi anunciada en sede parlamentaria polo conselleiro de Cultura, Lingua e Xuventude, José López, no mes de maio deste 2024. Este anuncio recibíuse con escepticismo polo PSdeG e o BNG ao considerar que o Goberno do PP nestes 20 anos non desenvolveu ese mesmo PXNL."

O Plan do consenso lingüístico

 por Gonzalo Constenla, en Nós Diario:

O día 21 de setembro de 2004, o Pleno do Parlamento Galego aprobaba por unanimidade o Plan xeral de normalización da lingua galega (PNL). Por primeira vez na historia, a Cámara que simboliza a soberanía popular do pobo galego e na que naquel momento o Partido Popular tiña maioría absoluta e que sustentaba o último goberno Fraga, acadaba un consenso unánime sobre a política lingüística que había guiar a normalización do galego nos anos vindeiros.