Un plan do galego para Rueda

 por Manuel Bragado, no Nós Diario:

Cando Alfonso Rueda encargou ao dezao José López a Consellaría de Cultura, Lingua e Xuventude sabía moi ben o que quería. Desactivar o conflito do galego e diluílo nun preparado desaborido para Feijoo e Tellado nos seus faladoiros madrileños. Con todo, Rueda, participante nas mobilizacións de imposición do galego de febreiro de 2009, pretendía que o seu goberno mantivese liña por liña o decreto 79/2010 de Plurilingüismo e ofrecese ao mesmo tempo "un pacto pola lingua", a semellanza do consenso histórico que se conseguira en 2004 no derradeiro dos gobernos de Fraga. En definitiva, unha cuadratura do círculo de cuxo inevitable fracaso se culpabilizaría á oposición, sobre todo ao BNG, e as organizacións galeguistas, como a Mesa pola Normalización Lingüística, ás que chama extremistas e promotoras da imposición do galego e das políticas de inmersión lingüística.

A lingua dos convencidos

 por Ismael Ramos en El Diario:

“Sempre escribes en galego?”. A pregunta aparece en actos e entrevistas tanto fóra como dentro de Galicia. Cando sucede fóra, a maioría das veces hai nela un matiz de curiosidade xenuína, sobre todo se quen a fai é monolingüe. Existe un desexo inocente de saber máis, de aprender. Intúese nela, ás veces, mesmo certa xenerosidade. En cambio, cando a pregunta se enuncia dende dentro, os matices son máis variados: a evidencia do galego como lingua non normalizada fronte ao español, a perpetuación de prexuízos e estereotipos lingüísticos que a miúdo cremos superados —estar sempre á defensiva resulta tan aburrido!— ou a ignorancia máis absoluta. É neste último caso, cando xa non sinto rabia, só tristeza.

O galego, lingua de ciencia

por María Xosé Bravo, no Nós Diario:

O Consello da Cultura Galega vén de facer público un estudo sobre a divulgación científica en galego nas redes sociais no que constata unha diminución da lingua galega no ecosistema dixital. A divulgación científica é unha tarefa de grande importancia, é unha parte fundamental da investigación para que a ciencia non se quede exclusivamente nese mundo especializado e o coñecemento científico poida transcender, influír sobre a opinión pública e logre impacto na cidadanía. Cada vez máis a comunidade investigadora é consciente desa necesidade de achegar a ciencia ao público non especializado para que este poida autorresponsabilizarse e tomar decisións informadas que, a medio ou longo prazo, van afectar directa ou indirectamente ao seu benestar; falemos de saúde, medioambiente ou mobilidade.

Denuncia da prohibición do uso do galego no ensino das matemáticas

Coñecín a Macías López, profesor de matemáticas, a raíz dun boletín que publicara cando estaba impartindo clase no Porto do Son. Tratábase da Revista Lambda, unh publicación onde podemos achar diversos artigos divulgativos sobre esta ciencia adicados a temas tan diversos como o cubo de Rubik, a banda de Möebius ou ao autor da Carta Xeométrica, Domingo Fontán. 

Neste vídeo, a coñecida activista da lingua, Mercedes Queixas, faille unha pequena entrevista a Macías na que se denuncia a prohibición de impartir aulas de matemáticas en galego. Só un escuro radicalismo antigalego pode seguir sustentando a exclusión da nosa lingua nas aulas, pois é practicamente o único reducto normalizador con visos de efectividade que nos queda a man nun momento de grave retroceso no uso do galego.

A lingua dos nosos nenos

 por Xosé-Henrique Costas no Nós Diario:

Hai uns días vin na rede un vídeo dun grupiño de rapazas participantes na actividade –fagocitadamente institucional– dos "21 días co galego". Daba para reflexionar bastante e comprobar tristemente as dificultades para aquelas nenas se expresaren nun galego fluído. Recoñecían que ningunha delas falaba o galego normalmente, aínda que na casa dalgunha os pais falaban. 21 días co galego no mes de xaneiro, si, moito ben, e antes? E despois? E no curso que vén? E os libros de texto? E o profesorado? E o lecer?

Liñas de galego

 por Manuel Bragado no Nós Diario:

Decepcionoume o escaso eco do informe Un país coa súa lingua froito do foro organizado polo Consello da Cultura Galega coa intención de activar medidas que reforcen o uso social do galego. Entre elas son de interese as da comisión de Educación e Socialización, coordinada por Nel Vidal e Dolores Vilavedra, na que asumindo a necesidade de combinar planificación e educación lingüística, tabú para o Goberno de Rueda, se propón redefinir o enfoque do plurilingüismo situando o galego no centro de interese e fortalecéndose naqueles ámbitos, o tecnolóxico e científico, nos que hoxe non está. Resultan viables propostas para as que nin sequera sería imprescindible (aínda que si moi aconsellable) agardar á derrogación do decreto 79/2010, como ampliar e diversificar a oferta educativa en galego, fose por proxectos de enriquecemento lingüístico, fose ofrecendo liñas educativas nas que o galego é lingua vehicular, sempre que exista demanda suficiente e consenso na comunidade educativa. Secasí, resulta necesario impulsar unha campaña institucional e colaborativa que enxalce os beneficios de criar en galego cun enfoque emocional positivo e reforzo para as familias que o fagan. Certo é que resulta imprescindible revisar o modelo de educación lingüística, o que pasa por derrogar o decreto da vergonza de 2010 e acadar un acordo político transversal sobre un modelo alternativo que garanta que cada moza ou mozo ao remate da súa formación conte cun dominio operativo do galego equivalente ao doutras linguas de referencia, nada pois doutro xoves. Xaora, o documento das expertas do Consello da Cultura Galega, que merecería ser presentado no Parlamento, amosa que o acordo sobre a educación lingüística non pode quedar aparcado sine die. Deben activarse nos centros educativos medidas alternativas coma as citadas, e outras dun documento valioso, que vaian máis alá de lamentar os ataques lingüicidas ou de defender contra vento e marea un decreto que tanto dano fixo (e continúa facendo) ao galego. 

Edixgal: unha ferramenta para reducir o uso do galego no ensino

O Edixgal é a gran aposta da Consellaría de Educación de materiais didácticos para os dous últimos curos de Primaria e os catro da ESO. Tamén é unha aposta clara da Xunta para continuar no camiño de que a cidadanía sexa cada vez máis ignorante da lingua galega. Os malos resultados de coñecemento de galego teñen unha causa ben clara: a política lingüística radical contra o galego do PP. Vexamos o exemplo do Edixgal.

Eu este ano imparto 4º da ESO. Miremos a lingua na que están os materiais que se lle ofrece á comunidade educativa neste curso. Non comentaremos nada das materias de Lingua Galega, Lingua Castelá e Francés pois os materais están nas respectivas linguas. O primeiro caso curioso é que unha das 5 editoriais que teñen contidos de Inglés, ten algunhas cuestións en castelán (e ningunha en galego).

Hai 3 materias que, dependendo da editorial, ofrecen os contidos en cadansúa lingua. Filosofía, Relixión  e Expresión Artística aparecen en galego na editorial Edebé e en castelán en Planeta nas dúas primeiras e en Netex a última das tres.

Hai 3 materias que teñen recursos exclusivamente en galego: Bioloxía e Xeoloxía, Economía e Xeografía e Historia. Serán outras 3 as que teñan recursos só en castelán? De ser así aínda se podería  tirar da bandeira do "equilibrio lingüístico" co que se promocionara ata a náusea o funesto decreto 79/2010, o de redución e exclusión do galego no ensino non universitario? Pois non.

No Edixgal encontramos as seguintes materias con contido exclusivamente en castelán: Cultura Clásica, Educación Física, Física e Química, Latín, Música, Dixitalización, Matemáticas A, Matemáticas B, Tecnoloxía e "Formación y Orientación Personal y Profesional"(sic), neste último caso, incluso o nome da materia aparece así escrito, supoño que será ese o seu nome oficial para a Consellaría de educación. Non sei se as contáchedes. Son 10 en castelán, fronte as 3 en galego. Non hai máis que explicar.

Polo futuro do galego con Suso F. Acevedo

Suso Fernández Acevedo, compañeiro de ProLingua, arremete neste vídeo contra o funesto decreto de prohibición e redución de uso do galego no ensino.

Polo futuro do galego: Fernando Ramallo

 Fernando Ramallo, profesor da Universidade de Vigo, explica que o decreto do uso do galego no ensino do 2007, aprobado polo bipartito, recollía o marcado no PXNL do 2004. O decreto do 2010 do PP, en contra do PXNL, estableceu máximos para o emprego do galego

Polo futuro do galego, con Carlos Callón

Vídeo no que  Carlos Callón explica a represión lingüística na etapa democrática e como o PP aprobou en solitario un decreto para que o uso do galego, primeiro na escola e despois no conxunto da sociedade fose diminuíndo progresivamente.

 

Polo futuro do galego, con Valentina Formoso

Vídeo no que Valentina Formoso denuncia o apartheid lingüístico ao que se ven sometidos os galego falantes no sistema de ensino debido ás leis impostas unilateralmente polo PP de Galicia

 

Paos na roda ao pacto pola lingua

 por Xoán Antón Pérez Lema no Correo Gallego:

Os dirixentes do PPdeG, como Penélope de Ítaca, semella que son quen a destecer pola noite o que outras persoas e entidades cunha mínima sensibilidade de País tentan tecer polo día. Hai dúas semanas era o veto á proposta do BNG de recoñecer a Castelao como primeiro presidente de Galicia, que constituíu unha emenda á totalidade a respecto do acordo da Mesa do Parlamento que preside o popular Santalices de recoñecemento fundacional do autogoberno galego ao Consello de Galiza e, xa que logo, da presidencia de Castelao. Agora é a difusión pola Xunta dunha enquisa de só 1.200 entrevistas (por certo contratada cunha empresa privada cando a Xunta conta co Instituto Galego de Estatística-IGE-, cunha moi longa experiencia en enquisas periódicas sobre hábitos lingüísticos neste país, a última en outubro con 9.200 entrevistas ) na que seica a maioría dos pais defenden que non mude a presenza do galego como lingua vehicular no ensino, fronte a case un 27% que queren máis galego e algo máis dun 6% que queren menos galego.

 

"Profe, ¿qué es cadela?"

 por María Obelleiro en Nós Diario:

CEIP dun concello do interior do país, afastado de grandes núcleos de poboación. Un neno de 5º de Educación Primaria, mentres cobre unhas actividades sobre conxuncións e preposicións na materia de Lingua Galega e Literatura, pregúntalle en voz alta á mestra por unha palabra que aparece nun dos enunciados e que descoñece: "Cadela". "Profe, ¿qué es cadela?". Responden dous nenos: "Una perra".

A cerna

por Manuel Bragado en Nós Diario: 

Na polémica sobre a posibilidade dun pacto pola lingua éche cada vez máis difícil entender como encaixa a elaboración dun novo plan de uso do galego por parte dun grupo de expertos coa determinación expresada polo presidente da Xunta de Galicia de manter a "doutrina 79/2010" e o argumentario lingüicida da "imposición del gallego", que xustificou o decreto de plurilingüismo, cuxo fracaso xa é incuestionable, despois da publicación dos datos do IGE sobre o coñecemento do galego polos escolares. Secasí, despois da presentación do equipo redactor do novo plan, do que forman parte algunhas persoas con contrastada formación sociolingüística, recoñécese o perfil baixo outorgado no grupo á educación lingüística onde, porén, se atopa a cerna de calquera estratexia normalizadora que pretenda recuperar falantes e lectores para o noso idioma. Por moi capaces que sexan estas persoas expertas, e os equipos que elas formen, en propoñer iniciativas innovadoras para o fomento do galego, chegará un momento no que teñan que enfrontar a cerna dunha educación lingüística, recollida nun modelo curricular, compatible co ditame máis recente dos expertos da Carta Europea das Linguas, que (non esquezamos) reclama unha posibilidade de escolarización en galego da Educación Infantil á Universitaria, como de retirar as limitacións actuais das disciplinas STEM en galego. Coa intención de non enredar durante un ano con falsas expectativas, mellor sería que dende xa se iniciase o complexo debate sobre cal vai ser a educación lingüística no sistema educativo galego. Unha prioridade que pasa tanto pola avaliación (por fin!) dos resultados do decreto 79/2010 como pola análise de modelos curriculares que nun contorno plurilingüe permitan que todo o alumnado galego ao remate da escolarización obrigatoria acade idéntica competencia nas linguas oficiais e suficiente en portugués e inglés. Meter a educación lingüística no caixón dos asuntos intocables sería o mesmo que andar ás miñocas, como dicimos no galego de Vigo.

O galego peta de novo

 por Uxío Labarta en La Voz de Galicia:

Unha declaración institucional da Real Academia Galega peta de novo sobre o galego. A partires da Enquisa de condicións de vida das familias do Instituto Galego de Estatística (IGE) do ano 2023, analizada con amplitude no Informe sobre a situación da lingua galega da autoría de Monteagudo, Loredo e Vázquez-Grandío, a RAG alerta de novo e propón solucións para o que segue sendo a dramática da lingua galega. Aquela analizada por Xesús Alonso Montero, nun texto firmado en Lugo un 4 de abril de 1973. Ou, cunha outra fasquía, a de Francisco Rodríguez, Conflito lingüístico e ideoloxía na Galiza, dende a súa primeira edición no 1976. E mais logo as obras de investigación de Henrique Monteagudo e o seu equipo, e os innúmeros e destacados ensaios de sociolingüística da súa autoría. Digo isto porque antes da declaración institucional e a situación que se desprende do informe e da enquisa do IGE 2023, viñamos ben avisados. Tan avisados que fomos afortunados cando o noso Parlamento no 1983 aprobou por unanimidade unha lei de normalización lingüística e un pronto desenvolvemento para introducir o galego no ensino, mesmo coas eivas, erros e retesías. E, nalgún tempo, teren material audiovisual para nenos e series de ficción de sona. Aínda que nunca se lle prestara a atención debida ás novas tecnoloxías ou redes. Tamén por contar con «conversos», que dixera Otero Pedraio, que axudaron a facelo posible.

 

Que ten pensado facer co galego o Goberno do PP?

por Lourenzo Fernández en La Voz de Galicia:

Hai un dito na universidade: cando un problema non ten solución, ou non hai capacidade para tomar unha decisión, monta unha comisión. Véuseme á cabeza a propósito da proposta da consellería de organizar dez grupos de traballo para actualizar o plan de normalización de hai vinte anos. É a única reacción a unha realidade estatística dramática sobre a perda de falantes. Mudaron os tempos, os modos e as persoas. A vella idea de normalización non ten sentido hoxe en día, tíñao hai corenta anos, cando se concibiu para darlle normalidade a unha lingua que estivera fóra dela durante a ditadura e fóra da Administración dende sempre. Menos aínda fai sentido afrontar a perda de falantes cun plan que fracasou, como demostran os datos. O asunto non é o plan senón de política. Foi a política de Feijoo a que fixo fracasar o que aquel plan puidera ter de bo. Foi a política dos gobernos do PP nos últimos quince anos a que nos trouxo a esta situación. A resposta só pode ser política, non técnica, a penas social.

Informe da RAG sobre os datos do IGE ou os asasinos da aprendizaxe do galego

 Hai un documento da RAG, elaborado polo Seminario de Sociolingüística, que tivo pouca difusión pero que habería que ter moi presente. Trátase do "Informe sobre a situación da lingua galega segundo os datos do Instituto Galego de Estatística de 2023" que analiza a vitalidade do idioma galego a partir dos datos recollidos polo Instituto Galego de Estatística en 2023. Achéganse aquí as cifras máis relevantes e discútense os aspectos máis salientables. Ofrécese como un instrumento necesario para o diagnóstico da situación social do galego e a avaliación das políticas lingüísticas das últimas décadas

A panorámica presentada apunta á necesidade de poñer en marcha, de forma urxente, políticas eficaces que revertan a situación de devalo do idioma de noso.

Este documento considérase esencial na análise da situación de emerxencia e está dirixido á socieda de galega e dun xeito particular ás institucións con maior responsabilidade sobre o idioma, comezando polo Goberno galego.

O Informe é moi fácil de ler. Contén moitos gráficos, elaborados a partir dos datos ofrecidos polo IGE. Veñen con breves explicacións sobre o seu contido. Recollo tres deles, todos referidos á situación da lingua entre os máis novos. O primeiro recolle a capacidade para falar galego da poboación de 5 a 14 anos. 2003-2023 

O segundo gráfico trata sobre a capacidade para escribir en galego da poboación de 5 a 14 anos. 2003-2023 (%)

O último é consecuencia case directa dos anteriores, e todos son un corolario da implantación do decreto 79/2020, de prohibición do uso do galego no ensino non universitario. Nel reflíctese a evolución entre o 2003 e o 2023 da lingua habitual da poboación de 5 a 14 anos. 

Comprobamos no gráfico como o galego fica esmagado polo castelán. Non se trata dunha evolución natural, senón da implicación lóxica da exclusión dos máis novos dun ambiente galegófono. A prohibición de ensino esencialmente en galego é o culpable deste desastre. 

E os culpables teñen nome e apelidos: Alberto Núñez Feijóo, Jesús Vázquez, Anxo Lorenzo, Valentín García, Román Rodríguez, Alfonso Rueda, José López,...

A súa estratexia actual xira arredor dun pretendido "Pacto pola lingua". Polo enxergado ata o día de hoxe debería chamarse "Pacto polo asesinato da lingua". Os responsables da mala situación sociolingüística do galego non están dispostos a cambiar de política porque non están dispostos a cambiar de obxectivo. José López xa declarou que van seguir mantendo o decreto, en todo caso só está disposto a facer cambios cosméticos. Que importa que fagamos un cambio de cromos entre as materias expulsadas do ensino en galego? Que importa que agora sexan as Matemáticas e a Tecnoloxía e mañá a as Ciencias do Medio? Mentres non se aborde un cambio substancial no ensino, establecendo obxectivos claros, co galego como lingua de aprendizaxe en todas as materias, estaremos avanzando cara o precicipicio.

A Real Academia Galega, un calculado silencio á espreita

 

por Xosé Luís Axeitos no Faro de Vigo:

O pasado martes, 3 de decembro, algúns xornais publicaron unha nota da Real Academia Galega que consta de 170 palabras que cabalgan confusamente entre a crónica, a noticia e a reportaxe debaixo deste titular: «La RAG llevará ante el plenario un informe de la situación lingüística».

Galego, decretos, enquisas e imposicións varias. Entrevista con Ana Iglesias

Na canle Noticias Dispersas entrevistan a Ana Iglesias. Tratan, entre outras cousas sobre o decreto 79/2010, de prohibición do galego no ensino non universitario. Comenta Ana Iglesias que o PXNLG establecía un mínimo dun 50% de ensino en galego. Porén o decreto establece este valor como teito, ademais prohibe a impartición das matemáticas ou a tecnoloxía en galego. Isto non só incide no mantemento, senón que reforza os prexuízos.

 

Entrevista a Daniel Chapela

A dimisión de Daniel Chapela, coordinador da Comisión de Cultura do PP, foi unha das máis importantes noticias deste mes de novembro. Recollemos aquí a entrevista que lle fan na canle Noticias Dispersas na que critica a política lingüística do seu partido. Entre outras cousas destaca que no IES no que el estudou, o IES Johan Carballeira de Bueu, cuns 1000 alumnos, non hai hoxe en día ningún alumno que fale en galego. Por estas, e outras razóns, avoga por derrogar do decreto 79/2010 de prohibición do galego no ensino.

• Daniel Chapela, ex-coordinador de Cultura do PP da Galiza: "O PP non ten vontade de chegar a un pacto pola lingua" (19/11/2024) Nós Diario
• Dimite o coordinador de Cultura do PPdeG, Daniel Chapela, pola "incompetencia" do conselleiro coa lingua (19/11/2024) Praza Pública