Lois Pereiro: suplemento do Xornal

Impresionante, o Xornal deste domingo antes das Letras trouxonos un vendaval Lois, cun completísimo suplemento:
Lois Pereiro. Contexto especial das Letras galegas (suplemento dominical do Xornal)

No que podemos destacar os artigos e entrevistas:
Iago Martínez: "Lois foi un autor máis reivindado que lido"
A reinvención do lector a través do poeta
O necesario vento dun poeta de culto
Un testamento literario inédito durante 15 anos
Un poeta da estirpe de Manuel Antonio
Manuel Rivas: "Hai máis autoridades no cocido de Lalín ca no Día das Letras"
O abecedario
O "planeta autónomo" da poesía dos oitenta
Modesta proposición para ler políticamente a Lois Pereiro
loispereiro.mp3

Pero aínda había máis, toda unha resta de artigos de opinión sobre Lois Pereiro e a celebración deste a no do Día das Letras:
Punto de inflexión nas Letras Galegas
En las noches más hermosas, por Gonzalo Canedo
Amado na terra, por Roberto Varela
Lois Pereiro, poeta popular, por Antón Lopo
Lois Pereiro e o soño eterno, por Jonathan Dunne
Todas as festas de mañá, por Daniel Salgado
Lancei un zapato en Berlín, por Alexandre Cancelo
Furia, rabia, desexo, dor,..., por Antón Patiño
Se García Sabell levantase a cabeza, por Antón Reixa

Ademais: Lois Pereiro en imaxes





http://www.xornal.com/artigo/2011/05/14/suplementos/contexto/necesario-vento-dun-poeta-culto/2011051321082400791.html

Furia, rabia, desexo, dor...

por Antón Patiño, artista plástico, no Xornal:

Coma se botase man dun vocabulario, a poesía de Lois Pereiro reflicte a intensidade da paixón, a ruta do desacou­go. Ten unha ferinte autenticidade que lle permite establecer unha comunicación instantánea. O que se achega á súa poesía ten moitas probabilidades de ficar apreixado para sempre na sutil arañeira de palabras magnéticas que o poeta foi tecendo de xeito depurado. Por iso o poeta de “A final pel dun virus” ten unha boa manchea de incondicionais.

Andou sempre á procura da palabra exacta –le mot juste–. Cada verso é un senlleiro precipitado das emocións segredas. Alquimia do desexo, furia da señardade. Latexa sublimado como na mellor poesía o cerne da emoción humana convocada nos momentos límite.

Escrita que ten a fasquía dun estilizado diario, os poemas debullan un itinerario vital coas luces e sombras de toda existencia. Elaboradas imaxes poéticas esguías han dar conta xa dende as entregas iniciais da revista Loia –que faciamos xuntos en Madrid– dun fondo misterio sen fin, na alegoría de anceios e suxestivos pesadelos. Existen xa nesa altura versos premonitorios –“Conspiración contra Lois”–. Nalgunha das ilustracións que fixen daquela para os seus poemas mozos tiven de incorporar a rotunda tatuaxe da palabra morte acompañada dunha chea de caveiras. Xa naqueles seus poemas está o mapa enteiro da súa obra. Sorprende o seu grao de madurez. A solemnidade enigmática coa que vai expresando o seu mundo –feito da aleación do romanticismo simbolista, sombra do malditismo, crúo latexo expresionista, utópica tensión libertaria e mais desasosego anímico–. Ingredientes como vemos que ían definir toda a súa traxectoria. Existe unha fermosa edición de Poemas para unha loia” en Espiral Maior –acompañada do seu crucial manifesto poético-ideolóxico, “Modesta proposición para renunciar a facer xirar a roda hidráulica dunha cíclica historia universal da infamia”–.

No libro primeiro que editou en Positivas, a escolma poética de moitos anos de labor, recolle os poemas posteriores a Loia. Unha escrita onde as viaxes e mais a aventura vital están presentes. O amor, o desexo, a ruta aberta dos sentidos configura unha mestura entre mundo interior e mais a fascinación pola paisaxe urbana, o cinema, a música, o territorio da literatura como hábitat de seu.

Moi distinto é o segundo libro. O seu definitivo legado. Unha obra mestra de vontade universal. Un cumio na literatura da dor. Fixo un senlleiro ritual coa sublimación tráxica do seu corpo mancado. As feridas psíquicas, os remorsos, o inventario das avarías do corpo nunha autoanálise dos danos físicos e mentais. Unha mensaxe estarrecedora a que envía neste seu libro marcado pola fatalidade. Onde tracexa mesmo o vieiro ingrávido dunha resurección nas mans entrelazadas dunha solidariedade infinita. A constelación do afecto. “Elas” acudiron en axuda daquel ser entrañábel, alma solitaria que transportou con valentía o ennui, fixo un emblema do spleen como atmosfera interior dunha harmonía paradoxal. Monumento á ledicia da tristura. Camiñou polo gume da navalla. Fixo un xardín con follas de afeitar. Agroman os episodios doentes neste seu segundo libro, feito co tremor das palabras coma expresión do sentimento espido.

“Náufragos do paradiso” é unha porta xiratoria cara ao cerne do abismo. Cada capítulo é un mesto percorrido claustrofóbico –cara a unha catástrofe inminente–. Pechado en si mesmo. Universo sen saída onde as personaxes establecen diálogos intersticiais, ocos no aire, palabras como interrogantes. Duras descricións onde aboian fendas psicolóxicas. Configura toda a novela un loop, un bucle envolveito na brétema dunha ansiedade infinda. Enganchados á incerteza. Personaxes que avanzan polas ruelas lisérxicas dun paraíso pechado que conclúe coa abrupta desaparición da escena de Bernal.

Furia-raiba-desexo-dor: o anceio do adolescente constrúe un compacto programa da sabotaxe contra o terror da sociedade administrada. Erotismo da mutación. Crebas insomnes e simas emocionais fronte ao baleiro do desamor. Lóstregos poéticos como frases ateigadas de vértixe. Remuiños trepidantes coma versos clausurados, telegramas dende/cara ao alén coma poemas vivos. Lois Pereiro foi quen de situar a súa escrita no epicentro da mutación, por iso segue a ser tan radicalmente moderno.

Furacáns poéticos e Lois Pereiro

por Antón Patiño, artista plástico, no Xornal:

A celebración das Letras Galegas co 17 de maio segue a ser unha das iniciativas máis intelixentes que xurdiron neste país. Cómpre lembrar outravolta o nome de Paco del Riego que foi o inventor deste acontecemento. Prosegue con vitalidade esta data simbólica que se espalla ao longo do ano salientando a obra dun autor. Nos tempos últimos, as decisións da Real Academia Galega foron tan atinadas que debullan unha fermosa dinámica e un novo impulso para esta efeméride, que nunca tivo tanto éxito como agora.

Alén do ritual oficial, as celebracións dedicadas a Uxío Novoneyra e Lois Pereiro representan un auténtico revulsivo en defensa da lingua e da nosa cultura. Houbo un eficaz e rigoroso traballo de recuperación de textos, unha chea de imaxinativas homenaxes que expresan un ben merecido agradecemento colectivo polo seu traballo.

A súa autenticidade, heterodoxia e transgresión foron o cerne do éxito. Autores que desenvolveron un traballo literario de ambición universal. Que Galicia é unha potencia poética coido que fica argumentado só cunha ringleira de nomes: Rosalía, Manuel Antonio, Pimentel, Díaz Castro, José Ángel Valente, Avilés de Taramancos, Uxío Novoneyra, Lois Pereiro e outros moitos nunha ladaíña interminábel á que abofé podemos incorporar máis nomes dun talento indubidábel.

Nesta altura, o gran éxito e difusión que están acadando as homenaxes a Lois Pereiro resulta ben emocionante. Centos de actividades dende moitas frontes que axudan visibilizar a súa figura e labor. Unha manchea de libros ao redor do seu traballo. Reedicións e descubertas. A tradución ao castelán da obra completa e unha escolma ao inglés anuncian unha proxección en marcha. Cómpre felicitar a RAG pola súa defensa da lingua e polas boas decisións que está a tomar no Día das Letras. Nese senso foi atinado o artigo de Alberto Ramos hai uns días en Xornal de Galiciacando fala do furacán Lois Pereiro. Sinala a dificultade de atopar un nome que prosega nesta liña de radical heterodoxia rupturista.

Nesa reflexión conclúe o seu artigo, mais poderiamos talvez dicir que existen autores-fenda, auténticos transgresores, hai lóstregos segredos na nosa cultura, algúns soterrados aínda nun certo esquencemento.

Raiolas existenciais cunha importante labor literaria como Xohán Casal e Reimundo Patiño, dous amigos que compartiron a miseria moral da posguerra, a tatuaxe do medo provocada polo xenocidio selectivo que sufriu a nosa terra, dous vangardistas que xeraron obras intensas. Reimundo Patiño, como acontece con Luis Seoane, ten ademais da pintura e do labor pioneiro no cómic co O home que falaba vegliota unha ben notábel aportación literaria.

O seu libro de poemas Bandeiras neboentas (Espiral Maior) é memorábel. Conferencias, artigos, teoría da arte, nun labor arreo de axitación cultural.

A obra de Xohán Casal, centrada no relato breve (O camiño de abaixo) mais con poemas coma O Campo da Rata (ao redor dos crimes na Coruña) expresa así mesmo o desasosego existencial nunha lúcida e intensa escrita inzada de autenticidade.

Tamén paga a pena que a mocidade coñeza o esforzo creativo destes autores heterodoxos que xeraron novos mundos entre nós. Reinventaron nun certo xeito a Galicia co seu talento.

Un 10% de galego

Moir recomendable:
por Antón Patiño, artista plástico, no Xornal:

Seica vén ser a porcentaxe de galeguidade que figuran conservar no corpo os que dirixen a política educativa deste país: un escaso 10%. Veñen de perpetrar outra nova manipulación: xogando con enquisas e trucos estatísticos. Instrumentalizando ao país de novo como coartada: para facer logo o que lle peta (que por aquelo da ventriloquia política vai coincidir punto por punto co ideario máis alleo). Seica camiñan cara un seu paradigma dun 0% de galeguidade: non andan lonxe! Por iso é moi atinada a recente análise de Xoán Antón Pérez-Lema en Xornal de Galicia con relación aos atrancos que está sufrindo o ensino do idioma propio nos máis cativos. Un tema decisivo onde figuran deseñar un programa de galegoesclerose. Esquenceron a promesa inicial de gobernar para todos. Sen reparar na fraxilidade electoral: os votos do bipartito sumaron máis ca os deles. Un dato relevante que se cadra quererían esquecer. Non se pode ocupar unha institución e defender simultaneamente teses contrarias aos alicerces do sistema constitucional baseado no marco autonómico. Nese contexto constitucional de recuperación das liberdades o idioma é pedra angular dos dereitos cívicos dos cidadáns a expresar e defender a súa lingua.
Vitalidade do idioma propio
Contrasta esta actitude desleigada con relación á cultura e idioma de Galicia coas declaracións dende fóra do grande poeta Antonio Gamoneda que salienta a calidade da produción poética galega: falando de Xosé Luís Méndez Ferrín ata as novas voces. Tamén Víctor Freixanes, que presenta neste tempo unha nova novela, aportou claves de interpretación do momento cun criterio acertado. Así mesmo Julián Hernández, o líder de Siniestro Total (cun novo disco) amosou perplexidade diante dunha delirante política educativa con relación ao galego. Foi Ferrín estroutro día (no cárcere de Pereiro de Aguiar) quen atinou co diagnóstico: “A síndrome de Michael Jackson. Hai galegos que se operan a alma para non ter acento.”

Galegoescolas contra a galegoesclerose
Un 10% de ensino en galego para os nosos cativos é a esmola que ofrece a actual Xunta (a xeito de renovada aldraxe). Despois de amañar o resultado nunha curiosa distorsión: un 40% dos pais expresan apoio implícito (mesmo diante de preguntas trucadas). Chegou o momento onde cómpre apoiar os esforzos que están a facer colectivos do que se adoita chamar sociedade civil. Se dende instancias públicas propician un abandono desta magnitude: talvez sexa o momento de xerar iniciativas populares (que manteñan a luz do idioma nesta coxuntural travesía da tebra). Se o idioma aturou a “longa noite de pedra” tamén pode resistir esta forzada opacidade dunha penumbra artificial. Ata que un novo goberno (con máis luces e menos xenreira ao propio) exprese a realidade plural de Galicia: e perfile unha nidia sintonía coa nosa riqueza e manifesta policromía cultural. As galegoescolas privadas poden ser unha boa solución (cara contrarrestar os déficits públicos derivados desta situación anómala). Por iso é importante a campaña que se está a levar a cabo para garantir o acceso ao noso idioma dos nenos. Unha eiva que xa o informe do Consello de Europa sinalaba: carencia urxente que cumpría corrixir. Seica hai xa 2.000 membros en “Galiza co galego” e cómpre chegar aos 3.000. Está en xogo a transmisión xeracional do idioma. Amosan unha grave irresponsabilidade os que hoxe dirixen Educación. Están a traballar na minorización cultural, salientando deseguido a condición subalterna de todo o que atinxe á cultura na nosa lingua. As galegoescolas populares son a mellor receita contra o programa de galegoesclerose.

Apagóns informativos

por Antón Patiño, artista plástico, no Xornal:

Coa desaparición de A NosaTerra (que pasa a unha vida virtual) perdemos unha cabeceira decisiva. Por iso a tristeira nova petou con tanta forza xerando unha cadea de solidariedade no mundo cultural e social galego. A Nosa Terra representa historicamente un dos contados referentes de prensa no idioma propio. O amplo arquivo cultural e de análise social da historia moderna da nosa comunidade é un activo decisivo desta lendaria publicación (que pasou ao longo da súa existencia por varias etapas). Non se pode coñecer a historia contemporánea do noso país sen a valiosa aportación documental gardada nesa extraordinaria publicación. Agardamos de feito que ista decisión coxuntural poida ser superada en pouco tempo ata recuperar axiña de novo a normalidade.
Tivemos neste tempo do verán en Galicia unha curiosa peneira na información oficial con relación á vaga de incendios. Dosificando as informacións cunha certa penumbra: semellaba que había incendios en medio mundo menos en Galicia. Falouse mesmo neste tempo de apagón informativo con relación aos escasos datos oficiais que se aportaron dos incendios. Ata que a morte de dous mozos que traballaban na extinción fixo imposíbel manter a opacidade. Ao tempo o tratamento que lle deu a Xunta á tráxica nova foi lamentábel dabondo. Non souberon estar á altura das circunstancias. Dá a sensación de que é unha axencia de publicidade quen xestiona a comunicación oficial. Cunha frialdade estarrecedora rexistraron a estatística das baixas sen amosar apenas outro sentimento ca ríxida faciana dun optimismo forzado. Con criterios de propaganda e poñendo escaso énfase na dimensión humana. O tema do lume é complexo dabondo e cómpre unha eficaz rede de solidariedade cara superar este atranco recorrente. Non se soluciona dende logo poñéndolle un veto á liberdade de información. Nun contexto democrático sinxelamente isa opción non pode ter cabida.
Por iso non podemos aceptar os apagóns informativos: nin o que ignora as lapas do lume nin tampouco esoutro que representa a desaparición, no papel, dun medio como A Nosa Terra. Sinxelamente porque temos moi poucos medios que se expresen na nosa lingua. Figura como se da mediocre política actual derivara de facto un programa de galegoesclerose. Precisamente agora baixo a actual coxuntura política deste Goberno desaparece A Nosa Terra (que continuará no mundo virtual). O mesmo aconteceu hai pouco con Vieiros, na propia rede. Non sabemos se pode existir unha relación causal. Cómpre esculcar nas axudas aos medios e esixir transparencia das cantidades económicas que se invisten nesta cuestión. O que dende logo é ben certo é que un país non pode deixar morrer aos medios que se expresan no seu idioma. A non ser que deixemos que a galegoesclerose (programada ou non) avance. E que a verba “arrecastado” que hai pouco emitiu Avelino Pousa Antelo estea xustificada dabondo.

A figura de Lois Pereiro

por Antón Patiño, artista plástico, no Xornal de Galicia:
Con Lois Pereiro o próximo Día das Letras Galegas acada unha dimensión nova. O vieiro que vai de Novoneyra ata Lois Pereiro amosa a vitalidade poética do país. Tamén o intanxíbel sentimento de rebelde señardade que percorre o mellor das nosas letras. Trátase de dúas ben merecidas homenaxes. Existe moita intensidade no itinerario de Lois Pereiro. Agroman nistes días algunha das claves: experiencia urbana, punk, contracultura, desexo (datos que casan nunha atraente mestura). A propia presenza física era xa unha testemuña elocuente da actitude vital. Unha modernidade que amosa o seu vínculo coa música, co cine, coa cultura alternativa que ía deixar unha pegada fonda na sensibilidade colectiva dos anos 60 e 70 (que cadran co tempo de formación). Hai tamén unha linaxe simbolista e romántica, presente coma substrato na súa vontade estética. Un sentimento intimista fronte á dor da existencia. Unha ética onde o negro vai ser cor emblemática. A fasquía expresionista agroma en cada suco do rostro. Hai fotos lendarias: o noso poeta retratado contra o fondo da noite. Baixo a chuvia. A carón dun escaparate onde a sombra do espello proxecta a imaxe do dandi. Esguío, todo nervio e sensibilidade. Tamén os seus poemas fixeron esa ruta cara a áscese: nunha economía da expresión depurada ata o extremo. A raíz da emoción no cerne da palabra. Aquela estilizada silueta escura contra o trasfondo urbano (Monforte, Madrid, Santiago, A Coruña) era xa de primeiras unha proclama expresionista. Nómade existencial seguindo a ruta de Joyce en Dublín, paseando solitario por Edimburgo na procura do escintileo dun poema. Viaxando nun tren nocturno cara unha Centroeuropa mítica (parando na estación da desesperanza en Thomas Bernhard ou dialogando con Peter Handke). Deica atopar en Berlín imaxes interiores. Axexando todo con ollos introvertidos: a tatuaxe existencial gravada na conciencia. Personalidade hipersensíbel a reflectir o claroescuro dun drama espido. A luz negra da melancolía repregada sobre a espiral do “ennui”. Os seus poemas insomnes teñen moito de telegramas do alén. Radiografías da angustia. O mapa sensorial está feito de misteriosas fendas: vibra o silencio. O corpo é un segredo (que nos está a falar). Sentimos gravitar a palabra, tatuaxe na mente. Gravada na pel: pousada nas mans como unha ofrenda. A morte acada un seu dominio solemne: atravesamos o territorio das palabras-dor. A ringleira amoreada das liñas dun texto que doe. Silandeiras palabras que falan dun ámbito de clausura. Repousa baixo a lenda dun epitafio punk: Cuspídeme enriba cando pasedes/ por diante do lugar no que eu repouse/ enviándome unha húmida mensaxe/ de vida e de furia necesaria. Unha aleación de alto contraste: vida e morte, furia e silencio (esculca radical no epicentro da autenticidade). Se cadra ninguén coma o propio poeta cara expresar o sentimento que hoxe temos na reivindicación colectiva da súa obra: E estou vivindo un soño repetido/ nas noites dos que me seguen querendo.