Ñuqanchik

Segundo o ethnologue  o quechua é unha colección de 25 linguas que conta con 7,734,620 falantes. O pasado mes de xullo entrou en vigor a lei N° 29735, que regula o uso, preservación, desenvolvemento, recuperación, fomento e difusión das linguas orixinarias do Perú.
Desde o pasado 12/12/16 a TV Perú comenzou a emitir o seu primeiro programa en quechua, Ñuqanchik. Emítese de luns a venres. É un pequeno paso na normalización do quechua. Como todos os procesos de dignificación da lingua, ten que facer fronte a unha discriminación moi enraizada na poboación peruana. Polo de agora, o programa emítese a unha hora que explica moitas cousas, as 5:30 da mañán.

Discriminación lingüística, discriminación racial

Spot publicitario do Ministerio de Cultura peruano no que se pon de manifesto a discriminación lingüística como un tipo de discriminación racial. Este anuncio forma parte dunha campaña de sensibilización contra o racismo que se está a desenvolver no Perú.
O 22 de xullo deste ano publicouse unha lei [1]que intenta enfrontar un problema que afecta a áis de 4 milllóns de peruanos que fala algunha das 47 linguas indíxenas do país.

Chaynatam ruwanki cuyanaita (Michael Jackson en quechua)

Este vídeo gravado en Vilcashuamán, en Perú, está a ser todo un éxito. Leva máis de un millón de visitas. A cantante chámase Renata Flores Rivera, ten 14 anos. Trátase da canción Chaynatam ruwanki cuyanaitadunha, versión en quechua da canción The way you make me feel, de Michael Jackson.
O quechua e unha familia de linguas que conta con aproximadamente 9 millóns de falantes en Perú, Colombia, Ecuador, Chile, Bolivia e Arxentina. A súa zona de distribución é o noroeste de sudamérica. En perú é onde se acha o maior número de falantes de quechua.
A difusión desta canción forma parte dunha campaña que ten como obxectivo a promoción da lingua e cultura quechuas entre a xente nova.
Elena Burga, a directora xeral de educación cultural bilingüe e rural falou sobre os prexuízos existentes na sociedade peruana sobre o quechua: "para a xente nova, o quechua é sinónimo de atraso e pobreza porque a mentalidade colonial da discriminación e o racismo todavía se mantén viva en Perú"

Kumbarikira

Kumbarikira urupukira
tsa kumbari utsu ukaima
kurachi wiri tima tsa katupi
tsa kumbarikira urupukira

Este exitoso rap dos nenos do pobo kukama kukamiria fai referencia a un relato do urupukira, unha especie de voitre natural do continente Americano: "compañeiro voitre /o meu compañeiro perdeuse/ de día non aparece/ o meu compañeiro o voitre".
Leonardo Tello, director de Radio Ucamara, un medio implicado na dignificación da comarca e na recuperación da lingua kukama-kukuramiria, comenta que "o voitre, é un animal que todos rexeitan. Sucédelle como á lingua indíxena que é considerada pola escola e o goberno como un idioma de salvaxes que se opoñen ao progreso. Os nenos aparecen coa boca vendada pola prohibición de falar a súa lingua e que avergoñados da súa identidade obrigan os seus avós a que tamén a abandonen. Isto sucede desde que a escola e mal chamado progreso chegaron á Amazonía. Deste xeito a xente é máis vulnerable e manipulable ante os poderes económicos que saquean as terras".

Vía IES Pintor Colmeiro